सरकारने सोने आणि चांदीची मूळ आयात किंमत कमी केली; आयातदार, सराफा व्यावसायिक आणि ग्राहकांवर काय होणार परिणाम? आंतरराष्ट्रीय बाजार, डॉलरचा दर आणि स्थानिक मागणी यांचा किंमतींवर कसा पडणार प्रभाव, वाचा सविस्तर विश्लेषण.
क्रांती न्यूज (प्रतिनिधी) - सचिन मेनकुदळे
नवी दिल्ली : सोन्या-चांदीच्या बाजारासाठी सरकारचा महत्त्वाचा निर्णय
गेल्या काही महिन्यांपासून देशांतर्गत आणि आंतरराष्ट्रीय बाजारात सोने व चांदीच्या किमतींमध्ये मोठ्या प्रमाणात चढ-उतार पाहायला मिळत आहेत. कधी विक्रमी उच्चांक, तर कधी अचानक घसरण अशा परिस्थितीमुळे ग्राहक, गुंतवणूकदार आणि सराफा व्यावसायिक संभ्रमात आहेत. अशातच केंद्र सरकारने सोने आणि चांदीच्या आयातीसंदर्भात एक महत्त्वाचा निर्णय घेतला असून, त्याचा परिणाम आगामी काळात सराफा बाजारावर आणि ग्राहकांच्या खरेदीवर होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
सरकारने सोने आणि चांदीची मूळ आयात किंमत (Tariff Value) कमी करण्याचा निर्णय घेतला आहे. या बदलामुळे आयातदारांवरील शुल्काचा काही प्रमाणात भार कमी होणार असून, त्याचा फायदा पुढे दागिने विक्रेते आणि काही प्रमाणात ग्राहकांनाही मिळू शकतो. मात्र, या निर्णयानंतर लगेचच सोन्याच्या किमती मोठ्या प्रमाणात घसरणार का, हा प्रश्न अनेकांच्या मनात आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, या निर्णयामुळे बाजाराला सकारात्मक संकेत मिळाले असले तरी अंतिम किरकोळ दर अनेक इतर आर्थिक घटकांवर अवलंबून असणार आहेत.
केंद्र सरकारने अलीकडेच सोने आणि चांदीच्या मूळ आयात किमतीत कपात करण्याची अधिसूचना जारी केली आहे.
सरकारच्या निर्णयानुसार,
सोन्याची मूळ आयात किंमत प्रति १० ग्रॅम ५१ डॉलरने कमी करण्यात आली आहे.
यानंतर सोन्याची मूळ आयात किंमत १,२९७ डॉलर प्रति १० ग्रॅम निश्चित करण्यात आली आहे.
त्याचप्रमाणे,
चांदीची मूळ आयात किंमत प्रति किलो २२ डॉलरने कमी करण्यात आली आहे.
नवीन दरानुसार चांदीची मूळ आयात किंमत १,८७५ डॉलर प्रति किलो निश्चित करण्यात आली आहे.
हा बदल आंतरराष्ट्रीय बाजारातील घडामोडी आणि जागतिक किमती लक्षात घेऊन करण्यात आल्याचे मानले जात आहे.
सामान्य ग्राहकांच्या दृष्टीने "मूळ आयात किंमत" हा शब्द थोडा तांत्रिक वाटू शकतो.
प्रत्यक्षात मूळ आयात किंमत म्हणजे सरकारने निश्चित केलेली अशी किंमत, ज्याच्या आधारे आयात केलेल्या सोने आणि चांदीवर सीमा शुल्क (Custom Duty) आणि इतर करांची गणना केली जाते.
ही किंमत प्रत्यक्ष बाजारभावापेक्षा वेगळी असू शकते.
सरकार वेळोवेळी आंतरराष्ट्रीय बाजारातील दर, जागतिक मागणी, डॉलरचा विनिमय दर आणि आयातीची परिस्थिती लक्षात घेऊन ही किंमत बदलत असते.
मूळ आयात किंमत कमी झाल्यानंतर आयातदारांना आयात केलेल्या सोन्या-चांदीवर आकारल्या जाणाऱ्या शुल्काच्या गणनेत काही प्रमाणात दिलासा मिळू शकतो.
यामुळे,
आयात खर्चात काही प्रमाणात घट होऊ शकते.
