कार्यक्रम रिक्षा चालकांना मराठी भाषेचे प्रमाणपत्र वाटपाचा; पण डान्स, गाणी वाजली भोजपुरी; प्रकाश सुर्वेंच्या कार्यक्रमात काय घडलं?

 मृतांचा आकडा १६८ वर, ११०० हून अधिक बेपत्ता; १०५ भारतीयांसह ४६६ परदेशी नागरिक गुम; चीन-नेपाळ सीमेवर भूकंपसदृश घटनेने उद्भवली शोकांतिका

क्रांती न्यूज (प्रतिनिधी) -  किरण देशमुख

 नेपाळ-तिबेट सीमेवर आलेल्या भीषण पुरामुळे मोठी जीवितहानी झाली आहे. नेपाळमध्ये आलेल्या विनाशकारी पुरात आतापर्यंत १६८ हून अधिक लोकांचा मृत्यू झाल्याची माहिती समोर आली आहे, तर १,१०० पेक्षा जास्त लोक अजूनही बेपत्ता आहेत . या आपत्तीत परदेशी आणि ११३ नेपाळी नागरिक बेपत्ता झाल्याची नोंद आहे. बेपत्त झालेल्यांमध्ये १०५ भारतीय आणि ३७ अनिवासी भारतीय (NRI) यांचा समावेश आहे . महाराष्ट्रातील ८० नागरिक नेपाळमध्ये अडकल्याची माहिती समोर आली असून, त्यांच्या मदतीसाठी राज्य सरकारने २४ तास हेल्पलाइन कार्यान्वित केली आहे .

ही दुर्घटना २६ ऑगस्ट २०२६ रोजी सकाळी सुमारे साडेअकरा वाजता घडली . नेपाळ-तिबेट सीमेवरील रसुवा जिल्ह्यात अचानक मोठा भूस्खलन झाला. या भूस्खलनामुळे भोटेकोशी नदीची उपनदी असलेल्या ल्हेंडे नदीला हिमनदीचा पूर आला . पुराचा पहिला फटका सीमेजवळील तिमुरे या गावाला बसला, जिथे शेकडो लोकांची वस्ती होती .

नेपाळच्या राष्ट्रीय आपत्ती जोखीम निवारण आणि व्यवस्थापन प्राधिकरणाने (NDRRMA) स्पष्ट केले की, बर्फ आणि खडकांच्या भूस्खलनामुळे ल्हेंडे नदीत गाळयुक्त पूर आला . या पुराने तिमुरे ओलांडल्यानंतर त्रिशूली नदीत प्रवेश केला, ज्यामुळे रसुवा, धादिंग, नुवाकोट आणि चितवन जिल्ह्यांमध्ये मोठ्या प्रमाणात नुकसान झाले . या पुरात ९ जलविद्युत प्रकल्प आणि ९ व्यावसायिक बँकांच्या शाखांचा नाश झाल्याचीही माहिती आहे 

या आपत्तीनंतर नेपाळकडून चीनवर पूर्वसूचना न दिल्याचा आरोप करण्यात आला होता . तसेच, चीनच्या बाजूला बांध फुटल्याने ही दुर्घटना घडल्याचेही बोलले जात होते . मात्र, चीनने हे आरोप पूर्णपणे फेटाळले आहेत.

नेपाळमधील चिनी दूतावासाने स्पष्ट केले की, ही दुर्घटना चीनच्या बाजूने नसून नेपाळच्या बाजूने झालेल्या भूकंप किंवा भूकंपसदृश घटनेमुळे उद्भवली . हिमनदी कोसळल्याने मोठ्या प्रमाणावर चिखल, दगड आणि मातीचा प्रवाह सुरू झाला, ज्यामुळे ग्यिरॉन्ग-रसुवागढी सीमा भागात दोन्ही बाजूंना मोठी जीवितहानी झाली . चिनी दूतावासाने हे आरोप 'फेक न्यूज' ठरवत, "आरोपांमुळे काहीच फायदा होत नाही, सहकार्यानेच प्राण वाचतात" अशी भूमिका मांडली .

