विधान परिषदेसाठी सोलापूरच्या नेत्यांच्या जोर बैठका; राजेंद्र राऊत, राजन पाटील, राम सातपुते यांची चढाओढ, मुख्यमंत्री आणि पालकमंत्र्यांच्या संमतीनेच एकालाच संधी?

मराठी माणसाचा साधेपणा, स्पष्टपणा दिल्लीत नाही; इराणचे माजी प्रमुख खामेनी यांना लखनऊशी असलेले नाते सांगितल्याची आठवण; ‘दिल्ली डायरी’ पुस्तकाच्या प्रकाशनातील भाषण

नवी दिल्ली: केंद्रीय मंत्री नितीन गडकरी यांनी राजधानी दिल्लीतील राजकारण आणि येथील संस्कृतीवर जोरदार टीका केली आहे. ‘दिल्लीत भाऊ-भाऊ म्हणतात आणि पाय खेचतात’, असे वक्तव्य करत त्यांनी दिल्लीतील वातावरणावर प्रहार केला. तसेच, ‘इकडे कशाचेही डुप्लिकेट बनवता येते. माझेही डुप्लिकेट बनवू शकतात’, अशी मिश्कील टिप्पणीही त्यांनी केली. देशाच्या सहमहालेखा नियंत्रक सुप्रिया देवस्थळी यांच्या ‘दिल्ली डायरी’ या पुस्तकाच्या प्रकाशनप्रसंगी ते बोलत होते. यावेळी त्यांनी मराठी माणसाच्या साधेपणाची आणि स्पष्टपणाची प्रशंसा करतानाच दिल्लीतील राजकारणावर निशाणा साधला.

मराठी माणसाचा साधेपणा दिल्लीत नाही’

नितीन गडकरी म्हणाले, “मला कधीच दिल्लीत राहायची इच्छा झाली नाही. एका व्यक्तीने मला कारण विचारले, तेव्हा मी म्हणालो की येथे आलू पराठाशिवाय काही मिळत नाही. पण खरे कारण वेगळे आहे. मराठी माणसाचा साधेपणा आणि स्पष्टपणा दिल्लीत नाही. इकडे लोक भाऊ-भाऊ म्हणतात आणि मागे पाय खेचतात. मराठी माणसाची विशेषता आणि मानसिकता मर्यादीत आहे. दिल्ली आणि मुंबईतील भौगोलिक अंतरापेक्षा मानसिकता अधिक महत्त्वाची आहे.” गडकरी यांच्या या वक्तव्याने दिल्लीतील राजकीय वर्तुळात खळबळ उडाली आहे.

‘मराठी लोक, अधिकारी दिल्लीत का येत नाहीत?’  

गडकरी पुढे म्हणाले, “मराठी लोक दिल्लीत येत नाहीत, मराठी अधिकारी दिल्लीत येत नाहीत. याचे कारण म्हणजे मुंबईत येण्याचा रस्ता आहे, पण परत जाण्याचा नाही. कोणीही मुंबईत आला की तो परत जात नाही. मराठी संस्कृती चांगली आहे. पण काही गोष्टींमध्ये आपण विचार करायला हवा. फुले, शाहू, आंबेडकर, छत्रपती शिवाजी महाराज, लोकमान्य टिळक यांनी राज्याला दिशा दिली. मराठी भाषा, साहित्य आणि संस्कृतीचे महत्त्व महाराष्ट्राबाहेर राहिल्यावर लक्षात येते.”

‘माझेही डुप्लिकेट बनवू शकतात’  

गडकरी यांनी दिल्लीबद्दल मिश्कील टिप्पणी करताना म्हटले, “दिल्लीत कशाचेही डुप्लिकेट असू शकते. माझेही डुप्लिकेट बनवू शकतात.” यावर उपस्थितांनी हसून दाद दिली. गडकरी यांची ही टिप्पणी दिल्लीतील राजकीय संस्कृतीवर व्यंग्य म्हणून पाहिली जात आहे. ते पुढे म्हणाले, “मराठी माणसाची स्पष्टपणा आणि प्रामाणिकपणा हे त्याचे वैशिष्ट्य आहे. पण दिल्लीत राजकारण हेच मुख्य असते. येथे वचने दिली जातात, पण पाळली जात नाहीत.”

इराणचे माजी प्रमुख खामेनी यांची आठवण 

या प्रकाशन सोहळ्यात नितीन गडकरी यांनी इराणचे माजी प्रमुख अय्यातुल्ला खामेनी यांची एक आठवण सांगितली. ते म्हणाले, “भारत विकसित करत असलेल्या छाबाहार बंदराच्या कामासाठी मी इराणला जायचो. तेव्हा अय्यातुल्ला खामेनी यांची भेट व्हायची. एका भेटीवेळी त्यांनी मला सांगितले की, त्यांची पर्शियन भाषा ही संस्कृतमधून आली आहे. तसेच त्यांचे मूळ लखनऊ जवळ असल्याचेही खामेनी म्हणाले होते.” अमेरिका-इस्रायल आणि इराण संघर्षाच्या पार्श्वभूमीवर नितीन गडकरींचे हे वक्तव्य भारत आणि इराणमधील सांस्कृतिक संबंधांची आठवण करून देणारे आहे.

