नागपूर : राज्याच्या विदर्भातील शहरे ‘भातीहून तापलेल्या’ तव्यासारखी झाली आहेत. सूर्य प्रचंड कोपत आहे आणि येत्या चार दिवसांत उष्णलहरींचा उद्रेक आणखी तीव्र होणार आहे. नागपूर वेधशाळेने बुधवारी (२४ एप्रिल) अकोला, बुलढाणा, अमरावती, नागपूर, वर्धा आणि चंद्रपूर या सहा जिल्ह्यांसाठी यलो अलर्ट (सतर्कता) जारी केला आहे. हवामान विभागाच्या मते, पुढचे चार दिवस या जिल्ह्यांतील कमाल तापमान ४४ ते ४५ अंश सेल्सिअसच्या घरात राहण्याची शक्यता आहे. नागरिकांनी विशेषतः दुपारच्या वेळी घराबाहेर पडणे टाळावे, वेळोवेळी पाणी प्यावे आणि उन्हाचा थेट संपर्क टाळावा, अशा सूचना हवामान विभागाने केल्या आहेत.
कालच्या तापमानाने मागील विक्रम मोडले
काल (२३ एप्रिल) नागपूरचे कमाल तापमान ४३.२ अंश सेल्सिअस नोंदविण्यात आले. बुलढाणा, अकोला, अमरावतीतही तापमानाने ४० अंशांचा पल्ला गाठला आहे. आत्ताच बहुतांश ठिकाणी दिवसाचे तापमान ४२ ते ४४ अंशांदरम्यान स्थिरावले आहे. वेधशाळेने दिलेल्या पूर्वसूचनेनुसार, हे तापमान पुढच्या दोन दिवसांत ४५ अंशांना स्पर्श करू शकते. त्यामुळे सामान्य नागरिकांसह ज्येष्ठ नागरिक, लहान मुले, गर्भवती महिला आणि शेतकरी यांनी विशेष काळजी घेण्याचा सल्ला देण्यात आला आहे.
सिमेंट रस्ते व छतांचे तापमान ६० अंशांच्या वर!
हवामान विभाग फक्त हवेचे तापमान मोजून उष्णतेची गणना करत असला तरी, वास्तवात नागरिकांना त्यापेक्षा जास्त तीव्र ऊन सहन करावे लागत आहे. नागपूरमध्ये काल सिमेंट रस्ते, डांबरी रस्ते, इमारतींची छपरे, कॉर्पोरेट पार्किंग्स यांचे तापमान ६० ते ६२ अंश सेल्सिअसच्या आसपास नोंदविले गेले. हवामान तज्ज्ञांच्या मते, हवेच्या तपमानापेक्षा जमिनीसह विविध पृष्ठभागांचे तापमान ३० टक्क्यांपर्यंत अधिक असू शकते. यामुळे शहरी आणि निमशहरी भागात उन्हाचे चटके अधिक पडत आहेत. उघड्या पायांनी फिरणे, सायकल चालविणे किंवा पादचाऱ्यांना रस्त्यावर उतरणेही जीवघेणे ठरू शकते. डांबर वितळायला लागल्याने अनेक ठिकाणी रस्त्यांचा पृष्ठभाग चिकटल्याचेही चित्र आहे.
उष्णतेच्या लाटेचा रक्तपुरवठ्यावर परिणाम
वाढत्या उष्णतेचा परिणाम केवळ शरीराला जाणवणाऱ्या तापमानापुरता मर्यादित नसून, वर्धा येथील जिल्हा सामान्य रुग्णालयातील रक्तपेढीवरही झाला आहे. उन्हाळी सुट्टीमुळे संभाव्य रक्तदात्यांची संख्या झपाट्याने कमी झाली असून, रक्तपेढीतील स्टॉक मर्यादित बनला आहे. विशेषतः सावंगी आणि सेवाग्राम येथील रुग्णालयांमध्येही रक्तपुरवठ्याची परिस्थिती चिंताजनक बनली आहे. उष्ण लहरींच्या काळात रक्तदान शिबिरे कमी होतात व रक्तदात्यांमध्ये जाणीवपूर्वक सहभाग कमी होतो. त्याचा फटका रुग्णांना बसू नये म्हणून प्रशासनाने अधिक रक्तदान शिबिरे आयोजित करण्याचे निर्देश दिले आहेत. उष्ण लहरींशी संबंधित आजार, हीट स्ट्रोक आणि इतर गंभीर समस्यांवर उपचारासाठी रक्ताची गरज भासू शकते. सद्य:स्थितीत रक्तपेढीला कमी पुरवठ्याचा सामना करावा लागत असून, नागरिकांनी स्वेच्छेने रक्तदान करावे, असे आवाहन करण्यात येत आहे.
