'मनोज जरांगेंच्या आंदोलनाला पूर्ण पाठिंबा'; मराठा समाजाच्या मागण्यांकडे दुर्लक्ष केल्यास उद्रेक होऊ शकतो – शाहू महाराज आक्रमक

सर्व मराठे कुणबी आणि सर्व कुणबी मराठे; कोल्हापूर गॅझेटचाही आरक्षणात विचार करावा; सरकारशी वाटाघाटी अस्पष्ट, आंदोलकांना कोल्हापुरातून पाठिंबा

क्रांती न्यूज (प्रतिनिधी) - सचिन मेनकुदळे

कोल्हापूर / आंतरवाली सराटी,  – मराठा आरक्षणाच्या मागणीसाठी मनोज जरांगे पाटील (Manoj Jarange Patil) यांनी आज (३० मे २०२६) पासून आंतरवाली सराटी येथे रखरखत्या उन्हात आमरण उपोषण सुरू केले आहे. या आंदोलनाला पाठिंबा देताना खासदार शाहू महाराज छत्रपती (Chhatrapati Shahu Maharaj) यांनी मोठी भूमिका मांडली आहे. 'मनोज जरांगे पाटील यांच्या आंदोलनाला आमचा पूर्ण पाठिंबा आहे. सर्व मराठा त्यांच्या बाजूने उभा राहील. मराठा समाजाच्या मागण्यांकडे दुर्लक्ष केल्यास नक्कीच उद्रेक होऊ शकतो,' असा इशारा शाहू महाराजांनी दिला आहे. तसेच, 'सर्व मराठे कुणबी आहेत आणि सर्व कुणबी मराठे आहेत,' असेही त्यांनी स्पष्ट केले.

 'सरकार आणि जरांगे यांच्यात काय चालले ते कळत नाही'

शाहू महाराज यांनी पत्रकार परिषदेत बोलताना सरकारच्या भूमिकेवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले. ते म्हणाले, “मनोज जरांगे पाटील आणि शासन यांच्यामध्ये काय घडतंय हे आम्हाला कळत नाही. आम्हाला माध्यमांमधूनच जे काही घडत असल्याचे कळते. शासन आणि जरांगे पाटील या दोघांमध्ये काय चालले आहे, याची माहिती आम्हाला नाही. मात्र, मनोज जरांगे यांच्या आंदोलनाला आमचा पूर्ण पाठिंबा आहे.”

 'मनोज जरांगे उन्हात, आम्हीही उन्हात'

जरांगे यांच्या आंदोलनाची तीव्रता लक्षात घेता शाहू महाराज म्हणाले, “मनोज जरांगे पाटील उन्हात बसले आहेत, तसे आम्ही देखील उन्हातच बसलो आहोत. मराठा हा शेतकरी आहे, उन्हात बसल्याने काही परिणाम होणार नाही.” त्यांनी पुढे स्पष्ट केले की, शासन नेमकी काय भूमिका घेते आहे, हे आत्ताच सांगता येत नाही. “काय वाटाघाटी सुरू आहेत, हे समजल्यावरच याबाबत बोलता येईल,” असेही ते म्हणाले.

 'मराठा समाजाला काही मिळाले नाही'

शाहू महाराजांनी मराठा समाजाच्या ऐतिहासिक फसवणुकीकडे लक्ष वेधले. ते म्हणाले, “सर्वात आधी राजर्षी शाहू महाराजांनी आरक्षण दिले होते. मात्र, याच कोल्हापूर जिल्ह्याच्या गॅझेटचा विचार केला जात नाही. आतापर्यंत मराठ्यांची फसवणूक झाली आहे. मराठा समाजाला काही मिळाले नाही.” त्यांनी पुढे महत्त्वाचे विधान केले की, “मराठा आणि कुणबी हा समाज एकच आहे. सर्व मराठे कुणबी आहेत आणि सर्व कुणबी मराठे आहेत.”

