ठाकरेंच्या शिवसेनेचे ठाणे विभागप्रमुख प्रदीप पूर्णेकर यांच्यावर दोन राऊंड गोळीबार! उपचारादरम्यान पूर्णेकर यांचा मृत्यू; ठाण्यात खळबळ

मराठवाड्यातील धरणांमध्ये पाणीसाठा राज्यातील सर्वात कमी ४३.६६% ; गेल्यावर्षी याच काळात ८५.६२% पाणीसाठा होता; बीड, धाराशिव, परभणी, हिंगोलीतील अनेक धरणे शून्यावर; पिण्याच्या पाण्याचे दुर्भिक्ष

क्रांती न्यूज (प्रतिनिधी) -  किरण देशमुख

छत्रपती संभाजीनगर : राज्यात पावसाळ्याची सुरुवात दमदार झाली असली तरी ऑगस्ट आणि सप्टेंबर महिन्यात पावसाचा मोठा खंड पडल्यामुळे राज्यभरातील धरणांमधील पाणीसाठा कमी होत आहे. मराठवाड्यात दुष्काळाच्या झळा आता तीव्र होताना दिसत आहेत. पाऊस नसल्याने पिके तर हातातून गेली आहेतच. दुसरीकडे पिण्याच्या पाण्याचे दुर्भिक्ष ही जाणवू लागले आहे. बीड, धाराशिव, परभणी, हिंगोली, नांदेडसह अनेक जिल्ह्यातील गावांमध्ये नद्या, तलाव कोरडेठाक पडू लागले आहेत. पुन्हा एकदा मराठवाड्यात सर्वात कमी पाणीसाठा शिल्लक राहिला असून भीषण पाणीटंचाईकडे हा विभाग वाटचाल करत आहे. जलसंपदा विभागाने दिलेल्या माहितीनुसार, मराठवाड्यातील धरणांमध्ये गेल्यावर्षी ऑक्टोबरच्या सुरुवातीला ८५.६२% पाणीसाठा शिल्लक होता. यावर्षी हा पाणीसाठा राज्यातील सर्वात कमी ४३.६६% नोंदवण्यात आला आहे. ही आकडेवारी दोन ऑक्टोबर रोजी प्रसिद्ध करण्यात आली आहे. या परिस्थितीमुळे संपूर्ण मराठवाड्यात एकच खळबळ उडाली असून, शेतकऱ्यांमध्ये चिंतेचे वातावरण आहे.

महाराष्ट्रातील सर्वात मोठे धरण अशी ओळख असणाऱ्या जायकवाडी धरणात सध्या ७७.०८% पाणीसाठा शिल्लक आहे. मागच्या वर्षी याच सुमारास धरण ९७.७५ टक्के भरले होते. धरणाच्या डाव्या आणि उजव्या कालव्यातून सोडले जाणारे पाणी हे प्रामुख्याने शेतीसाठी वापरले जाते. छत्रपती संभाजीनगर व जालना शहर आणि परिसरातील शेकडो गावांना पिण्याच्या पाण्याचा पुरवठा जायकवाडी धरणातून होतो. तसेच विविध एमआयडीसी वसाहतींना यातून पाणी पुरवले जाते. दुष्काळाची दाहकता वाढत असून येत्या काही दिवसात हा पाणीसाठा वर्षभर कसा पुरेल? अशी चिंता व्यक्त केली जात आहे. जायकवाडी धरणातील पाणीसाठा कमी होत असल्याने शेती आणि पिण्याच्या पाण्यावर मोठा परिणाम होण्याची शक्यता आहे.

गेल्या चार महिन्यात बीडमध्ये एक ते दोन वेळा पाऊस पडला. त्यानंतर पावसाने उघडीप दिली. परिणामी आता नद्या कोरड्या पडू लागल्या आहेत. पावसाअभावी बीडच्या वाण नदीचे पात्र अक्षरशः कोरडेठाक पडले आहे. वाण प्रकल्पाला पाणी आल्यानंतर वर्षातून किमान दोन वेळा ही नदी प्रवाहित होते. मात्र यंदा पाऊस नसल्याने वाण धरणातच अत्यल्प पाणीसाठा आहे. ही नदी यंदा एकदाही प्रवाहित झालेली नाही. दुसरीकडे माजलगाव धरणातला पाणीसाठा २७.९८ टक्क्यांवर आला आहे. गेल्यावर्षी याच सुमारास धरणात ९८% पाणीसाठा होता. मांजरा धरण गेल्या वर्षी १००% भरलं होतं सध्या ते दहा टक्क्यांवर आलं आहे. हिंगोलीतील सिद्धेश्वर धरण शून्यावर गेले आहे. गेल्यावर्षी हे धरण ९८% भरलं होतं. येलदरी धरणात सध्या ६१.७२% पाणीसाठा शिल्लक आहे. मागच्या वर्षी याच सुमारास ९९% धरण भरलं होतं.

