क्रांती न्यूज (प्रतिनिधी) - किरण देशमुख
नागपूर/मुंबई, ९ मे २०२६ – राज्यातील निराधार दिव्यांग बांधवांना संजय गांधी निराधार योजनेअंतर्गत मिळणारे अडीच हजार रुपये मासिक अनुदान थांबल्याचा प्रश्न गंभीर बनला आहे. फेब्रुवारी, मार्च आणि एप्रिल असे सलग तीन महिने हजारो दिव्यांगांना हे अनुदान मिळालेले नाही. त्यामुळे नेत्रहीन दिव्यांगांनी नागपूर येथील मुख्यमंत्री कार्यालय गाठले. या पार्श्वभूमीवर विधान परिषदेचे नवनिर्वाचित आमदार बच्चू कडू यांनी मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस आणि उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांना थेट इशारा दिला आहे. ‘जर या प्रश्नाचे निराकरण झाले नाही, तर १९ मे रोजी मंत्रालयात आंदोलन करू’ असे त्यांनी स्पष्ट केले आहे.
बच्चू कडू यांचा इशारा – ‘कार्यालयात नोकरी करणारे बदला दखल’
बच्चू कडू यांनी अलीकडेच मुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांच्या नेतृत्वाखालील शिवसेनेत प्रवेश केला आहे. त्यानंतर ३० एप्रिल रोजी ते विधान परिषदेवर बिनविरोध निवडून आले. मात्र अवघ्या १० दिवसांतच त्यांनी आपला जुना मुद्दा पुन्हा उचलून धरत राज्य सरकारवर दबाव टाकण्यास सुरुवात केली आहे. ते म्हणाले,
“एबीपी माझावर मी बातमी बघितली की, काही नेत्रहीन लोक मुख्यमंत्र्यांच्या कार्यालयावर मोर्चा काढून गेले. ही बाब अतिशय वेदनादायी आहे. यासंदर्भात मी सातत्याने उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे आणि सचिवांशी देखील बोललो.”
बच्चू कडू यांनी राज्य सरकारवर टीका करताना स्पष्ट केले की, सरकारने दोन शासन निर्णय (जीआर) काढले आहेत. यामुळे अनेक पात्र दिव्यांग निधीपासून वंचित ठरत आहेत. ते म्हणाले,
“जो जीआर काढला, युटीआय कार्ड मिळत नाही तोपर्यंत पगार देऊ नये असा आहे. हा चुकीचा निर्णय आहे – तो शासन निर्णय रद्द झाला पाहिजे. दोन जीआर काढल्यामुळे ५० टक्के दिव्यांग बांधव मानधनापासून वंचित राहत आहेत. ही बाब अतिशय वाईट आहे.”
त्यांनी पुढे इशारा देताना म्हटले, “मुख्यमंत्री, उपमुख्यमंत्री यांनी दखल घ्यावी, अन्यथा दुर्दैवाने १९ तारखेला आम्हाला मंत्रालयात आंदोलन करावे लागेल.”
नेमकं प्रकरण काय? – तीन महिन्यांचे अनुदान थांबले
राज्य सरकार ‘संजय गांधी निराधार योजना’ अंतर्गत ४० टक्क्यांपेक्षा जास्त दिव्यांगता असलेल्या व्यक्तींना दर महिन्याला अडीच हजार रुपये देते. आतापर्यंत लाखो दिव्यांग या योजनेचा लाभ घेत होते. मात्र, फेब्रुवारी २०२६ पासून अनेक पात्र दिव्यांगांना हे अनुदान मिळेनासे झाले आहे.
नागपूर विभागातील वेगवेगळ्या जिल्ह्यांतून सुमारे ५० नेत्रहीन बांधवांनी एकत्र येऊन नागपूर येथील मुख्यमंत्री कार्यालय गाठले. त्यांनी निदर्शने करत सरकारच्या या निर्णयावर संताप व्यक्त केला.
या नेत्रहीनांची सध्या अवस्था विदारक आहे. ते घरभाडे, वीज बिले, तसेच दैनंदिन खाण्यापिण्याच्या गरजांसाठी अडचणीत आले आहेत. बहुतांश नेत्रहीन दिव्यांग बस स्टॉपवर, रेल्वे स्थानकांवर, गोळ्या, बिस्किटे, चॉकलेट विकून उदरनिर्वाह करतात. या कमाईतूनही भागत नसल्याने सरकारची मदत हा त्यांच्यासाठी आधारस्तंभ आहे.
एका नेत्रहीन व्यक्तीने एबीपी माझाशी बोलताना अश्रू अनावर होत सांगितले, “आम्हाला मिळणाऱ्या अडीच हजार रुपयांवर आमचे घर चालते. पण तीन महिने या पैशांशिवाय आमची रोजची गरज भागवणे अशक्य झाले आहे. तहसीलदार कार्यालयात, जिल्हाधिकारी यंत्रणेत कोणीच ऐकत नाही. एके ठिकाणाहून दुसऱ्या ठिकाणी फिरवले जाते.”
ही केवळ प्रशासकीय गफलत की हेतुपुरस्सर?
अधिकाऱ्यांनी याबाबत आतापर्यंत स्पष्टीकरण देणे टाळले आहे. तथापि, सूत्रांकडून माहिती मिळते की, युटीआय कार्ड आणि जीआरच्या निकषांमुळे हा प्रश्न निर्माण झाला आहे. बच्चू कडू यांच्या म्हणण्यानुसार, काही आधीचे नियम काढल्यामुळे अर्जदारांचा अधिकाधिक भाग पात्र ठरत नाही. युटीआय कार्ड ही एक अतिरिक्त बाब आहे जी दिव्यांगता प्रमाणपत्राव्यतिरिक्त हवी असते. पण ग्रामीण भागात याची सुविधा नसल्यामुळे हजारो जण लाभापासून वंचित आहेत.
