शिंदेंच्या भाषणादरम्यान फडणवीसांची एन्ट्री, एका वाक्यात वाद संपवला; सातारा राड्याने विधिमंडळ गदगदले

मराठेशाहीचा इतिहासकार हरपला; ज्येष्ठ इतिहास संशोधक डॉ. जयसिंगराव पवार यांचे वयाच्या ८५ व्या वर्षी दुःखद निधन

राजर्षी शाहू महाराजांचे खंदे चरित्रकार, २५ हून अधिक ग्रंथांचे लेखक आणि मराठा इतिहासाचे अमूल्य संशोधक डॉ. जयसिंगराव पवार यांनी आज पहाटे अखेरचा श्वास घेतला

कोल्हापूर/सांगली: महाराष्ट्राच्या इतिहास संशोधन क्षेत्रात एक मोठा व्यक्तिमत्त्व हरपले आहे. ज्येष्ठ इतिहास संशोधक, विचारवंत आणि राजर्षी शाहू महाराजांच्या विचारांचे कट्टर पुरस्कर्ते डॉ. जयसिंगराव पवार यांचे आज पहाटे दुःखद निधन झाले. ते ८५ वर्षांचे होते.

गेल्या काही दिवसांपासून प्रकृती अस्वास्थ्यामुळे ते रुग्णालयात उपचार घेत होते. अखेर आज पहाटे त्यांची प्राणज्योत मालवली. त्यांच्या निधनाची बातमी समजताच “मराठेशाहीचा इतिहासकार हरपला” अशी भावना इतिहासप्रेमी आणि मराठा समाजात व्यक्त होत आहे.

शैक्षणिक आणि संशोधन कारकिर्द

डॉ. जयसिंगराव पवार यांचा जन्म ३० डिसेंबर १९४१ रोजी सांगली जिल्ह्यातील तडसर येथे झाला. त्यांनी शिवाजी विद्यापीठ, कोल्हापूर येथून एम.ए. (सर्वप्रथम) आणि पीएच.डी. पदवी संपादन केली. तीन दशकांहून अधिक काळ महाविद्यालयीन प्राध्यापक म्हणून विद्यार्थिप्रिय अध्यापन केले.

डॉ. अप्पासाहेब पवार (शिवाजी विद्यापीठाचे पहिले कुलगुरू) यांच्या मार्गदर्शनाखाली १९६४ पासून त्यांच्या संशोधन कारकिर्दीला सुरुवात झाली. त्यांनी २५ हून अधिक इतिहासविषयक ग्रंथ लिहिले आणि संपादित केले. यामध्ये ‘महाराणी ताराबाई’, ‘सेनापती संताजी घोरपडे’, ‘मराठेशाहीचा मागोवा’, ‘राजर्षी शाहू स्मारक ग्रंथ’ (तीन खंड) इत्यादी प्रमुख ग्रंथांचा समावेश आहे.

त्यांनी ४५ हून अधिक शोधनिबंध विविध इतिहास परिषदांमध्ये आणि नियतकालिकांत प्रसिद्ध केले. अखिल महाराष्ट्र इतिहास परिषदेचे ते संस्थापक-सदस्य आणि तीन वर्षे अध्यक्ष होते. १९९२ मध्ये त्यांनी महाराष्ट्र इतिहास प्रबोधिनी या संस्थेची स्थापना केली.

शाहू चरित्रकार म्हणून ओळख  

डॉ. पवार हे राजर्षी शाहू महाराजांचे प्रमुख चरित्रकार म्हणून ओळखले जातात. त्यांनी ‘राजर्षी शाहू छत्रपती : जीवन व कार्य’ हा ग्रंथ मराठी, हिंदी आणि इंग्रजी भाषेत प्रकाशित केला. हा ग्रंथ माजी राष्ट्रपती प्रतिभाताई पाटील यांच्या हस्ते प्रकाशित करण्यात आला होता. तसेच माजी राष्ट्रपती प्रणब मुखर्जी यांच्या हस्ते शाहू चरित्र (इंग्लिश) ग्रंथाचे प्रकाशन करून त्यांना ‘शाहू चरित्रकार’ म्हणून सन्मानित करण्यात आले होते.

इतिहास संशोधन क्षेत्रातील त्यांच्या कार्याबद्दल राष्ट्रपतींच्या हस्ते सन्मानित करण्यात आले होते. अनेक संस्थांकडून त्यांना सर्वोत्कृष्ट ग्रंथ पुरस्कार आणि इतर सन्मान मिळाले होते.

डॉ. जयसिंगराव पवार यांच्या निधनाने मराठा इतिहास संशोधन क्षेत्रात पोकळी निर्माण झाली आहे. त्यांच्या कार्याचा वारसा पुढे नेण्यासाठी इतिहासप्रेमी आणि विद्यार्थी वर्गात शोक व्यक्त होत आहे.