वसंत ग्रामीण बिगर शेती सहकारी पतसंस्थेचा उद्या सुवर्ण महोत्सवी सोहळा!

६ वर्षांत तयार झाला ४ तासांचा सिनेमा; घर गहाण ठेवून दिग्दर्शक झाला कंगाल, १ कोटींचा फ्लॉप चित्रपट नंतर ठरला कल्ट क्लासिक!

‘मेरा नाम जोकर’ची अनोखी गोष्ट; बॉक्स ऑफिसवर सपशेल अपयश, मात्र रशियात मिळविलं यश; राज कपूरच्या कर्जबाजारी होण्याची कहाणी

हिंदी सिनेसृष्टीत अनेक चित्रपट प्रचंड बजेटमध्ये तयार झाले, मात्र बॉक्स ऑफिसवर कोसळले. अशाच काही चित्रपटांनी नंतर इतिहास घडवत कल्ट क्लासिकचा दर्जा मिळवला. अशाच एका चित्रपटाची गोष्ट म्हणजे ‘मेरा नाम जोकर’. १९७० साली प्रदर्शित झालेल्या या चित्रपटात राज कपूर यांनी मुख्य भूमिका साकारली होती. दिग्दर्शन, निर्मिती आणि अभिनय असे तिहेरी काम राज कपूर यांनीच केले होते.

बॉक्स ऑफिसवर सपशेल अपयश

आज हा चित्रपट हिंदी सिनेमातील कल्ट क्लासिक म्हणून ओळखला जातो. मात्र, रिलीजच्या वेळी ‘मेरा नाम जोकर’ने बॉक्स ऑफिसवर सपशेल अपयश पाहिले होते. हा चित्रपट तयार करण्यासाठी तब्बल ६ वर्षांचा कालावधी लागला. त्या काळात इतक्या मोठ्या स्केलवर चित्रपट बनवणे ही मोठी गोष्ट होती. राज कपूर यांनी या चित्रपटासाठी जवळपास १ कोटी रुपये खर्च केले होते, जे त्या काळात प्रचंड मोठे बजेट मानले जात होते.

सिनेमाच्या लांबीमुळे दोन इंटरवल

याशिवाय, हा चित्रपट पूर्ण करण्यासाठी राज कपूर यांनी स्वतःचे घरही गहाण ठेवले होते. त्यांनी आपली जवळपास संपूर्ण संपत्ती या चित्रपटावर खर्च केली. ‘मेरा नाम जोकर’ सुमारे ४ तास १५ मिनिटांचा होता. त्यामुळे हा चित्रपट ३ भागांत विभागण्यात आला आणि त्यात एक नव्हे तर दोन इंटरवल होते. यापूर्वी १९६४ मध्ये आलेल्या ‘संगम’ चित्रपटातही दोन इंटरवल होते. त्यामुळे ‘मेरा नाम जोकर’कडून प्रेक्षकांच्या अपेक्षा प्रचंड वाढल्या होत्या. पण इतकी तयारी असूनही हा चित्रपट थिएटरमध्ये अपयशी ठरला.

राज कपूर कर्जबाजारी, मात्र रशियात मिळविले यश

१८ डिसेंबर १९७० रोजी हा चित्रपट भारतात प्रदर्शित झाला आणि मोठ्या अपेक्षांनंतरही बॉक्स ऑफिसवर कोसळला. यामुळे राज कपूर कर्जबाजारी झाले. यानंतर त्यांनी या चित्रपटाचे हक्क सोवियत संघाला (रशिया) विकले. तिथे मात्र या चित्रपटाने जबरदस्त यश मिळवले. रशियात ‘मेरा नाम जोकर’ने प्रेक्षकांची मने जिंकली आणि बॉक्स ऑफिसवर मोठी कमाई करत सुमारे १६ कोटी रुपयांपर्यंत मजल मारली.

सुरुवातीला फ्लॉप ठरलेला हा चित्रपट नंतर हिंदी सिनेमातील एक महत्त्वाचा कल्ट क्लासिक ठरला. या चित्रपटाची कथा ख्वाजा अहमद अब्बास यांनी राज कपूर यांच्यासोबत लिहिली होती. चित्रपटातील गाणीही लोकप्रिय झाली. तसेच ऋषि कपूर, सिमी गरेवाल यांसारखे कलाकारही यात झळकले होते.