 कोल्हापूर गॅझेटची मागणी

शाहू महाराजांनी कोल्हापूर गॅझेटचा मुद्दा उपस्थित करताना म्हटले, “मनोज जरांगे पाटील यांना हैदराबाद गॅझेट जवळचे वाटते आणि कोल्हापूर गॅझेट लांबचे वाटते. सातारा गॅझेट बरोबरच कोल्हापूर गॅझेटचा देखील विचार करावा, अशी मागणी आंदोलनाच्या वतीने करण्यात येणार आहे.” कोल्हापुरात राजर्षी शाहू महाराज यांच्या पुतळ्याजवळ सकल मराठा समाजाच्या वतीने एकत्र येऊन या आंदोलनाला पाठिंबा देण्यात येत आहे.

 कालच्या चर्चेत अपयश – विखे-लाड यांची मनधरणी फसली

काल (२९ मे) राज्य सरकारच्या शिष्टमंडळाने आंतरवाली सराटी येथे जाऊन मनोज जरांगे यांची भेट घेतली. मंत्री राधाकृष्ण विखे पाटील (Radhakrishna Vikhe Patil) आणि प्रसाद लाड (Prasad Lad) यांनी दीड तास जरांगेंशी चर्चा केली. मात्र, हैदराबाद गॅझेटसह कुणबी दाखल्यांच्या मुद्द्यावरून विखे पाटलांना जरांगेंच्या सवालांचा सामना करावा लागला. कोणताही तोडगा न निघाल्याने जरांगे आंदोलनावर ठाम राहिले. त्यांनी स्पष्ट केले की, आता सरकारला वेळ देणार नाहीत.

 मनोज जरांगे यांच्या १० प्रमुख मागण्या

जरांगे यांनी सरकारकडे खालील १० मागण्या केल्या आहेत. या मागण्यांवर ते ठाम आहेत:

| क्र. | मागणी |

| १ | मराठवाड्यातील सर्व मराठ्यांना कुणबी प्रमाणपत्र द्या (२९ मे पूर्वीचे) |

| २ | सातारा, कोल्हापूर, औंध, पुणे, मिरज संस्थांचा जीआर काढा (१९९४ च्या धर्तीवर) |

| ३ | महाराष्ट्रातील सर्व आंदोलनाशी संबंधित गुन्हे मागे घ्या |

| ४ | आंदोलनात बलिदान देणाऱ्या कुटुंबीयांना महावितरण आणि एमआयडीसीमध्ये नोकरीचा जीआर काढा |

| ५ | 'सारथी' योजना पुन्हा सुरू करा |

| ६ | महामंडळाचे सर्व परतावे ताबडतोब वाटप करा |

| ७ | कुणबी प्रमाणपत्राची व्हॅलिडिटी द्या |

| ८ | मराठा उपसमिती बरखास्त करा (ती कामाची नाही) |

| ९ | स्वतंत्र कुणबी व मराठा मंत्रालय स्थापन करा |

| १० | शिंदे समितीला मुदतवाढ द्या व रेकॉर्ड तपासायला लावा |

 कोल्हापूर गॅझेटच्या विस्ताराची मागणी

सकल मराठा समाजाच्या वतीने कोल्हापुरात आयोजित केलेल्या आंदोलनात सातारा गॅझेटप्रमाणेच कोल्हापूर गॅझेटचाही आरक्षण प्रक्रियेत विचार करण्याची मागणी करण्यात येणार आहे. सातारा गॅझेटच्या आधारे मराठ्यांना कुणबी प्रमाणपत्र देण्याची प्रक्रिया सुरू असताना, कोल्हापूर गॅझेटकडे दुर्लक्ष होत असल्याची तक्रार आहे. यामुळे कोल्हापूर जिल्ह्यातील मराठा समाजात नाराजी आहे.

 शाहू महाराज – 'उद्रेक होऊ शकतो, कारण आता उन्हाळा सुरू झाला'

शाहू महाराज यांनी अंतिम इशारा देताना स्पष्ट शब्दांत म्हटले, “मराठा समाजाच्या मागण्यांकडे दुर्लक्ष केल्यास नक्कीच याचा उद्रेक होऊ शकतो. मराठ्यांचा उन्हाळा सुरू झाला आहे.” हे विधान अत्यंत महत्त्वाचे मानले जात आहे, कारण शाहू महाराज हे कोल्हापूर संस्थानाचे वंशज आणि मराठा समाजातील प्रतिष्ठित नेते आहेत. त्यांच्या या वक्तव्याने सरकारच्या पाठीवर पुन्हा एकदा आरक्षणाची आग उसळली आहे.

