आटपाडीतील शासकीय जागेवरील अतिक्रमणे हटवा; नगरपंचायत आक्रमक, तहसीलदारांना दिले निवेदन

  

‘सेल ब्रॉडकास्ट अलर्ट सिस्टम’द्वारे आपत्तीच्या वेळी थेट मोबाईलवर मिळणार इशारा; जाणून घ्या या प्रणालीची संपूर्ण माहिती

क्रांती न्यूज (प्रतिनिधी) -  किरण देशमुख

नवी दिल्ली: गेल्या शनिवारी देशभरातील लाखो अँड्रॉइड आणि आयओएस स्मार्टफोनधारकांसाठी एक वेगळाच अनुभव होता. अचानक अनेकांच्या मोबाईलवर एक आपत्कालीन संदेश (Emergency Alert) आला आणि त्यासोबत सायरनसारखा मोठा आवाज ऐकू आला. सार्वजनिक ठिकाणी एकाच वेळी अनेकांचे फोन वाजू लागल्याने सुरुवातीला नागरिकांमध्ये घबराटीचे वातावरण निर्माण झाले होते. मात्र, काही वेळातच ही भारत सरकारकडून करण्यात आलेली एक ‘चाचणी’ असल्याचे स्पष्ट झाले.

या पार्श्वभूमीवर, सरकारने नागरिकांना स्पष्ट केले आहे की भविष्यात नैसर्गिक आपत्ती किंवा धोक्याच्या प्रसंगी त्यांना अशा प्रकारचे अलर्ट पाठवले जातील. परंतु सध्या ही यंत्रणा चाचणीच्या टप्प्यात आहे. या संपूर्ण प्रणालीला ‘सेल ब्रॉडकास्ट अलर्ट सिस्टम’ (Cell Broadcast Alert System) असे म्हणतात. ही प्रणाली भारताने स्वदेशी तंत्रज्ञानाच्या साहाय्याने विकसित केली आहे.

सेल ब्रॉडकास्ट अलर्ट सिस्टम म्हणजे काय?

सेल ब्रॉडकास्ट अलर्ट सिस्टम (CBAS) ही एक हायटेक आपत्कालीन सावधानता देणारी प्रणाली आहे. याच्या माध्यमातून सरकार कोणत्याही आपत्ती किंवा धोक्याच्या परिस्थितीत नागरिकांच्या मोबाईल फोनवर थेट अलर्ट पाठवू शकते. ही यंत्रणा प्रामुख्याने खालील परिस्थितींमध्ये उपयुक्त ठरू शकते:

- भूकंप, सुनामी, वीज कोसळणे, अतिवृष्टीमुळे पूर, गॅस गळती, रासायनिक धोके, अग्निशामक घटना तसेच इतर मानवनिर्मित आपत्कालीन परिस्थिती.

या प्रणालीचे वैशिष्ट्य म्हणजे ही फक्त एका विशिष्ट भागातील सर्व मोबाईल धारकांपर्यंत, त्यांचा मोबाईल नेटवर्क प्रदाता कोणताही असला तरी, एकाच वेळी आणि त्वरित संदेश पोहोचवू शकते. यासाठी इंटरनेटचीही आवश्यकता नसते. हा फक्त एसएमएस नसून एक अत्याधुनिक प्रसारण माध्यम आहे.

हे सिस्टम कसे काम करते?

जेव्हा सरकार किंवा राष्ट्रीय आपत्ती व्यवस्थापन प्राधिकरण (NDMA) कोणत्याही धोक्याची माहिती नोंदवते, तेव्हा संबंधित भागातील सर्व मोबाईल टॉवर्सला या अलर्टचा संकेत पाठविला जातो. हा संकेत टॉवरद्वारे त्या-त्या परिसरातील सर्व मोबाईल फोनवर प्रसारित (Broadcast) केला जातो.

ज्या वापरकर्त्यांच्या फोनवर हा अलर्ट येतो, त्यांच्या मोबाईलवर जोरात सायरनसारखा आवाज वाजतो. तसेच स्क्रीनवर फ्लॅशिंग संदेश दिसून येतो. हा संदेश वापरकर्ता जरी दुसरे काही काम करत असला, गेम खेळत असला, व्हिडीओ पाहत असला किंवा फोन सायलेंट मोडवर असला तरीही तो येऊन धडकतो. यामुळे नागरिकांना तत्काळ आपत्कालीन इशारा मिळतो आणि सावधगिरी बाळगण्यास वेळ मिळतो.

ही प्रणाली भौगोलिक दृष्ट्या प्रभावित भागातील लोकांपर्यंत माहिती पोहोचवण्यासाठी डिझाइन केलेली आहे. उदाहरणार्थ, एखाद्या जिल्ह्यातील केवळ तीन-चार गावांमध्ये पूर आला असेल, तर फक्त त्या हद्दीतील सर्व मोबाईल फोनवरच अलर्ट पाठवता येतो. इतर भागातील लोकांना याचा त्रास होत नाही.

‘SACHET’ सिस्टमद्वारे पाठवले जातील अलर्ट

सरकारच्या माहितीनुसार सर्व आपत्कालीन अलर्ट स्वदेशी ‘इंटिग्रेटेड अलर्ट सिस्टम – SACHET’ च्या माध्यमातून पाठवले जातील. ही प्रणाली C-DOT (Centre for Development of Telematics) ने विकसित केली आहे. C-DOT ही भारत सरकारच्या दूरसंचार विभागाखालील एक प्रमुख संशोधन आणि विकास संस्था आहे.