सराफा व्यावसायिकांचा खर्च कमी होऊ शकतो.
बुलियन व्यापाऱ्यांना आर्थिक दिलासा मिळू शकतो.
पुढे दागिन्यांच्या किंमतींवर सकारात्मक परिणाम होण्याची शक्यता निर्माण होते.
मात्र हा फायदा किती प्रमाणात ग्राहकांपर्यंत पोहोचेल, हे बाजारातील इतर घटकांवर अवलंबून असेल.
भारत हा जगातील सर्वात मोठ्या सोने आयात करणाऱ्या देशांपैकी एक आहे.
देशातील बहुतांश सोन्याची गरज आयातीद्वारे पूर्ण केली जाते.
म्हणूनच आयात किमतीतील कोणताही बदल थेट सराफा उद्योगावर परिणाम करतो.
या निर्णयामुळे,
ज्वेलर्सना नवीन स्टॉक तुलनेने कमी खर्चात उपलब्ध होऊ शकतो.
आयातदारांचा खर्च कमी होऊ शकतो.
मोठ्या प्रमाणात व्यवहार करणाऱ्या बुलियन व्यापाऱ्यांना फायदा मिळू शकतो.
दागिने उत्पादकांचा खर्च कमी होण्याची शक्यता आहे.
तथापि, ग्राहकांना मिळणारा फायदा हा तात्काळ आणि मोठ्या प्रमाणात असेलच असे नाही.
हा सर्वात महत्त्वाचा प्रश्न आहे.
सरकारने आयात किंमत कमी केली असली, तरी त्यामुळे लगेचच बाजारातील सोन्याचे दर मोठ्या प्रमाणात कमी होतील, असे निश्चितपणे म्हणता येत नाही.
कारण भारतातील सोन्याची अंतिम किंमत अनेक घटकांवर अवलंबून असते.
यामध्ये प्रमुख घटक आहेत—
आंतरराष्ट्रीय बाजारातील सोन्याचे दर
डॉलर-रुपया विनिमय दर
आयात शुल्क
जीएसटी
स्थानिक मागणी
लग्नसराईचा हंगाम
गुंतवणूकदारांची खरेदी
भू-राजकीय परिस्थिती
जागतिक आर्थिक घडामोडी
यापैकी कोणत्याही घटकात मोठा बदल झाल्यास सोन्याचे दर पुन्हा वाढू किंवा कमी होऊ शकतात.
सरकारच्या निर्णयाचा परिणाम केवळ सोन्यावरच नाही तर चांदीवरही होणार आहे.
औद्योगिक क्षेत्रात चांदीचा मोठ्या प्रमाणावर वापर केला जातो.
याशिवाय दागिने, पूजा साहित्य, भेटवस्तू, गुंतवणूक आणि विविध उत्पादनांमध्येही चांदीचा वापर वाढत आहे.
मूळ आयात किंमत कमी झाल्यामुळे चांदीच्या आयातदारांनाही काही प्रमाणात फायदा मिळण्याची शक्यता आहे.
जर पुढील काही आठवड्यांत,
आंतरराष्ट्रीय बाजारातील दर स्थिर राहिले,
डॉलरचा दर मोठ्या प्रमाणात वाढला नाही,
स्थानिक मागणी नियंत्रित राहिली,
तर ग्राहकांना दागिन्यांच्या किमतीत काही प्रमाणात दिलासा मिळू शकतो.
मात्र तज्ज्ञांच्या मते हा फायदा मर्यादित असू शकतो.
जुलै महिन्याच्या सुरुवातीलाच सराफा बाजारात सोन्या आणि चांदीच्या किमतींमध्ये लक्षणीय घसरण पाहायला मिळाली.
गेल्या काही दिवसांपासून सातत्याने वाढणाऱ्या दरांनंतर १ जुलै रोजी दोन्ही मौल्यवान धातूंमध्ये नरमाई दिसून आली.
या घसरणीमुळे,
दागिने खरेदी करणाऱ्या ग्राहकांना दिलासा मिळाला.
गुंतवणूकदारांनी नवीन खरेदीकडे लक्ष वळवले.
लग्नसराईसाठी खरेदी करणाऱ्यांमध्ये उत्साह वाढला.
