विधान परिषदेसाठी सोलापूरच्या नेत्यांच्या जोर बैठका; राजेंद्र राऊत, राजन पाटील, राम सातपुते यांची चढाओढ, मुख्यमंत्री आणि पालकमंत्र्यांच्या संमतीनेच एकालाच संधी?

जूनमध्ये सुरू होऊन ऑगस्टपर्यंत पावसाला खंड पडण्याची शक्यता; जलसंपदा विभागाच्या सूचना – ३१ ऑगस्टपर्यंत पाणी जपून वापरा; धाराशिवमध्ये वीज पडून शेतकऱ्याचा मृत्यू, आंबा, ऊस, द्राक्ष पिकांचे मोठे नुकसान

मुंबई/धाराशिव/सांगली: राज्यावर यंदा एल निनोचे संकट घोंगावत आहे. जूनमध्ये हजेरी लावून पावसाला ऑगस्टपर्यंत खंड पडू शकतो, अशी चिन्हे हवामान तज्ज्ञांनी व्यक्त केली आहेत. त्यामुळे राज्य सरकारने एल निनोशी लढण्याची तयारी सुरू केली आहे. जलसंपदा विभागाने राज्यातील सर्वच महापालिकांना पत्र पाठवून ३१ ऑगस्टपर्यंत पाणी पुरवण्यासाठी पाणी जपून वापरण्याच्या सूचना दिल्या आहेत. दुसरीकडे, अवकाळी पावसाने राज्यातील अनेक जिल्ह्यांमध्ये थैमान घातले आहे. धाराशिवमध्ये विजा पडून शेतकऱ्याचा मृत्यू झाला आहे, तर सांगली, रत्नागिरी, लातूरसह अनेक ठिकाणी पावसाने आंबा, द्राक्ष, ऊस पिकांची मोठ्या प्रमाणात नासाडी केली आहे. अस्मानी संकटाने बळीराजाच्या तोंडचा घास हिरावून घेतला आहे.

एल निनोचा धोका: पाणी कपातीची शक्यता 

हवामान अंदाजानुसार, यंदा एल निनो सक्रिय असल्याने मान्सून अनियमित राहण्याची शक्यता आहे. जूनमध्ये पावसाला सुरुवात झाल्यानंतर ऑगस्टपर्यंत दीर्घकाळ खंड पडू शकतो. याचा परिणाम शेती, उद्योग आणि बांधकाम क्षेत्रावर होऊ शकतो. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या सूचनेनुसार जलसंपदा विभागाने सर्व महापालिकांना पत्र पाठवून पाणी जपून वापरण्याच्या सूचना दिल्या आहेत. ३१ ऑगस्टपर्यंत उपलब्ध पाण्याचा समतोल राखण्यासाठी या सूचना आहेत. भविष्यात कदाचित पाणी कपातीची शक्यता नाकारता येत नाही. सरकारने एल निनोशी लढण्यासाठी उपाययोजना सुरू केल्या आहेत. शेतकऱ्यांना पिकांचा विमा, बियाणे सबसिडी आणि पाणी व्यवस्थापनाचे प्रशिक्षण देण्याची तयारी आहे.

धाराशिवमध्ये वीज पडून शेतकऱ्याचा दुर्दैवी मृत्यू  

अवकाळी पावसाने धाराशिव जिल्ह्यात मोठी हानी केली आहे. विठ्ठलवाडी येथील शेतकरी बबन लांडगे (वय ५५) यांचा वीज पडून दुर्दैवी मृत्यू झाला. ते शेतात कडब्याची गंज रचायला गेले होते, तेवढ्यात वीज कोसळली. या घटनेने परिसरात हळहळ व्यक्त केली जात आहे. बबन लांडगे यांच्या पश्चात दोन मुले आणि एक मुलगी असा परिवार आहे. त्यांच्या एकुलत्या एका मुलीचे पुढील आठवड्यात लग्न होत होते. लग्नाची सर्व तयारी पूर्ण झाली होती. मात्र, लग्नापूर्वीच वडिलांचा असा दुर्दैवी मृत्यू झाल्याने कुटुंबावर दुःखाचा डोंगर कोसळला आहे. धाराशिवसह जालना, बीड, परभणी या जिल्ह्यांतही अवकाळी पावसाने हजेरी लावली आहे.

सांगलीत मुसळधार पावसाने आंबा, ऊस पिकांचे नुकसान  

सांगली जिल्ह्यातील अनेक भागांमध्ये मध्यरात्री विजांच्या कडकडाटासह मुसळधार पाऊस झाला. पलूस तालुक्यातील भिलवडी परिसरातही अचानक पावसाने हजेरी लावली. या पावसाने शेतात पाणी साचून राहिले आहे. उसाच्या शेतात पाणी साचल्याने ऊस पिकाला फटका बसला आहे. जोरदार वारा आणि पावसामुळे आंब्याचे मोठे नुकसान झाले आहे. फुलोऱ्यावर आलेल्या आंब्याला वाऱ्याने झटका दिल्याने आंबा गळून पडला आहे. यामुळे शेतकरी चिंतेत आहेत. सोलापूर, सातारा, कोल्हापूर जिल्ह्यांतही अवकाळी पावसामुळे द्राक्ष, डाळिंब, गहू, हरभरा पिकांचे नुकसान झाले आहे.

