म्हसवड पालिकेच्या स्वीकृत नगरसेवक निवडी का रखडल्या; शेखर गोरेंची पुन्हा निराशा होणार का?

अधिकमासात पंढरपुरात सात-आठ लाखांची गर्दी; व्हीआयपी दर्शन बंद केल्याने वीस मिनिटे डोळे भरून विठ्ठल पाहण्याची मुभा; 'चाळीस वर्षांत पहिल्यांदा खरा विठ्ठल भेटला'

क्रांती न्यूज (प्रतिनिधी) -  किरण देशमुख

पंढरपूर,  – पंढरपूरच्या विठ्ठल मंदिरात अधिकमास (पुरुषोत्तम मास) सुरू असल्याने दररोज लाखो भाविक दर्शनासाठी येत आहेत. या पार्श्वभूमीवर राज्य सरकारच्या एका निर्णयाने सर्वसामान्य वारकऱ्यांच्या चेहऱ्यावर आनंदाची लाट उसळली आहे. ज्या ठिकाणी मंत्री-आमदार आणि व्हीआयपी मंडळींना मंदिरात पूजेचे स्थान मिळायचे, तेथे आता रांगेतील सर्वसामान्य भाविक देवासमोर बसून डोळे भरून दर्शन घेत आहेत. मुख्यमंत्र्यांच्या सूचनेनंतर पालकमंत्री जयकुमार गोरे (Jaykumar Gore) यांनी अधिकमासाच्या काळात व्हीआयपी दर्शन पूर्णपणे बंद करण्याचा ऐतिहासिक निर्णय घेतला. त्यामुळे आता सर्वसामान्य भाविकांना दर्शनासाठी तासंतास थांबण्याची गरज नसून विठ्ठलाच्या पायापर्यंत निम्म्या वेळात पोहोचता येत आहे. या निर्णयाचे वारकऱ्यांनी जोरदार स्वागत केले आहे.

 अधिकमासात दररोज आषाढी वारीइतकी गर्दी

सध्या पुरुषोत्तम मास (अधिकमास) सुरू असल्याने पंढरपूरची अवस्था आषाढी वारीप्रमाणेच झाली आहे. दररोज सरासरी सात ते आठ लाख भाविक विठ्ठलाच्या दर्शनासाठी देशभरातून येत आहेत. एवढ्या प्रचंड गर्दीत सर्वसामान्य भाविकांना त्वरित दर्शन देणे हे मोठे आव्हान होते. याच पार्श्वभूमीवर राज्य सरकारने सर्वसामान्य भाविकांच्या सोयीसाठी महत्त्वपूर्ण पाऊल उचलले.

 विठ्ठल मंदिरात व्हीआयपी दर्शनावर पूर्ण बंदी

पालकमंत्री जयकुमार गोरे यांनी मुख्यमंत्र्यांच्या सूचनेनुसार अधिकमासाच्या काळात मंदिरातील व्हीआयपी दर्शन पूर्णपणे बंद करण्याचे आदेश दिले. जिल्हाधिकारी कार्तिकीयन यांनी याची अत्यंत कठोरपणे अंमलबजावणी सुरू केली आहे. यामुळे तथाकथित बडी व्हीआयपी मंडळी नाराज झाली असली, तरी सर्वसामान्य भाविकांच्या चेहऱ्यावर मात्र खरा विठ्ठल भेटल्याचा आनंद दिसत आहे.

 दर्शन रांगेतून थेट विठ्ठलाच्या समोर बसण्याची संधी

यापूर्वी विठ्ठल मंदिरात दिवसभर नित्योपचार सुरू असताना दर्शन बंद केले जात असे. त्या वेळी फक्त व्हीआयपी मंडळींनाच मंदिरात प्रवेश दिला जात होता. त्यांना देवासमोर बसून पूजा, अभिषेक, आरती यांचा आनंद घेता येत असे. मात्र, आता ही पूर्वीची व्हीआयपी जागा सर्वसामान्य भाविकांसाठी खुली करण्यात आली आहे.

दर्शन रांगेतील शेकडो भाविक आता याच ठिकाणी देवासमोर बसून विठ्ठलाचे दर्शन घेत आहेत. पूर्वी फक्त दोन सेकंदांसाठी रांगेतून उभे राहून दर्शन घेता येत असे, तिथे आता वीस मिनिटे डोळे भरून विठ्ठल पाहण्याची मुभा भाविकांना मिळाली आहे. ज्यामुळे भाविकांच्या आनंदाला उधाण आले आहे.

वारकऱ्यांच्या प्रतिक्रिया – ‘आज खऱ्या अर्थाने विठ्ठल भेटला’

या निर्णयामुळे उत्साहित झालेल्या वारकऱ्यांनी एबीपी माझाशी बोलताना भावना व्यक्त केल्या. एका वारकरी म्हणाला, “विठ्ठलानेच आम्हाला अशा जागी बसायची संधी दिली. चाळीस वर्षे वारी केली, पण असा योग कधीच आला नाही. आज खर्या अर्थाने विठ्ठल भेटला.” दुसऱ्या एका भाविकाने म्हटले, “आधी तासंतास रांगेत उभे राहून दोन सेकंद दर्शन घ्यायचो, आता आम्हीही मंदिरात बसून राहू शकतो. सरकारने खरोखरच मोठे काम केले.”

