आटपाडीतील शासकीय जागेवरील अतिक्रमणे हटवा; नगरपंचायत आक्रमक, तहसीलदारांना दिले निवेदन

  विहार आणि तुळशीशिवाय सर्व धरणांमध्ये पाण्याची पातळी घसरली; गेल्या दोन वर्षांच्या तुलनेत साठा जास्त असला तरी बाष्पीभवनाचा मोठा धोका

मुंबई: उन्हाळ्याच्या प्रचंड कडाक्यात मुंबईकरांसाठी एक चिंताजनक बातमी समोर आली आहे. मुंबईला पाणीपुरवठा करणाऱ्या सातही धरणांमधील पाणीसाठा झपाट्याने घटत आहे. सध्या या धरणांमध्ये सरासरी फक्त 37.70 टक्के जलसाठा शिल्लक असून, वाढत्या उन्हामुळे पाण्याचे बाष्पीभवन वेगाने होत असल्याने मुंबई महापालिकेची चिंता वाढली आहे. आगामी काही महिने पावसाळ्यापर्यंत हा साठा पुरवणे हे पालिकेसमोरील मोठे आव्हान असून, नागरिकांनी पाणी जपून वापरण्याची गरज आहे.

सातही धरणांमध्ये किती पाणी? पाहा संपूर्ण आकडेवारी

मुंबईची तहान भागवणाऱ्या उर्ध्व वैतरणा, मोडकसागर, तानसा, मध्य वैतरणा, भातसा, विहार आणि तुळशी या सात धरणांतील पाणी पातळी सातत्याने खाली येत आहे. या सर्व धरणांमधील एकूण जलसाठा क्षमता सुमारे 14.47 लाख दशलक्ष लिटर एवढी आहे. सध्या या धरणांत फक्त 5,45,680 दशलक्ष लिटर पाणी शिल्लक आहे. दररोज सुमारे 4,000 दशलक्ष लिटर पाणी मुंबईला पुरवले जाते, त्यामुळे उन्हाळ्याचे उर्वरित दिवस आणि पावसाळ्याची वाट पाहताना हा साठा कसा पुरणार, हा प्रश्न गंभीर आहे.

 धरणानुसार पाणीसाठ्याची टक्केवारी (अद्ययावत स्थिती)

खालील तक्त्यात मुंबईला पाणीपुरवठा करणाऱ्या सात धरणांमधील सध्याची पाणी पातळी टक्केवारीत दिली आहे:

 धरणाचे नाव पाणीसाठा (टक्केवारी) 

 विहार  48.00% 

 तुळशी  43.67% 

 उर्ध्व वैतरणा  40.35% 

 तानसा  39.17% 

 भातसा  37.93% 

 मोडकसागर  34.55% 

 मध्य वैतरणा  32.96% 

 एकूण सरासरी  37.70%

विहार आणि तुळशी धरणांशिवाय इतर सर्व धरणांमध्ये पाणीसाठा 40 टक्क्यांपेक्षा कमी झाला आहे. मध्य वैतरणा धरणात तर केवळ 32.96 टक्के पाणी शिल्लक असून, ते सर्वात कोरडे ठरले आहे. मोडकसागर धरणही अवघ्या 34.55 टक्क्यांसह खालच्या स्तरावर आहे. याउलट विहार धरणात 48 टक्के पाणी असून, ते तुलनेने सर्वात चांगल्या स्थितीत आहे.

 गेल्या दोन वर्षांच्या तुलनेत काय आहे चित्र?

आकडेवारीचा आढावा घेतला असता, गेल्या दोन वर्षांच्या तुलनेत यंदाचा पाणीसाठा काहीसा समाधानकारक आहे. 5 एप्रिल 2025 रोजी हा साठा सुमारे 4.11 लाख दशलक्ष लिटर होता, तर 5 एप्रिल 2024 रोजी तो 4.13 लाख दशलक्ष लिटर होता. यंदा 5 एप्रिल 2026 रोजी हा साठा 5.45 लाख दशलक्ष लिटर आहे. म्हणजेच गेल्या दोन वर्षांच्या तुलनेत यंदा सुमारे 1.3 लाख दशलक्ष लिटर अधिक पाणीसाठा आहे.

मात्र, ही आकडेवारी आश्वासक असली तरी, कडाक्याचे वाढते उन्ह ही चिंतेची बाब आहे. तापमानात सातत्याने वाढ होत असल्याने धरणांमधील पाण्याचे बाष्पीभवन वेगाने होत आहे. पुढील दोन-अडीच महिने पावसाळा सुरू होत नसेल, तर हा साठा झपाट्याने कमी होत जाईल. पावसाळा लांबणीवर पडल्यास मुंबईकरांना पाणीटंचाईचा सामना करावा लागू शकतो.

