'शेतकऱ्याच्या मागं तगादा लावायचा नाही'; चंद्रशेखर बावनकुळेंची बँक अधिकाऱ्यांना सूचना; दुष्काळी पंचनामे अन् सरसकट मदतीवर म्हणाले...

 राज्यातील पावसाची तूट १८ टक्के, पश्चिम विदर्भात ४० टक्क्यांपेक्षा अधिक; एक दशकानंतर सर्वात कमी पावसाची नोंद; प्रतिचक्रवादामुळे परतीच्या मान्सूनकडून पावसाची शक्यता कमी; रब्बी पेरणीवर संकट

क्रांती न्यूज (प्रतिनिधी) - सचिन मेनकुदळे

मुंबई : मान्सूनचा परतीचा प्रवास सुरू झाला आहे. परतीच्या मान्सूनने पंजाब, हरियाणा व राजस्थानचा काही भाग ओलांडला आहे. तर महाराष्ट्रातून हा परतीच्या मान्सूनचा प्रवास ५ ते १० ऑक्टोबरच्या दरम्यान होणार आहे. अशातच, बहुतांश वेळा परतीचा मान्सून महाराष्ट्रात पाऊस देऊन जातो. मात्र सध्या भारतावर प्रतिचक्रवाद स्थिती तयार झाली आहे. जी ढगांना एकत्र येऊ देत नाही. त्यामुळे परतीचा मान्सून महाराष्ट्रात पाऊस देण्याची शक्यता नसल्याचे नागपूर वेध शाळेने (IMD) सांगितले आहे. परिणामी महाराष्ट्राच्या आणि विशेषतः शेतकऱ्यांच्या वाट्याला निराशाच देणारा असल्याचे बोललं जात आहे. त्यामुळे एकीकडे महाराष्ट्र दुष्काळाच्या झळा सोसत असताना आगामी काळ अधिक अडचणींचा ठरणार असल्याची शक्यता आता अधिक वाढली आहे.

सध्या देशात ओडिसा हे एकमेव राज्य आहे, जेथे सरासरीपेक्षा जास्त पाऊस झाला आहे. तर महाराष्ट्रासह १८ राज्य असे आहेत, जेथे २० टक्क्यापेक्षा जास्त पावसाची तूट असल्याचे आकडेवारीनुसार समोर आलं आहे. परिणामी या १८ राज्यांना रेड झोनमध्ये टाकण्यात आले आहे. तिकडे पश्चिम विदर्भात तर परिस्थिती आणखी बिकट आहे. अकोला आणि अमरावती जिल्ह्यात पावसाची तूट ही ४० टक्क्यांपेक्षा अधिकवर पोहोचली आहे. महाराष्ट्रातील बहुतांश भागात पाऊसच झाला नाही. सरासरीपेक्षा कमी पावसाची नोंद झाली आहे. पावसाचे चारही महिने कोरडेच गेले आहेत. दीड महिने तर राज्यातील अनेक भागात पावसाचा एक थेंबही पडला नाही. काही ठिकाणी पाऊस झाला, पण तोही समाधानकारक नव्हता. त्यामुळे राज्यात मोठा दुष्काळ पडला आहे.

हवामान खात्याच्या दाव्यानुसार, एक दशकानंतर राज्यात यंदा सर्वात कमी पावसाची नोंद झाली आहे. यावरुन राज्यातील संकट किती मोठं आहे, हे दिसून येतं. पाऊस कमी झाल्याने रब्बी पेरणीवरही संकट उभं राहिलं आहे. त्यामुळे बळीराजाचं टेन्शन वाढलं आहे. एक दशकानंतर राज्यात या वर्षी सर्वात कमी पावसाची नोंद झाली आहे. यंदा राज्यातील पावसाची सरासरी तूट १८ टक्के आहे. राज्यातील सर्वच विभागात यावर्षी पावसाची कमी जास्त प्रमाणात तूट निर्माण झाली आहे. मात्र, येणाऱ्या ५ ते ६ दिवसात राज्यात सर्वदूर पाऊस होण्याची कमी शक्यता आहे. असं असलं तरी राज्यातील शेतकऱ्यांनी कृषी विभागाचा सल्ला घेऊनच रब्बी हंगामात पेरणी करावी, असा सल्ला एस.डी. सानप यांनी दिला आहे.

