दिघंचीत घाणीचे साम्राज्य; नळाला येतोय 'आमरस' सारखा पिवळा पाणीपुरवठा!

दुपारी अडीच वाजता राज्यपालांकडे सोपविणार राजीनामा; राहुल गांधींनी दिला होता निरोप; २०२३ चा करार अखेर पूर्ण होणार; शिवकुमार वोक्कलिग समाजाचे चेहरे

क्रांती न्यूज (प्रतिनिधी) -  किरण देशमुख

बंगळुरु,  – कर्नाटकच्या राजकारणात मोठा बदल घडत आहे. राज्याचे मुख्यमंत्री सिद्धारामय्या (Siddaramaiah) यांनी अखेर आपल्या पदाचा राजीनामा देण्याची घोषणा केली आहे. आज दुपारी अडीच वाजता ते राजभवन येथे जाऊन राज्यपालांच्या खासगी सचिवांकडे राजीनामा सोपविणार आहेत. राजीनामा दिल्यानंतर ते तीन वाजता पत्रकार परिषदेला उपस्थित राहून संबोधित करणार आहेत. सिद्धारामय्यांच्या राजीनाम्यानंतर आता कर्नाटकचे नवे मुख्यमंत्री म्हणून विद्यमान उपमुख्यमंत्री डीके शिवकुमार (DK Shivakumar) यांची निवड होणार आहे. सिद्धारामय्या यांनीच डीके शिवकुमार यांच्या नावाचा प्रस्ताव काँग्रेस हायकमांडसमोर ठेवला. या बदलामुळे कर्नाटकच्या राजकीय समीकरणात मोठी उलथापालथ होण्याची शक्यता आहे.

२०२३ च्या कराराची पूर्तता

कर्नाटक विधानसभा निवडणुकीपूर्वी सिद्धारामय्या आणि डीके शिवकुमार यांच्यात ‘सरकार स्थापनेनंतर सव्वाच्या सुमारास सत्ता हस्तांतरित करण्याचा’ करार झाला होता. या करारानुसार, सरकार स्थापनेनंतर अडीच वर्षांनी सिद्धारामय्या यांनी पद सोडावे आणि शिवकुमार यांना मुख्यमंत्रीपद द्यावे, अशी तरतूद होती. आता हा करार प्रत्यक्षात आणण्याची वेळ आली आहे. मंगळवारी राहुल गांधी (Rahul Gandhi) यांनी सिद्धारामय्या यांना राजीनामा देण्यास सांगितल्याची माहिती सूत्रांनी दिली आहे. त्यानंतरच सिद्धारामय्या यांनी राजीनामा देताना यंत्रणेचे आभार मानले. तसेच गेल्या तीन वर्षांतील कामगिरीचा आढावाही त्यांनी घेतला.

 सिद्धारामय्यांचा भावूक निरोप

राजीनाम्याची घोषणा करताना सिद्धारामय्या यांनी मंत्रिमंडळातील सहकाऱ्यांचे आभार मानले. यावेळी ते भावूक झाल्याचे दिसून आले. त्यांनी राज्याच्या वित्तीय स्थितीबद्दल चर्चा केली. तसेच, निवडणुकीच्या वेळी काँग्रेसने दिलेल्या ग्वाह्या (पाच गॅरंटी) यशस्वीपणे राबविण्यात आल्याचे सांगितले. मात्र, या योजनांच्या अंमलबजावणीदरम्यान आलेल्या आव्हानांचीही माहिती त्यांनी दिली. सिद्धारामय्या पुढे म्हणाले, “हा राजीनामा मी मनापासून देत आहे. पक्षाने मला जी संधी दिली, ती मी योग्य रीतीने पार पाडली. आता पक्षाचा निर्णय मान्य आहे.”

 डीके शिवकुमार – ‘काँग्रेसचे संकटमोचक’

डीके शिवकुमार यांना ‘काँग्रेसचे संकटमोचक’ म्हटले जाते. कनकपुरा विधानसभा मतदारसंघातून ते सलग आठव्यांदा निवडून येत आहेत – एकदाही त्यांचा पराभव झालेला नाही. इतकेच नव्हे, तर महाराष्ट्र, गुजरात आणि कर्नाटक या राज्यांमध्ये काँग्रेसच्या संकटाच्या काळात त्यांनी कमाल केली आहे. विशेषतः २०१७ मध्ये गुजरातमध्ये झालेल्या राज्यसभा निवडणुकीत काँग्रेसचा उमेदवार निवडून येण्यात त्यांचा मोलाचा वाटा होता. त्यांच्या या क्षमतेमुळेच पक्षाने त्यांच्यावर विश्वास ठेवला आहे.

शिवकुमार यांच्याकडे जलसंपदा, बंगळुरु शहर विकास प्राधिकरण (BDA) आणि नगररचना विभाग या महत्त्वाच्या खात्यांचा कारभार आहे. तसेच, ते कर्नाटक प्रदेश काँग्रेस कमिटीचे अध्यक्ष आहेत. सूत्रांच्या माहितीनुसार, नव्या सरकारमध्ये चार उपमुख्यमंत्री केले जाण्याची शक्यता आहे.

नव्या सरकारची स्थापना कधी?