 पाणीगळतीवर नियंत्रण ठेवण्याचे आदेश

मुंबई महापालिकेच्या वतीने पाणीपुरवठा विभागाची विशेष आढावा बैठक घेण्यात आली. या बैठकीला अतिरिक्त आयुक्त अभिजीत बांगर उपस्थित होते. त्यांनी पाणीपुरवठा विभागाच्या अधिकाऱ्यांना कडक निर्देश देताना सांगितले की, शहरात कुठेही पाणीगळती होत नाही, याची काळजी घ्यावी. तसेच, नागरिकांकडून दूषित पाण्याबाबत येणाऱ्या तक्रारींचे तातडीने निवारण करावे. पाण्याचा साठा जपून वापरण्यासाठी पर्यायी नियोजन करण्याच्या सूचनाही देण्यात आल्या.

 मुंबईकरांसाठी पालिकेचे आवाहन

पाणीटंचाई टाळण्यासाठी प्रशासन जरी सज्ज असले, तरी नागरिकांनीही सहकार्य करणे गरजेचे आहे. मुंबई महापालिकेने सर्व नागरिकांना पाणी जपून वापरण्याचे आवाहन केले आहे. धुणी-भांडी, वाहने धुणे, बागांना पाणी घालणे यासाठी आवश्यकतेपेक्षा जास्त पाणी न वापरण्याचे सांगितले आहे. पाण्याचे नळ, पाईप्समधील गळती तात्काळ दुरुस्त करण्याचेही आवाहन करण्यात आले आहे.

एखाद्या नळातून एका सेकंदाला एक थेंब पाणी गळत असेल, तर एका महिन्यात हजारो लिटर पाणी वाया जाते. याकडे नागरिकांनी लक्ष देण्याची गरज आहे. मुंबईकरांनी एकत्रित प्रयत्न केल्यास, हा पाणीसाठा पुढील काही महिने सहजासहजी पुरवता येऊ शकतो.

 पाणी टंचाईची परिस्थिती टाळण्यासाठी पालिकेची यंत्रणा सज्ज

अतिरिक्त आयुक्त अभिजीत बांगर यांनी सांगितले की, सध्याची परिस्थिती गेल्या दोन वर्षांपेक्षा चांगली असली, तरी भविष्यात पाणीटंचाई उद्भवू नये, यासाठी पालिका पूर्णतः सज्ज आहे. जलवाहिन्यांची दुरुस्ती, पाण्याचे वितरण योग्य पद्धतीने होत आहे की नाही याची पाहणी करण्यात येत आहे. तसेच, खासगी टँकरमधून पाणीपुरवठा करणाऱ्यांवर देखरेख ठेवण्यात येत आहे.

पाण्याची उपलब्धता लक्षात घेता, पालिकेने नागरिकांना पाणी जपून वापरण्याचे आवाहन केले आहे. पुढील काही दिवसांत जर तापमानात लक्षणीय वाढ झाली, तर पाणीकपातीची पाळी येण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. त्यामुळेच आत्तापासूनच नागरिकांनी पाणी बचतीच्या सवयी लावून घेणे आवश्यक आहे.

 मध्य वैतरणा धरणातील साठा सर्वांत कमी

मध्य वैतरणा धरण हे मुंबईच्या पाणीपुरवठ्यातील महत्त्वाचा दुवा आहे. या धरणात सध्या अवघ्या 32.96 टक्के पाणीसाठा शिल्लक असून, ही चिंताजनक बाब आहे. विहार धरणात 48 टक्के पाणी असले, तरी ते अपेक्षित प्रमाणात नाही. तानसा आणि भातसा या दोन मोठ्या धरणांतील साठाही 40 टक्क्यांच्या खाली गेला आहे. त्यामुळे मुंबईला पाणीपुरवठा करणाऱ्या बहुतांश धरणांमध्ये पाण्याची पातळी गंभीर बनली आहे.

मुंबईकरांसाठी हा काळ जपून पाणी वापरण्याचा आहे. महापालिका प्रशासनाकडून प्रयत्न होत असले, तरी नागरिकांशिवाय हे शक्य नाही. पाणी वाचवणे ही आता गरज नसून अनिवार्यता आहे. कारण येणारे काही महिने हे मुंबईसाठी पाणीटंचाईचे ठरू शकतात. आपल्या सवयींमध्ये बदल करून, पाण्याचा प्रत्येक थेंब जपून वापरला तरच या टंचाईवर मात करता येईल. पालिकेच्या आवाहनाला नागरिकांनी नक्कीच प्रतिसाद द्यावा. जाणीवपूर्वक पाणी बचत केल्यास, मुंबईला पाणीटंचाईचा सामना टाळता येऊ शकतो. पाणी आहे तरच जगणे आहे - हे विसरू नका.