सध्या भारतावर प्रतिचक्रवाद स्थिती तयार झाली आहे. या प्रतिचक्रवादामुळे ढग एकत्र येत नाहीत आणि पाऊस पडत नाही. त्यामुळे परतीचा मान्सून महाराष्ट्रात पाऊस देण्याची शक्यता कमी असल्याचे हवामान विभागाने सांगितले आहे. सामान्यतः परतीचा मान्सून महाराष्ट्रात पाऊस देऊन जातो. मात्र यंदा प्रतिचक्रवादामुळे परतीच्या मान्सूनकडून पावसाची अपेक्षा धूसर झाली आहे. त्यामुळे राज्यातील दुष्काळाची परिस्थिती अधिक गंभीर होण्याची शक्यता आहे.

महाराष्ट्रात यंदा पावसाने दगा दिल्याने संपूर्ण राज्यात दुष्काळाची परिस्थिती निर्माण झाली आहे. अनेक भागांत पाण्याचा तुटवडा निर्माण झाला आहे. शेतकऱ्यांच्या पिकांवर परिणाम झाला आहे. तसेच, जनावरांच्या चाऱ्याची समस्या निर्माण झाली आहे. अनेक भागांत टँकरने पाणीपुरवठा करावा लागत आहे. त्यामुळे राज्यातील दुष्काळाची परिस्थिती अधिक बिकट होत आहे.

पाऊस कमी झाल्याने रब्बी पेरणीवरही संकट उभं राहिलं आहे. रब्बी हंगामातील पिकांसाठी पाण्याची गरज असते. मात्र, पाण्याचा तुटवडा असल्याने रब्बी पेरणीवर परिणाम होण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे बळीराजाचं टेन्शन वाढलं आहे. शेतकऱ्यांनी कृषी विभागाचा सल्ला घेऊनच रब्बी हंगामात पेरणी करावी, असा सल्ला कृषी तज्ज्ञांनी दिला आहे.

या परिस्थितीमुळे शेतकऱ्यांची चिंता वाढली आहे. पावसाअभावी पिकांवर परिणाम झाला आहे. तसेच, पाण्याचा तुटवडा निर्माण झाला आहे. शेतकऱ्यांना पिकांचे नुकसान झाले आहे. त्यामुळे शेतकऱ्यांनी सरकारकडे मदतीची मागणी केली आहे. तसेच, दुष्काळग्रस्त भागांना तातडीने मदत देण्याची मागणी केली जात आहे.

राज्य सरकारने दुष्काळाच्या परिस्थितीकडे गांभीर्याने लक्ष देण्याची गरज आहे. दुष्काळग्रस्त भागांना तातडीने मदत देणे, पाणीपुरवठा सुनिश्चित करणे आणि शेतकऱ्यांना आर्थिक मदत देणे आवश्यक आहे. तसेच, रब्बी पेरणीसाठी शेतकऱ्यांना मार्गदर्शन करणे आणि आवश्यक ती मदत देणे गरजेचे आहे.

महाराष्ट्रासह १८ राज्यांना दुष्काळाच्या झळा सोसाव्या लागत आहेत. राज्यातील पावसाची तूट १८ टक्के असून, पश्चिम विदर्भात ४० टक्क्यांपेक्षा अधिक आहे. एक दशकानंतर राज्यात सर्वात कमी पावसाची नोंद झाली आहे. प्रतिचक्रवादामुळे परतीच्या मान्सूनकडून पावसाची शक्यता कमी आहे. त्यामुळे राज्यातील दुष्काळाची परिस्थिती अधिक गंभीर होण्याची शक्यता आहे. रब्बी पेरणीवरही संकट उभं राहिलं आहे. शेतकऱ्यांनी कृषी विभागाचा सल्ला घेऊनच पेरणी करावी. तसेच, सरकारने दुष्काळग्रस्त भागांना तातडीने मदत देण्याची गरज आहे.