भारतातील बहुतांश सोन्याची खरेदी ही लग्नसराईच्या हंगामात होते.
सोन्याच्या किमतीत किंचितही घट झाली तरी त्याचा थेट परिणाम खरेदीवर दिसून येतो.
सध्या आयात किमतीतील कपात आणि बाजारातील नरमाईमुळे अनेक ग्राहक खरेदीसाठी योग्य वेळ असल्याचे मानत आहेत.
तज्ज्ञांच्या मते,
सोन्यात गुंतवणूक करणाऱ्यांनी केवळ एका सरकारी निर्णयावर आधारित गुंतवणुकीचा निर्णय घेऊ नये.
त्यांनी खालील बाबींचा विचार करावा—
आंतरराष्ट्रीय बाजारातील ट्रेंड
अमेरिकेच्या फेडरल रिझर्व्हचे व्याजदर
डॉलर इंडेक्स
चलनवाढ
जागतिक आर्थिक स्थिती
रुपयाचा विनिमय दर
या सर्वांचा सोन्याच्या दीर्घकालीन किमतींवर मोठा प्रभाव पडतो.
भारतामध्ये सोन्याच्या किमती मोठ्या प्रमाणावर जागतिक बाजारावर अवलंबून असतात.
जागतिक स्तरावर,
मध्यवर्ती बँकांची खरेदी,
भू-राजकीय तणाव,
युद्धजन्य परिस्थिती,
आर्थिक मंदी,
महागाई,
या सर्वांचा सोन्यावर सुरक्षित गुंतवणूक (Safe Haven Asset) म्हणून परिणाम होतो.
म्हणूनच देशांतर्गत आयात किमतीत बदल झाला तरी जागतिक बाजारातील तेजी कायम राहिल्यास सोन्याचे दर पुन्हा वाढू शकतात.
सराफा क्षेत्रातील व्यापाऱ्यांच्या मते, आयात किमतीतील कपात हा उद्योगासाठी सकारात्मक निर्णय आहे.
यामुळे नवीन माल खरेदी करताना काही प्रमाणात खर्च कमी होईल.
मात्र किरकोळ ग्राहकांना त्याचा लाभ मिळण्यासाठी बाजारातील इतर परिस्थितीही अनुकूल असणे आवश्यक आहे.
तज्ज्ञांच्या मते ग्राहकांनी—
हॉलमार्क असलेलेच सोने खरेदी करावे.
विविध ज्वेलर्सकडील दरांची तुलना करावी.
मेकिंग चार्जेसची माहिती घ्यावी.
जीएसटीचा विचार करावा.
केवळ दर कमी झाले म्हणून घाईत खरेदी करू नये.
सरकारच्या या निर्णयामुळे सराफा बाजाराला निश्चितच सकारात्मक संकेत मिळाले आहेत.
मात्र पुढील काही आठवड्यांत सोन्या-चांदीच्या किमती कोणत्या दिशेने जातील, हे प्रामुख्याने जागतिक बाजार, डॉलर-रुपया विनिमय दर, गुंतवणूकदारांची मागणी आणि आर्थिक परिस्थिती यावर अवलंबून असेल.
जर आंतरराष्ट्रीय बाजार स्थिर राहिला आणि रुपयामध्ये मोठी घसरण झाली नाही, तर ग्राहकांना मर्यादित प्रमाणात दिलासा मिळण्याची शक्यता आहे. मात्र जागतिक बाजारात पुन्हा तेजी आल्यास देशांतर्गत बाजारातही सोन्या-चांदीच्या किमती वाढू शकतात.
सध्या तरी सरकारच्या आयात किमतीतील कपातीमुळे सराफा उद्योगाला दिलासा मिळाल्याचे चित्र आहे. आगामी काळात या निर्णयाचा प्रत्यक्ष फायदा ग्राहकांपर्यंत किती पोहोचतो आणि दागिन्यांच्या किरकोळ किमतींमध्ये किती बदल होतो, याकडे बाजाराचे लक्ष लागले आहे.
Post a Comment
Hi, thanks for reaching out to us! We’ve received your message and will get back to you shortly.
नमस्कार, आमच्याशी संपर्क साधल्याबद्दल धन्यवाद! आम्हाला तुमचा संदेश मिळाला आहे आणि आम्ही लवकरच तुमच्याशी संपर्क साधू.