 व्हीआयपीची घुसखोरी पूर्ण बंद – दर्शनासाठी प्रतीक्षा कमी

आजही विठ्ठलाच्या दर्शनाची रांग थेट पाच किलोमीटर अंतरावरील गोपाळपूर येथे पोहोचली आहे. मात्र, व्हीआयपी दर्शन बंद केल्यामुळे सर्वसामान्य भाविकांना यापूर्वीपेक्षा निम्म्या वेळेत दर्शन मिळत आहे. रांगेची लांबी तेवढीच असली, तरी हालचाल अतिशय वेगाने होत आहे. कारण यापूर्वी रांगेतून वारंवार व्हीआयपी मंडळी आत सोडली जात होती, ज्यामुळे रांग थांबत होती. आता मात्र रांग सतत पुढे सरकत आहे. भाविक म्हणतात, “पूर्वी दर्शनासाठी १०-१२ तास लागत होते, आता ४-५ तासात दर्शन होत आहे.”

 नित्योपचार सुरू असतानाही भाविकांना प्रवेश

या निर्णयाचा एक महत्त्वाचा फायदा म्हणजे, नित्योपचाराच्या वेळी सुद्धा सर्वसामान्य भाविकांना प्रवेश मिळत आहे. यापूर्वी सकाळी नित्यपूजा, अर्ध्या रात्रीची सोवळी पूजा, तसेच सायंकाळी देवाचा शेजार (शयन) या वेळी फक्त व्हीआयपी मंडळींनाच प्रवेश होता. सामान्य भाविकाला त्या वेळी मंदिरात जाण्याची परवानगी नव्हती. आता या सर्व प्रसंगी शेकडो सामान्य भाविक देवासमोर बसून पूजा, आरती अनुभवत आहेत.

एका वृद्ध वारकऱ्याने अश्रू अनावर होताना सांगितले, “मी पन्नास वर्षांपासून वारी करतो, पण पहिल्यांदा देवाचा नित्योपचार पाहतोय. हे देखणं दृश्य डोळ्यात साठवतोय.”

 निर्णयाचे दूरगामी परिणाम

या निर्णयामुळे पंढरपूर मंदिर व्यवस्थापनाच्या कार्यपद्धतीत मूलभूत बदल झाला आहे. व्हीआयपी संस्कृतीला फाटा देऊन मंदिर खऱ्या अर्थाने ‘लोकांचे मंदिर’ बनण्याचा प्रयत्न दिसून येतो. यामुळे दर्शनाचा वेळ कमी झाला आहे, भाविकांच्या तक्रारी कमी झाल्या आहेत, आणि सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे विठ्ठल-रुक्मिणीचे दर्शन सर्वसामान्यांसाठी सुलभ झाले आहे.

तसेच, पंढरपूरच्या स्थानिक व्यापाऱ्यांना आणि नागरिकांनाही याचा फायदा झाला आहे. भाविक लवकर दर्शन घेऊन अधिक वेळ अभंग, कीर्तन, प्रवचन यात व्यतीत करू शकतात.

 मुख्यमंत्री-पालकमंत्र्यांच्या निर्णयाचं स्वागत

या निर्णयाचे संपूर्ण वारकरी समाजातून जोरदार स्वागत होत आहे. पंढरपूरच्या वारकरी मंडळांनी पालकमंत्री जयकुमार गोरे यांचे आभार मानले आहेत. त्याचबरोबर मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनाही ‘भाविकांचा विठ्ठल’ असे संबोधण्यात येत आहे.

पालकमंत्री जयकुमार गोरे यांनी यावेळी  बोलताना सांगितले की, “हा निर्णय सर्वसामान्यांच्या भावनांना आदर देणारा आहे. पंढरपूर हे सर्वांचे श्रद्धास्थान आहे. इथे कोणीही व्हीआयपी नसावा, सर्वजण विठ्ठलाच्या पायापाशी समान आहेत.”

एक नजरेत – व्हीआयपी दर्शन बंदीचे फायदे

| पूर्वीची परिस्थिती | सद्य परिस्थिती |

| व्हीआयपींच्या घुसखोरीमुळे रांग थांबत होती | रांग सतत सरकते |

| दर्शनासाठी १०-१२ तास लागत | दर्शनासाठी ४-५ तास लागतात |

| केवळ व्हीआयपी मंडळी मंदिरात बसू शकत | सर्वसामान्य भाविक मंदिरात बसू शकतात |

| नित्योपचारादरम्यान भाविकांना बाहेर ठेवले | नित्योपचारात सामान्य भाविकांना सहभाग |

| भाविकांना देवाचा फक्त 'स्पर्श दर्शन' | डोळे भरून २० मिनिटे दर्शन |

| व्हीआयपी मंडळी हजारो रुपये ‘दक्षिणा’ देत | सर्वसामान्य भाविक भक्तीची हाक देत |

पंढरपूर मंदिरातील हा व्हीआयपी दर्शन बंदीचा निर्णय म्हणजे ‘श्रद्धा आणि प्रशासन’ यांचा समन्वय साधणारे एक अभूतपूर्व उदाहरण ठरले आहे. अधिकमासात लाखो भाविकांना झटपट आणि समाधानकारक दर्शन मिळावे, हा उद्देश यशस्वी झाला आहे. या बदलामुळे वारकऱ्यांच्या मनातील ‘आम्हाला विठ्ठल सुटलाय’ ही भावना कमी झाली असून ‘आम्हाला खरा विठ्ठल भेटला’ ही नवी भावना निर्माण झाली आहे. व्हीआयपी संस्कृतीवर काहीसे आघात होत असले, तरी सर्वसामान्यांचा आनंद पाहता हा निर्णय योग्यच होता, हे अधोरेखित होते. पुढील काळात हेच धोरण कायम राहिल्यास पंढरपूर भक्तीच्या क्षेत्रात ‘सर्वांचे मंदिर’ या संकल्पनेचे प्रतीक बनू शकते, अशी आशा व्यक्त केली जात आहे.