नांदेडमधील विष्णुपुरी धरणात ८३.६५% पाणीसाठा शिल्लक आहे. निम्नमनार ६१.५९% भरले आहे. धाराशिव जिल्ह्यातील निम्न तेरणा २१.८३ टक्क्यांवर आले आहे. गेल्या वर्षी हे धरण १००% भरलं होतं. सीना कोळेगाव शून्यावर आहे. परभणीतील निम्न दुधना १९.८६ टक्क्यांवर स्थिरावले आहे. गेल्यावर्षी या धरणात ७४.६८% पाणीसाठा होता. एकूण मराठवाड्यातील लहान मोठ्या सर्व धरणांमधला पाणीसाठा ४३.६६ % आहे. हा राज्यातील सर्वात कमी पाणीसाठा आहे. या आकडेवारीमुळे मराठवाड्यातील पाणीटंचाईची तीव्रता स्पष्ट होत आहे.

पावसाअभावी मराठवाड्यातील पिके करपली आहेत. खरिपाची पिके हातातून गेली आहेत. तसेच, रब्बी पेरणीवरही संकट उभं राहिलं आहे. शेतकऱ्यांना पिकांचे मोठे नुकसान झाले आहे. त्यामुळे शेतकऱ्यांनी सरकारकडे मदतीची मागणी केली आहे. तसेच, दुष्काळग्रस्त भागांना तातडीने मदत देण्याची मागणी केली जात आहे.

पाणीसाठा कमी झाल्याने पिण्याच्या पाण्याचे दुर्भिक्ष जाणवू लागले आहे. अनेक गावांमध्ये टँकरने पाणीपुरवठा करावा लागत आहे. तसेच, विहिरी आणि बोअरवेल कोरड्या पडू लागल्या आहेत. त्यामुळे नागरिकांना पाण्यासाठी वणवण करावी लागत आहे. या परिस्थितीमुळे संपूर्ण मराठवाड्यात पाणीटंचाईची भीषणता वाढत आहे.

पावसाअभावी जनावरांच्या चाऱ्याची समस्या निर्माण झाली आहे. चारा उत्पादन कमी झाल्याने जनावरांसाठी चारा मिळवणे कठीण झाले आहे. त्यामुळे शेतकऱ्यांना जनावरे विकावी लागत आहेत. तसेच, जनावरांच्या आरोग्यावरही परिणाम होत आहे.

या परिस्थितीमुळे शेतकऱ्यांची चिंता वाढली आहे. पावसाअभावी पिकांवर परिणाम झाला आहे. तसेच, पाण्याचा तुटवडा निर्माण झाला आहे. शेतकऱ्यांना पिकांचे नुकसान झाले आहे. त्यामुळे शेतकऱ्यांनी सरकारकडे मदतीची मागणी केली आहे.

राज्य सरकारने दुष्काळाच्या परिस्थितीकडे गांभीर्याने लक्ष देण्याची गरज आहे. दुष्काळग्रस्त भागांना तातडीने मदत देणे, पाणीपुरवठा सुनिश्चित करणे आणि शेतकऱ्यांना आर्थिक मदत देणे आवश्यक आहे. तसेच, जलसंधारणाच्या दृष्टीने योग्य उपाययोजना करण्याची आवश्यकता आहे.

मराठवाड्यातील धरणांमधील पाणीसाठा राज्यातील सर्वात कमी ४३.६६% नोंदवण्यात आला आहे. गेल्यावर्षी याच काळात ८५.६२% पाणीसाठा होता. बीडमधील वाण नदी कोरडीठाक पडली आहे. अनेक धरणे शून्यावर गेली आहेत. जायकवाडी धरणात ७७.०८% पाणीसाठा शिल्लक आहे. पिके करपली आहेत. पिण्याच्या पाण्याचे दुर्भिक्ष जाणवू लागले आहे. या परिस्थितीमुळे संपूर्ण मराठवाड्यात पाणीटंचाईची भीषणता वाढत आहे. सरकारने तातडीने मदत देण्याची आणि जलसंधारणाच्या उपाययोजना करण्याची गरज आहे.