या आपत्तीत महाराष्ट्रातील ८० नागरिक नेपाळमध्ये अडकल्याची माहिती समोर आली आहे . यापैकी ५७ नागरिक 'रिचा टूर्स' या ट्रॅव्हल एजन्सीच्या माध्यमातून गेले होते, तर उर्वरित स्वतंत्रपणे प्रवास करत होते . ४ नागरिक सुरक्षित असल्याची प्राथमिक माहिती आहे . राज्य सरकारचे आपत्ती व्यवस्थापन मंत्री गिरीश महाजन यांनी सांगितले की, "आम्ही जळगावातील ४ नागरिकांशी संपर्क साधला आहे. उर्वरित नागरिकांशी संपर्क साधण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत" 

राज्य सरकारने SEOC (State Emergency Operations Centre) मार्फत जिल्हानिहाय माहिती संकलन आणि पडताळणी सुरू केली आहे. अडकलेल्या नागरिकांच्या कुटुंबीयांशी आणि प्रवासी एजन्सीशी सातत्याने समन्वय साधला जात आहे . केंद्रीय गृह मंत्रालयाच्या इंटिग्रेटेड कंट्रोल रूम – इमर्जन्सी रिस्पॉन्स सोबतही समन्वय सुरू आहे.

महाराष्ट्र राज्य नियंत्रण कक्ष ने खालील माध्यमांद्वारे मदतीची सोय केली आहे :

 मदत माध्यम  तपशील 

 टोल-फ्री हेल्पलाइन 1070 

 नियंत्रण कक्ष क्रमांक +91-9321587143  

 ईमेल  controlroom@maharashtra.gov.in 

ऑनलाइन नोंदणी लिंक https://geospatial.mahaseoc.in/Sahayata_gulf/  

नागरिकांनी आपले नातेवाईक किंवा मित्र नेपाळमध्ये अडकले असल्यास वरील माध्यमांद्वारे त्यांची माहिती (नाव, मोबाईल क्रमांक, नेपाळमधील सध्याचे स्थान / हॉटेल, प्रवास तपशील, कुटुंबाचा संपर्क क्रमांक) द्यावा .

नेपाळी सेना आणि खाजगी कंपन्यांच्या हेलिकॉप्टरांच्या मदतीने ११४ लोकांना सुरक्षित बाहेर काढण्यात आले आहे . चीनचे राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग यांनी बचावकार्याला वेग देण्याचे निर्देश दिले असून, चीननेही मोठ्या प्रमाणात मदतकार्य सुरू केले आहे . भारताचे परराष्ट्र मंत्रालय (MEA) ने काठमांडू येथील भारतीय दूतावासाद्वारे नेपाळ सरकारशी समन्वय साधत भारतीय नागरिकांच्या सुटकेसाठी प्रयत्न सुरू केले आहेत .

नेपाळमधील या 'जलप्रलय'ने मोठी जीवितहानी झाली असून, अनेक नागरिक अद्याप बेपत्ता आहेत. महाराष्ट्रातील ८० नागरिक अडकल्याची माहिती चिंताजनक आहे. राज्य सरकारने हेल्पलाइन आणि ऑनलाइन नोंदणी यंत्रणा कार्यान्वित करून मदतीची सोय केली आहे. चीन आणि नेपाळमधील आरोप-प्रत्यारोपांमुळे आपत्तीचे कारण अस्पष्ट असले, तरी बचावकार्याला वेग देण्याची गरज आहे. १०७० या हेल्पलाइनवर संपर्क साधून नागरिक अडकलेल्या व्यक्तींची माहिती देऊ शकतात. या संकटात मानवतेच्या दृष्टीने सर्व देशांनी एकत्र येऊन मदत करणे गरजेचे आहे.