हे सिस्टम ‘कॉमन अलर्टिंग प्रोटोकॉल’ (Common Alerting Protocol – CAP) वर आधारित आहे. याच प्रोटोकॉलची शिफारस आंतरराष्ट्रीय दूरसंचार संघ (International Telecommunication Union – ITU) ने केली आहे. ITU ही संयुक्त राष्ट्र संघाची एक विशेष संस्था आहे. त्यामुळे ही प्रणाली आंतरराष्ट्रीय दर्जाची आहे.

टेस्ट अलर्ट का पाठवले जात आहेत?

सरकारने स्पष्ट केले आहे की हे टेस्ट अलर्ट केवळ चाचणीचा भाग आहेत. त्यामुळे नागरिकांनी कोणतीही कारवाई करण्याची गरज नाही, ना घाबरण्याचे कारण आहे. परंतु ही चाचणी का केली जात आहे? त्यामागील कारणे अशी:

-नेटवर्क विश्वसनीयता तपासणे: संपूर्ण देशभरातील विविध मोबाईल नेटवर्क (जिओ, एअरटेल, व्हीआय, बीएसएनएल इ.) एकाच वेळी हजारो मोबाईल फोनवर हे अलर्ट योग्यप्रकारे पोहोचवू शकतात की नाही, हे तपासणे.

अलर्टची गती तपासणे: अलर्ट पाठवल्यानंतर तो किती वेगाने लोकांपर्यंत पोहोचतो, याचे मूल्यांकन करणे.

भौगोलिक अचूकता तपासणे: विशिष्ट भागातील फोनवरच अलर्ट पोहोचतो का, हे तपासणे.

आवाज आणि संदेशाचा प्रभाव तपासणे: सायरनचा आवाज किती प्रभावी आहे, स्क्रीनवरील फ्लॅश मेसेज स्पष्ट दिसतो का, याची चाचणी.

देशातील विविध राज्यांमध्ये अशा चाचण्या टप्प्याटप्प्याने केल्या जातील. त्यानंतर अंतिम अलर्ट सिस्टम सुरू केली जाईल.

इमर्जन्सी अलर्ट बंद कसा करावा? (ही माहिती फक्त माहितीसाठी)

जर तुम्हाला हे चाचणी अलर्ट येणे बंद करायचे असेल, तर अँड्रॉइड वापरकर्त्यांनी पुढीलप्रमाणे सेटिंग्ज बदलू शकतात:

 प्रथम, मोबाईलच्या ‘सेटिंग्ज’ (Settings) मध्ये जा.

 त्यानंतर ‘सेफ्टी अँड इमर्जन्सी’ (Safety & Emergency) किंवा ‘कनेक्शन्स’ (Connections) या पर्यायामध्ये जा.

 त्यात ‘वायरलेस इमर्जन्सी अलर्ट’ (Wireless Emergency Alerts) किंवा ‘गव्हर्नमेंट अलर्ट’ (Government Alerts) हा पर्याय शोधा.

 त्यात ‘टेस्ट अलर्ट’ (Test Alerts) हा पर्याय बंद करा. तसेच ‘अलर्ट्स’ (Alerts) सुद्धा बंद करता येऊ शकतात.

सरकारची स्पष्ट सूचना: मात्र, सरकारने स्पष्ट केले आहे की भविष्यात वास्तविक आपत्तीच्या वेळी हे अलर्ट सक्तीचे असतील. त्या वेळी ते बंद करणे शक्य होणार नाही. याशिवाय, सर्व मोबाईल फोनवर विविध भारतीय भाषांमध्ये अलर्ट पाठवले जातील, जेणेकरून प्रत्येक नागरिकाला माहिती समजू शकेल.

हे फक्त एसएमएस नाही, तर डिजिटल सुरक्षेकडे एक मोठे पाऊल आहे

सरकारचा हा उपक्रम फक्त एखादा मेसेज पाठवण्यापुरता मर्यादित नाही. भारताच्या डिजिटल आपत्ती व्यवस्थापन नेटवर्कला अधिक बळकट करण्याच्या दिशेने हे एक महत्त्वाचे पाऊल आहे. सध्या जगातील आघाडीच्या देशांमध्ये अशा प्रकारच्या सेल ब्रॉडकास्ट सिस्टमचा वापर केला जातो. अमेरिका, जपान, युरोपीय संघातील अनेक देशांमध्ये ही प्रणाली यशस्वीरित्या कार्यरत आहे.

भारताने स्वदेशी तंत्रज्ञानाने ही प्रणाली विकसित केल्यामुळे, ती अधिक विश्वासार्ह आणि किफायतशीर ठरणार आहे. यामुळे भविष्यात वादळ, भूकंप, सुनामी, रासायनिक दुर्घटना अशा अनेक प्रसंगी जीवित व मालमत्तेचे नुकसान कमी करण्यात मदत होईल.

नागरिकांनी या चाचण्यांना सकारात्मक दृष्टिकोनातून घ्यावे. सरकार नागरिकांच्या सुरक्षेसाठी ही यंत्रणा विकसित करत आहे. त्यामुळे पुढील काही दिवसात अशा चाचण्या पुन्हा झाल्यास घाबरून जाऊ नका आणि अफवांना बळी पडू नका. ही फक्त एक 'चाचणी' आहे.

 सेल ब्रॉडकास्ट अलर्ट सिस्टम ही एक क्रांतिकारी यंत्रणा आहे. यामुळे नैसर्गिक आपत्तीच्या वेळी सरकार नागरिकांपर्यंत तात्काळ पोहोचू शकेल. चाचणी घेणे ही एक योग्य प्रक्रिया आहे, जेणेकरून भविष्यात कोणतीही तांत्रिक बिघाड होणार नाही. थोडक्यात, घाबरू नका, तंत्रज्ञानाचा सकारात्मक वापर समजून घ्या आणि सुरक्षित रहा.