रत्नागिरीत पावसाचा इशारा, वाऱ्याचा अंदाज  

हवामान विभागाने रत्नागिरी जिल्ह्याला पावसाचा इशारा दिला आहे. रात्रीपासून (२१ एप्रिल) जिल्ह्यात पावसाला पूरक वातावरण तयार झाले आहे. आगामी काळात ताशी ३० ते ४० किमी वेगाने वारे वाहण्याचा अंदाज वर्तविण्यात आला आहे. मागील चार दिवसांपासून जिल्ह्यात ढगाळ वातावरण आहे. मात्र, अद्याप कुठेही मुसळधार पाऊस झालेला नाही. कोकण भागात आंबा आणि काजू पिकांसाठी हा काळ महत्त्वाचा आहे. वाऱ्यामुळे फुलोऱ्याला झटका बसण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे शेतकऱ्यांना सतर्क राहण्याचा सल्ला देण्यात आला आहे.

लातूरमध्ये गारपीट, आंबा पिकाला फटका  

लातूर जिल्ह्यात अनेक ठिकाणी अवकाळी पावसाने अचानक हजेरी लावली. औसा शहरासह शिवारात जोरदार पाऊस पडला असून काही भागांत गारपीटही झाली आहे. गारपीटीमुळे आंबा पिकाचे मोठे नुकसान झाले आहे. अचानक सुरू झालेल्या या पावसामुळे औसा शहरातील जनजीवनावर तात्पुरता परिणाम झाला. मागील काही दिवसांपासून जिल्ह्यात तापमानाचा पारा ४१ ते ४२ अंश सेल्सिअसपर्यंत पोहोचला होता. मात्र, पावसामुळे वातावरणात काहीसा गारवा निर्माण झाला असून नागरिकांना उष्णतेपासून दिलासा मिळाला आहे. लातूर शहर आणि परिसरात संध्याकाळच्या सुमाराला अतिशय हलक्या पावसाच्या सरी पडून गेल्या आहेत.

सरकारची दिलासा रक्कम: १२८ कोटी वितरित 

दरम्यान, राज्य सरकारने अवकाळी पावसामुळे बाधित शेतकऱ्यांना दिलासा देण्यासाठी १२८.६५ कोटी रुपये वितरित केले आहेत. ही मदत ऑक्टोबर ते डिसेंबर २०२५ या काळातील नुकसानीसाठी देण्यात आली आहे. तसेच २०२६ च्या सुरुवातीला झालेल्या अवकाळीसाठी पंचनामे सुरू आहेत. यावेळी १.९४ लाख शेतकऱ्यांना १.२२ लाख हेक्टरवर नुकसान सहन करावे लागले आहे. या अवकाळीत ५ जणांचा मृत्यू आणि ९ जण जखमी झाल्याची नोंद आहे.

कोकनच्या हापसला मोठा फटका 

कोकन भागातील आंबा उत्पादक शेतकरी यंदा मोठ्या संकटात आहेत. रत्नागिरी, राजापूर भागातील हापसचे उत्पादन गेल्या वर्षीच्या तुलनेत फक्त २० टक्केच राहिले आहे. आंब्याचे मोठे नुकसान झाले आहे. जानेवारी-फेब्रुवारीमध्ये अतिथंडीमुळे फुलोरा गळून पडला. त्यामुळे हापसची उपलब्धता कमी झाली असून दरात मोठी वाढ झाली आहे. एक डझन हापस ८०० ते १५०० रुपयांना विकला जात आहे. शेतकरी अनंत मराठे म्हणाले, "गेल्या वर्षी मी दररोज १०० बॉक्स पाठवत होतो, आता २० बॉक्सही जमत नाहीत." यंदा उत्पादनात ५० टक्क्यांपर्यंत घट झाली आहे.

पुढील २४ तासांसाठी हवामान इशारा 

हवामान विभागाने २२ एप्रिलपर्यंत राज्यातील विदर्भ, मराठवाडा, पश्चिम महाराष्ट्र आणि खानदेश भागात विजांच्या कडकडाटासह पाऊस आणि गारपिटीची शक्यता व्यक्त केली आहे. काही ठिकाणी ताशी ४० किमी वेगाने वारे वाहू शकतात. शेतकऱ्यांनी कापणी केलेले पीक सुरक्षित ठिकाणी हलवावे, असे आवाहन शेती विभागाने केले आहे. तसेच पिकांवर पांघरूण घालण्याचा सल्ला देण्यात आला आहे. गुरांना सुरक्षित ठिकाणी बांधण्याची सूचना आहे.

राज्यावर एल निनोचे संकट घोंगावत असतानाच अवकाळी पावसाने बळीराजाची अधिकची चिंता वाढवली आहे. धाराशिवमध्ये विजा पडून शेतकऱ्याचा मृत्यू झाला तर सांगली, लातूर, रत्नागिरीमध्ये आंबा, द्राक्ष, ऊस पिकांची मोठी नासाडी झाली आहे. मुख्यमंत्री फडणवीस यांनी एल निनोशी लढण्यासाठी जलसंपदा विभागाला पाणी जपून वापरण्याच्या सूचना दिल्या आहेत. सरकारने १२८ कोटींची मदत वितरित केली असली तरी शेतकऱ्यांचे नुकसान मोठे आहे. कोकनच्या हापस उत्पादनात ८० टक्के घट झाल्याने शेतकरी चिंतेत आहेत. पुढील २४ तासांतही काही जिल्ह्यांमध्ये पाऊस आणि गारपिटीची शक्यता आहे. अस्मानी संकटाने बळीराजाच्या तोंडचा घास हिरावून घेतला आहे.