‘दिल्ली डायरी’ पुस्तकाबद्दल काय?  

सुप्रिया देवस्थळी यांचे ‘दिल्ली डायरी’ हे पुस्तक राजधानीतील त्यांच्या अनुभवांवर आधारित आहे. या पुस्तकाचे प्रकाशन गडकरी यांच्या हस्ते झाले. या पुस्तकात दिल्लीतील प्रशासकीय आणि राजकीय जीवनातील अनेक रंजक प्रसंगांचा उल्लेख असल्याचे सांगितले जाते. गडकरी यांनी या पुस्तकाचे कौतुक करताना म्हटले की, “दिल्लीत येणाऱ्या प्रत्येकाला हे पुस्तक नक्की वाचावे. यातून दिल्लीची खरी संस्कृती समजेल.”

राजकीय वर्तुळात प्रतिक्रिया  

गडकरी यांच्या या वक्तव्यानंतर दिल्लीतील राजकीय वर्तुळात तीव्र प्रतिक्रिया उमटल्या आहेत. भाजपच्या काही नेत्यांनी या वक्तव्यापासून अंतर राखले असले तरी, विरोधी पक्षांनी गडकरी यांच्यावर निशाणा साधला आहे. काँग्रेसचे प्रवक्ते म्हणाले, “स्वतः केंद्रीय मंत्री असूनही राजधानीबद्दल अशी भाषा करणे योग्य नाही. त्यांनी हे वक्तव्य का केले, याचे उत्तर त्यांनीच द्यावे.” तर काहींनी गडकरी यांच्या स्पष्टवक्तेपणाचे कौतुक केले आहे. एका भाजप नेत्याने नाव न छापण्याच्या अटीवर सांगितले की, “गडकरी यांचे वक्तव्य त्यांच्या वैयक्तिक अनुभवातून आले आहे. त्याला राजकीय रंग देण्याची गरज नाही.”

मराठी माणसाच्या मानसिकतेवर भाष्य  

गडकरी यांनी मराठी माणसाच्या मानसिकतेवरही भाष्य केले. ते म्हणाले, “मराठी माणूस साधा, प्रामाणिक आणि स्पष्टवक्ता असतो. त्याला लबाडी आवडत नाही. पण हेच गुण दिल्लीच्या राजकारणात कमी पडतात. इकडे सगळेच गुंतागुंतीचे आहेत. मराठी लोकांनी दिल्लीत अधिक प्रमाणात यावे, इकडील राजकारण समजून घ्यावे, असे मला वाटते.” गडकरी यांचे हे विधान मराठी लोकांमध्ये चर्चेचा विषय बनले आहे.

‘मुंबईतून परत जाण्याचा रस्ता नाही’  

गडकरी यांनी मुंबईबद्दल बोलताना म्हटले, “मुंबईत येण्याचा रस्ता आहे, पण परत जाण्याचा नाही. कोणीही मुंबईत आला की तो परत जात नाही. मुंबईचे खूप आकर्षण आहे. ती ‘सिटी ऑफ ड्रीम्स’ आहे. दिल्लीपेक्षा मुंबईत राहणे अधिक सोपे आहे. मुंबईत मराठी माणसाला आपलेपणा जाणवतो. दिल्लीत तसा जाणवत नाही.” गडकरी यांची ही तुलना राजकीय नेत्यांमध्ये चर्चेचा विषय बनली आहे.

केंद्रीय मंत्री नितीन गडकरी यांनी दिल्लीतील राजकारणावर जोरदार टीका करताना म्हटले की, ‘दिल्लीत भाऊ-भाऊ म्हणतात आणि पाय खेचतात’. तसेच ‘इकडे कशाचेही डुप्लिकेट बनवता येते’ असेही ते म्हणाले. मराठी माणसाचा साधेपणा आणि स्पष्टपणा दिल्लीत नसल्याचे सांगतानाच मराठी लोक आणि अधिकारी दिल्लीत का येत नाहीत, असा प्रश्नही त्यांनी उपस्थित केला. सुप्रिया देवस्थळी यांच्या ‘दिल्ली डायरी’ पुस्तकाच्या प्रकाशनप्रसंगी ते बोलत होते. या वक्तव्यामुळे राजकीय वर्तुळात विविध प्रतिक्रिया उमटल्या आहेत. गडकरी यांनी इराणचे माजी प्रमुख खामेनी यांच्या मूळाशी लखनऊशी असलेले नातेही आठवले. एकूणच, गडकरी यांच्या या वक्तव्याने दिल्ली-मुंबईच्या राजकीय संस्कृतीतील फरक अधोरेखित झाला आहे.