सरकारचा ॲक्शन प्लॅन – बावनकुळेंनी दिली माहिती
उष्णतेची लाट लक्षात घेता राज्य सरकार पूर्णपणे सज्ज झाले आहे. महसूल मंत्री चंद्रशेखर बावनकुळे यांनी प्रसारमाध्यमांशी बोलताना स्पष्ट केले की, ‘मुख्यमंत्र्यांनी सर्व पालकमंत्र्यांना मार्गदर्शन केले आहे. नागपूर आणि अमरावती विभागाच्या बैठका घेण्यात आल्या असून, जलसाठे अधिकाधिक मजबूत करण्यास सांगितले आहे. पाणी साठवून ठेवणे, पाण्याचा अपव्यय रोखणे आणि पाणीकपात करणे आवश्यक आहे. येत्या काही महिन्यांत पावसाची शक्यता कमी असल्याने प्रत्येक थेंब जपून वापरावा. शेतकरी आणि शहरातील जनतेने पाण्याची काटकसर करावी. प्रशासन यासाठी पूर्णपणे तयार आहे. मुख्यमंत्र्यांनी दुष्काळी परिस्थितीवर लक्ष ठेवले आहे आणि संबंधित यंत्रणांना आवश्यक त्या सूचना दिल्या आहेत.’
नागरिकांसाठी उपाययोजना
हवामान विभागाने खालील बाबी नागरिकांना सांगितल्या आहेत:
१. दुपारी १२ ते ४ या वेळेत घराबाहेर पडणे शक्यतो टाळावे.
२. शरीर पुरेशा प्रमाणात हायड्रेट ठेवा, सतत पाणी पित राहा, तसेच लिंबू पाणी, छाछ, सरबत यांचा समावेश आहारात करा.
३. हलके, सुती आणि हलक्या रंगाचे कपडे परिधान करा.
४. बाहेर पडताना डोक्यावर टोपी, छत्री वापरा, चेहरा झाकून ठेवा.
५. लहान मुले, वृद्ध, स्त्रिया यांनी विशेष काळजी घ्यावी. त्यांना जबरदस्तीने बाहेर न पाठवता घरातच थंड हवेची सोय करा.
६. पाळीव प्राणी आणि पशुधन यांच्यासाठी पाण्याची सोय करा, त्यांना सावलीत बांधा.
७. गाडीमध्ये मुले किंवा पाळीव प्राणी बंद करून ठेवू नका, कारण गाडीचे आतले तापमान अवघ्या काही मिनिटांत ५० ते ६० अंश सेल्सिअसपर्यंत जाते.
जिल्हा प्रशासनाची तयारी
संबंधित जिल्हाधिकाऱ्यांनी आपापल्या भागात नागरिकांसाठी थंडगार हवेची सोय (कूलिंग सेंटर्स) सुरू करण्याचे निर्देश दिले आहेत. दवाखान्यांमध्ये उष्माघात, उलट्या, ताप, डोकेदुखी या लक्षणांवर उपचार करण्याची व्यवस्था करण्यात आली आहे. अकोला, बुलडाणा खंडेश्वर, अमरावती येथील काही ग्रामीण भागांमध्ये पाणीटंचाईची समस्या गंभीर होत आहे. त्यामुळे तिथे टँकरद्वारे पाणीपुरवठा सुरू करण्यात आला आहे.
पुढील ७२ तास अत्यंत किचकट
हवामानशास्त्रज्ञांच्या मते, २५, २६ आणि २७ एप्रिल या तीन दिवसांत जिल्ह्याचा पारा सर्वाधिक राहील. या काळात नागपूर, वर्ध्यात पारा ४४ तर चंद्रपूरमध्ये ४५ अंश सेल्सिअसपर्यंत जाण्याची शक्यता आहे. विशेष म्हणजे, रात्रीचे तापमानही २८ ते ३० अंशांच्या आसपास राहून दिलासा देत नाही. त्यामुळे उष्म्याचे प्रमाण दिवस-रात्र कायम राहून नैसर्गिक थंडावा मिळणार नाही. अशा परिस्थितीमध्ये जनआरोग्यावर दुष्परिणाम होऊ नये म्हणून कर्मचाऱ्यांची वेळ बदलण्यापासून ते बांधकाम कामेही कमी करण्यात आली आहेत.
सूर्य कोपल्यासारखी परिस्थिती असतानाही, विदर्भातील नागरिकांनी घबराट न करता हवामान विभागाच्या सूचनांचे काटेकोर पालन करावे. पिण्याच्या पाण्याचा पुरवठा, अन्नसुरक्षा आणि आरोग्य सुविधा यांची जिल्हा प्रशासनाने खात्री करावी. सरकारचा ॲक्शन प्लान आणि रक्तपुरवठ्याची बिकट अवस्था लक्षात घेता नागरिकांनी स्वतःही पुढाकार घेऊन रक्तदान करावे. कारण उष्णतेचा फटका तीव्र रूप धारण करू शकतो आणि रुग्णालयांमध्ये रक्ताची नितांत आवश्यकता निर्माण होऊ शकते. प्रशासनाने सांगितल्याप्रमाणे, येत्या चार दिवस ही ज्वलंत समस्या असून, राज्य सरकार सुरू असलेल्या दुष्काळी परिस्थितीवर लक्ष ठेवून आहे. नागरिकांनी सहकार्य करून हंगामी आव्हानांचा सामना करावा, असे आवाहन सर्व स्तरातून करण्यात येत आहे.
Post a Comment
Hi, thanks for reaching out to us! We’ve received your message and will get back to you shortly.
नमस्कार, आमच्याशी संपर्क साधल्याबद्दल धन्यवाद! आम्हाला तुमचा संदेश मिळाला आहे आणि आम्ही लवकरच तुमच्याशी संपर्क साधू.