सिद्धारामय्या यांनी राजीनामा दिल्यानंतर राज्यपालांनी प्रभारी सरकार स्थापन करण्याचे आवाहन करण्याची शक्यता आहे. डीके शिवकुमार यांचे शपथविधीचे सोहळे येत्या काही दिवसांत होण्याची शक्यता आहे. काँग्रेस हायकमांड या नव्या मंत्रिमंडळाची रचना लवकरच जाहीर करेल. नव्या सरकारने कर्नाटकला पुन्हा एकदा विकासाच्या दिशेने नेण्याचे आश्वासन दिले आहे.

डीके शिवकुमार मुख्यमंत्री झाल्यास जेडीएससमोर मोठे आव्हान?

राजकीय विश्लेषकांच्या मते, डीके शिवकुमार हे वोक्कलिग समाजाचे प्रमुख चेहरे आहेत. २०२३ च्या विधानसभा निवडणुकीत म्हैसूर विभागातील वोक्कलिग समाजाने काँग्रेसला मोठ्या प्रमाणात मतदान केले. त्यामागे डीके शिवकुमार यांची प्रबळ उपस्थिती होती. शिवकुमार मुख्यमंत्री झाल्यास, जनता दल (धर्मनिरपेक्ष) (JDS) चे नेते एच.डी. कुमारस्वामी (H.D. Kumaraswamy) यांच्या पुढे मोठे आव्हान उभे राहणार आहे. वोक्कलिग समाजाचा मोठा वोटबँक जेडीएसकडे होता, मात्र आता तो हळूहळू काँग्रेसकडे वळत आहे. डीके शिवकुमार यांच्यामुळे जेडीएसचे राजकीय गणित बिघडू शकते.

 तीन राज्यांत काँग्रेसची सत्ता – सर्वत्र बदल?

सध्या काँग्रेसची कर्नाटक, हिमाचल प्रदेश आणि केरळ या तीन राज्यांत सत्ता आहे. कर्नाटकनंतर हिमाचल प्रदेशातही मुख्यमंत्री बदलावर चर्चा सुरू आहे. मात्र, प्रामुख्याने कर्नाटकमध्ये झालेला हा बदल राजकीय दृष्ट्या महत्त्वाचा मानला जात आहे. काँग्रेसने पक्षातील ज्येष्ठ नेत्यांचा सन्मान राखत नेतृत्व बदल करत असल्याचे दिसून येत आहे.

 एक नजरेत – प्रमुख मुद्दे

| बाब | तपशील |

| राजीनामा देणारे | मुख्यमंत्री सिद्धारामय्या |

| राजीनामा सोपविण्याची वेळ | दुपारी अडीच वाजता (२८ मे २०२६) |

| राजीनाम्याचे ठिकाण | राज्यपालांचे खासगी सचिव कार्यालय, राजभवन |

| नवे मुख्यमंत्री | डीके शिवकुमार (विद्यमान उपमुख्यमंत्री) |

| कराराची अट | सरकार स्थापनेनंतर अडीच वर्षांनी मुख्यमंत्री बदल |

| हायकमांडचा निर्णय | राहुल गांधींनी राजीनाम्याचे आदेश दिले |

| शिवकुमार यांचा वारसा | ८ वेळा आमदार, काँग्रेसचे ‘संकटमोचक’ |

| जेडीएसवर परिणाम | वोक्कलिग मतांचे विभाजन, कुमारस्वामींची चिंता |

| उपमुख्यमंत्री | चार उपमुख्यमंत्री होण्याची शक्यता |

 सिद्धारामय्या यांचे सरकार – तीन वर्षांचा आढावा

सिद्धारामय्या यांनी कार्यकाळात अनेक कल्याणकारी योजना राबविल्या. गरीबांसाठीचे ‘गृहलक्ष्मी’, ‘अन्नभाग्य’, ‘शक्ती’ सारखे उपक्रम यशस्वीरित्या सुरू झाले. महिलांसाठी बसप्रवास मोफत करण्याचा निर्णय, बेरोजगार तरुणांना भत्ता, शेतकरी कर्जमाफी या योजनांनी सरकारला लोकप्रियता मिळवून दिली. मात्र, राज्याचे वित्तीय संतुलन सांभाळताना अनेक आव्हानांनाही त्यांना तोंड द्यावे लागले.

सिद्धारामय्यांचे राजीनाम्यानंतरचे भाषणही महत्त्वाचे ठरणार आहे. यात त्यांनी सरकारची उपलब्धी आणि अपयशे या दोन्ही गोष्टी मांडण्याची शक्यता आहे.

कर्नाटकच्या राजकारणातील हा बदल अत्यंत महत्त्वपूर्ण मानला जात आहे. एकीकडे सिद्धारामय्या यांनी निर्दोष नेतृत्व दिले, तर दुसरीकडे डीके शिवकुमार यांच्या संकटमोचक क्षमतेवर पक्षाने विश्वास दाखविला आहे. शिवकुमार मुख्यमंत्री झाल्यास वोक्कलिग समाजातील त्यांची पकड, कुमारस्वामींसाठी मोठे डोकेदुखी ठरू शकते. येत्या काही दिवसांत कर्नाटकमध्ये नव्या सरकारची स्थापना होईल. या बदलामुळे आगामी लोकसभा निवडणुकीत काँग्रेसला लाभ होणार की तोटा, हे पाहणे उत्सुकतेचे ठरेल. सिद्धारामय्यांचा राजीनामा आणि डीके शिवकुमार यांचा उदय – कर्नाटकच्या राजकारणात नवा अध्याय सुरू झाला आहे. आता पाहूया, ही नवी सत्ता कर्नाटकच्या विकासाला कशी दिशा देते आहे.