‘लाडक्या बहिणीच्या योजनेला निधी, दिव्यांगांसाठी का नाही?’ – नेत्रहीनांचा सवाल
आंदोलनातील नेत्रहीन बांधवांनी सरकारवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले, “लाडक्या बहिणी योजनेअंतर्गत महिलांना दरमहा पैसे देण्यासाठी सरकारकडे निधी आहे. पण निराधार, दिव्यांग, नेत्रहीन यांना त्यांच्या हक्काचे अडीच हजार रुपये द्यायला निधी का नाही? लाडक्या बहिणी खरोखर लाडक्या, पण आम्ही दिव्यांग, निराधार लोक संकटात का?”
या सवालाने राज्याच्या लोककल्याण योजनांमध्ये समतोल राखण्याचा प्रश्न पुन्हा एकदा अधोरेखित झाला आहे.
नागपूरमध्ये नेत्रहीनांचा मोर्चा; निदर्शने
नागपूर येथील मुख्यमंत्री कार्यालयासमोर नेत्रहीनांनी मोठे निदर्शन केले. त्यांनी घोषणाबाजी करत ‘न्याय मागा’, ‘अनुदान द्या’ या घोषणा दिल्या. अंधश्रद्धेचा बळी न बनता विकासाच्या दिशेने प्रशासनाने पाऊल टाकावे अशी मागणीही केली.
भीड एवढी वाढली की स्थानिक पोलिसांना बंदोबस्तात घ्यावा लागला. प्रशासनाकडून प्रतिनिधींना बोलावून आश्वासन देण्यात आले की, हा प्रश्न निकाली काढण्यासाठी प्रयत्न केले जातील. पण नेत्रहीन आंदोलकांनी या आश्वासनावर विश्वास ठेवला पण ‘विश्वासात घेण्यासारखा प्रशासनाचा इतिहास नाही’ असेही सांगितले.
आता कुणाची भूमिका महत्त्वाची?
बच्चू कडू यांनी याबाबत मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस आणि उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांना थेट संदेश दिला आहे. ते विधान परिषदेचे सदस्य असल्यामुळे विधिमंडळात हा मुद्दा उपस्थित करण्याची त्यांच्याकडे संधी आहे. तसेच यापूर्वीही ते सातत्याने दिव्यांगांच्या हक्कांसाठी आवाज उठवत आले आहेत.
गेल्या महिन्यातच बच्चू कडू यांनी शिंदे गटात प्रवेश केला आहे. त्यामुळे घरच्या सरकारविरोधातील त्यांची ही भूमिका राजकीय वर्तुळात चर्चेचा विषय ठरली आहे. तथापि, यांनी मुद्दा समाजहिताचा उपस्थित केला असून, प्रशासन आणि सत्ताधाऱ्यांच्या दृष्टिकोनात तो तितकाच गांभीर्याने घेतला गेला पाहिजे.
पुढील वाटचाल – आंदोलनाचा इशारा
जर पुढील काही दिवसात सरकारने याबाबत समाधानकारक पाऊल उचलले नाही, तर १९ मे रोजी मुंबईतील मंत्रालयाबाहेर बच्चू कडू यांच्या नेतृत्वाखाली मोठे आंदोलन होणार आहे. दिव्यांग संघटनांनीही या आंदोलनाला पाठिंबा देण्याचे संकेत दिले आहेत.
सध्या सरकार दिव्यांग कल्याणासाठी गांभीर्याने प्रयत्न करीत आहे की या समस्येकडे दुर्लक्ष करत आहे, हे स्पष्ट होणे आवश्यक आहे. नागपूरची ही घटना राज्यातील अन्य दिव्यांग-नेत्रहीनांसाठी प्रशासनाने योग्य उपाय योजले नाहीत तर परिस्थिती बिकट होऊ शकते.
राज्य शासनाने लाडक्या बहिण योजनेवर लाखो रुपये खर्च केले असले तरी, दिव्यांग कल्याण योजनेसाठी तितकीच तरतूद करण्याची गरज आहे. संजय गांधी निराधार योजनेची स्थगिती ही अनेक विद्वान आणि सामाजिक कार्यकर्त्यांसाठी चिंतेची बाब आहे. शिवसेना आमदार बच्चू कडू यांनी अत्यंत ठाम भूमिका घेतली आहे. यामुळे या प्रकरणाची राजकीय गंभीरता वाढली आहे.
आता पाहावे लागेल की, मुख्यमंत्री कार्यालय या तक्रारींची गांभीर्याने दखल घेते की आंदोलन वाढीस लागते? बच्चू कडू यांच्या इशाऱ्यानंतर राज्यातील दिव्यांग बांधवांच्या मनात आशेचा किरण निर्माण झाला आहे. अपंग व्यक्तींनी मोर्चे आणि निदर्शने करत अखेरच्या टोकापर्यंत जाण्याची तयारी दाखवली आहे. पुढील काही दिवस निर्णायक ठरणार आहेत.
Post a Comment
Hi, thanks for reaching out to us! We’ve received your message and will get back to you shortly.
नमस्कार, आमच्याशी संपर्क साधल्याबद्दल धन्यवाद! आम्हाला तुमचा संदेश मिळाला आहे आणि आम्ही लवकरच तुमच्याशी संपर्क साधू.