 सरकारचा पुढचा डाव काय?

काल झालेली चर्चा फसल्यानंतर आता सरकारकडे पर्यायी रणनीती असल्याचे दिसत नाही. जरांगे आजपासून आमरण उपोषणाला बसले आहेत. त्यामुळे आता सरकारवर दबाव वाढला आहे. तीन वेळा बोलावलेली बैठकही अपयशी ठरल्यानंतर आता जरांगे सरकारला वेळ देण्यास तयार नाहीत. कोल्हापुरातील आंदोलन, शाहू महाराज यांची आक्रमक भूमिका आणि जरांगे यांचे उपोषण – या त्रिसूत्रीने महाराष्ट्राचे राजकारण तापले आहे.

 एक नजरेत – प्रमुख मुद्दे

| बाब | तपशील |

| आंदोलक | मनोज जरांगे पाटील |

| उपोषणाचा प्रारंभ | ३० मे २०२६, सकाळी १० वाजता |

| स्थळ | आंतरवाली सराटी (जालना) |

| पाठिंबा देणारे | खासदार शाहू महाराज छत्रपती |

| आंदोलनाचे स्वरूप | रखरखत्या उन्हात आमरण उपोषण |

| प्रमुख मागणी | हैदराबाद गॅझेट + कोल्हापूर गॅझेटचा समावेश, कुणबी प्रमाणपत्र |

| सरकारचे प्रतिनिधी | राधाकृष्ण विखे पाटील, प्रसाद लाड |

| कालची चर्चा | दीड तास, अपयशी |

| शाहू महाराजांची भूमिका | आक्रमक, ‘उद्रेक होऊ शकतो’ |

 कोल्हापुरातील आंदोलनाची रूपरेषा

कोल्हापुरात राजर्षी शाहू महाराज यांच्या पुतळ्याजवळ मोठ्या संख्येने मराठा समाजबांधव एकत्र येणार आहेत. या आंदोलनात सकल मराठा समाजाच्या वतीने सरकारला पुढील मागण्या करण्यात येणार आहेत:

सातारा गॅझेटप्रमाणेच कोल्हापूर गॅझेटचा समावेश

 कुणबी प्रमाणपत्राची व्हॅलिडिटी निश्चित करा

 मराठ्यांचे अन्यायपूर्ण गुन्हे मागे घ्या

 स्वतंत्र कुणबी-मराठा मंत्रालय स्थापन करा

मराठा आरक्षणाच्या मागणीसाठी उपोषण करत असलेल्या मनोज जरांगे पाटील यांच्या पाठीशी आता खासदार शाहू महाराज छत्रपती यांनी थेट उभे राहून सरकारला इशारा दिला आहे. ‘सर्व मराठे कुणबी आणि सर्व कुणबी मराठे’ या ऐतिहासिक सत्याचा दाखला देत शाहू महाराजांनी कोल्हापूर गॅझेटचा समावेश करण्याची मागणी केली आहे. काल सरकारच्या शिष्टमंडळाची चर्चा अपयशी ठरल्याने आता सरकारसमोर मोठे आव्हान उभे राहिले आहे. शाहू महाराजांच्या आक्रमक भूमिकेमुळे आंदोलनाला नवी उर्जा मिळाली असून, जर सरकारने लवकरच सकारात्मक भूमिका घेतली नाही तर परिस्थिती हाताबाहेर जाण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. पुढील काही तास महाराष्ट्राच्या राजकारणासाठी अत्यंत महत्त्वाचे ठरणार आहेत. सरकार आता कुठली भूमिका घेते, हे पाहणे उत्सुकतेचे ठरेल. दरम्यान, आंतरवाली सराटी आणि कोल्हापूर या दोन्ही ठिकाणी पोलिसांनी बंदोबस्त वाढवला आहे. आंदोलन शांततेत पार पडावे, यासाठी आवश्यक ती सर्व पावले उचलली जात आहेत.