अंगावर खाकी, खांद्यावर स्टार अन् दाखवत होती रुबाब; पुण्यात तोतया ‘लेडी सिंघम’चा पर्दाफाश, नेमकं काय घडलं?

नाशिकच्या आर्मी एव्हिएशन स्कूलमध्ये कॅप्टन भरत भारद्वाज यांचा रोमँटिक प्रपोजल व्हिडिओ व्हायरल; लष्कराने दखल घेतली; नियमभंगाचा प्रश्न; निवृत्त अधिकाऱ्यांचे समर्थनही

क्रांती न्यूज (प्रतिनिधी) -  किरण देशमुख

नाशिक / नवी दिल्ली, – नाशिकच्या कॉम्बॅट आर्मी एव्हिएशन ट्रेनिंग स्कूल (Combat Army Aviation Training School) मध्ये नुकताच पार पडलेला दीक्षांत सोहळा (Passing-Out Parade) एका अनपेक्षित घटनेमुळे चर्चेत आला आहे. प्रशिक्षण पूर्ण करून वैमानिक म्हणून नव्या जबाबदाऱ्या पार पाडण्यासाठी सज्ज झालेले कॅप्टन भरत भारद्वाज (Captain Bharat Bhardwaj) यांनी दीक्षांत सोहळ्यानंतर आपल्या प्रेयसीला गुडघ्यावर बसून लग्नाची मागणी (Propose) केली. हा क्षण अतिशय भावनिक आणि रोमँटिक होता. उपस्थितांनी टाळ्यांच्या कडकडाटात याचे स्वागत केले. मात्र, या व्हिडिओची देशभर चर्चा होत असतानाच, लष्कराने या प्रकरणाची दखल घेतली आहे आणि शिस्तभंगाच्या दृष्टीने कारवाई करण्याची शक्यता आहे. एकीकडे निवृत्त वरिष्ठ अधिकारी कॅप्टनच्या समर्थनार्थ पुढे आले आहेत, तर दुसरीकडे लष्कर याबाबत स्पष्टीकरण मागविण्याच्या तयारीत असल्याचे सांगितले जात आहे.

 काय घडलं होतं?

नाशिकमधील या प्रतिष्ठित प्रशिक्षण शाळेत दीक्षांत सोहळा संपन्न झाल्यानंतर कॅप्टन भरत भारद्वाज यांनी आपल्या प्रेयसी आरुषी ला हेलिकॉप्टरजवळ घेऊन जाऊन गुडघ्यावर बसून लग्नासाठी प्रपोज केले. त्यांनी तिच्या बोटात अंगठी घातली आणि लग्नाचा प्रस्ताव ठेवला. आरुषीने होकार दिल्यानंतर उपस्थितांनी टाळ्या वाजवून या प्रेमळ क्षणाला दाद दिली. या प्रसंगाचा व्हिडीओ सोशल मीडियावर व्हायरल झाल्यानंतर त्याला लाखो लोकांनी पाहिले आणि कौतुक केले.

पण लष्करात कार्यरत असणाऱ्या अधिकाऱ्याचे अशा प्रकारचे वर्तन शिस्तीच्या दृष्टिकोनातून तपासणीच्या भोवऱ्यात सापडले आहे.

 लष्कराने कारवाईचे संकेत का दिले?

लष्करात कार्यरत अधिकाऱ्यांसाठी विशिष्ट आचारसंहिता (Code of Conduct) आणि नियमावली असते. दीक्षांत सोहळा हा अत्यंत शिस्तबद्ध आणि औपचारिक कार्यक्रम असतो. अशा ठिकाणी नेमकी काय चूक झाली, याकडे लष्कराचे लक्ष वेधले गेले आहे.

प्रथमतः, ही घटना सार्वजनिक पार्क किंवा खासगी जागी नव्हे, तर लष्करी दीक्षांत सोहळ्याच्या परिसरात घडली. या ठिकाणी सहसा केवळ औपचारिकता आणि लष्करी शिस्तीचे प्रदर्शन असते.

द्वितीयः, वैमानिक अधिकाऱ्याची जबाबदारी अत्यंत गंभीर असते. अशा संवेदनशील ठिकाणी आणि वेळी असे वर्तन अनुचित ठरू शकते.

तृतीयः, या घटनेचा व्हिडिओ व्हायरल झाल्याने लष्कराच्या प्रतिमेवरही परिणाम झाला आहे. कारण हा व्हिडिओ फक्त प्रेमाचे दर्शन घडवत नाही, तर शिस्तीच्या प्रश्नालाही आमंत्रण देतो.

सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, लष्कराने या प्रकरणाची दखल घेतली आहे. अधिकाऱ्याकडून स्पष्टीकरण मागविण्यात येण्याची शक्यता आहे. तसेच, वरिष्ठांनी याबाबतचा अहवाल मागविला आहे. यावरून हे स्पष्ट होते की, कॅप्टन भरत यांच्यावर शिस्तभंगाची कारवाई होऊ शकते.

| बाब | तपशील |

| अधिकारी | कॅप्टन भरत भारद्वाज |

| ठिकाण | कॉम्बॅट आर्मी एव्हिएशन ट्रेनिंग स्कूल, नाशिक |

| प्रसंग | दीक्षांत सोहळा (Passing-Out Parade) |

| कृती | हेलिकॉप्टरजवळ गुडघ्यावर बसून प्रेयसीला प्रपोज |

| स्थिती | व्हिडिओ व्हायरल; लष्कराची दखल; कारवाईची शक्यता |

| शक्य शिस्तभंग | होय (गंभीर नसला, तरी अनुचित ठिकाणी अशी कृती) |

निवृत्त वरिष्ठ अधिकाऱ्यांचे समर्थन

दुसरीकडे, या तरुण अधिकाऱ्याच्या समर्थनार्थ निवृत्त वरिष्ठ लष्करी अधिकारी पुढे आले आहेत. निवृत्त लेफ्टनंट जनरल के. जे. एस. ढिल्लन यांनी म्हटले की, “प्रेम व्यक्त केल्याने सैनिकाची शिस्त किंवा देशभक्ती कमी होत नाही. तो फक्त एका भावनिक क्षणाचा उत्साह होता. त्याला कारवाई करणे अनुचित ठरेल.”

तर निवृत्त मेजर जनरल राजू चौहान यांनी तर हा व्हिडिओ लष्करासाठी प्रेरणादायी भरती पोस्टर म्हणून वापरता येईल, असेही म्हटले आहे. ते पुढे म्हणाले, “ही अशी प्रतिमा आहे जी तरुणांना लष्कराकडे आकर्षित करू शकते. प्रेम आणि कर्तव्य या दोन्ही गोष्टी एकत्रितपणे जगता येतात, हा संदेश यातून मिळतो.”

 व्हायरल व्हिडिओमुळे निर्माण झालेले दोन कट्टे

या एका व्हिडिओमुळे समाजात दोन कट्टे तयार झाले आहेत.

| कट्टा | भूमिका |

| लष्करी शिस्तीचा कट्टा | ‘लष्करात प्रेमासाठी जागा नाही. दीक्षांत सोहळ्यात असे वर्तन अपमानास्पद आहे. शिस्तभंगाची कारवाई झाली पाहिजे.’ |

| प्रेमाचा कट्टा | ‘माणूसपणा आणि भावनांना शिस्तीपुढे मुजोर करता येत नाही. हा प्रसंग अत्यंत सुंदर आहे. लष्कराने कडेलपणा सोडला पाहिजे.’ |

सोशल मीडियावरही या प्रकरणावर संमिश्र प्रतिक्रिया उमटत आहेत. काही जण म्हणतात – “सैनिक म्हणजे यंत्र नव्हे, तो माणूस आहे. त्यालाही प्रेम करता येते” तर काहींचे म्हणणे आहे – “गणवेशाला साजेसं वर्तन असायला हवं. दीक्षांत सोहळ्यासारख्या औपचारिक प्रसंगात अशी हरकत ठरू शकते.”

 कॅप्टन भरत यांनी काय केले आहे?

लष्करी अधिकाऱ्याच्या दृष्टीने ही कृती टाळता आली असती का, यावर चर्चा होत आहे. प्रेम व्यक्त करणे ही चूक नाही. पण प्रसंगाची गंभीरता लक्षात घेता, एका सैनिक अधिकाऱ्याने हा प्रपोज औपचारिक कार्यक्रमानंतर खासगीत करणे अधिक योग्य ठरले असते. तो एक लेफ्टनंट (किंवा कॅप्टन) आहे. भविष्यात त्याला अनेक संवेदनशील मोहिमा सांभाळायच्या आहेत. यातून त्याच्या निर्णयक्षमतेवर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे.

तथापि, याला फौजदारी गुन्हा नसल्याने कोणतीही कठोर शिक्षा होणार नाही. मात्र, अनौपचारिक शिस्तभंग ठरवून त्याला चेतावणी देण्यात येऊ शकते. काही सूत्रांनी सांगितले की, त्याच्या वरिष्ठांना या उल्लंघनाची माहिती देण्यात आली असून, त्याला नियम आणि वर्तनाबद्दल संवेदनशील बनवण्यास सांगितले जाईल.

 दीक्षांत सोहळा आणि मोक्याचा क्षण – सुरक्षा भंगाचा प्रश्न?

काही तज्ज्ञांनी या प्रकरणात सुरक्षेचा प्रश्नही उपस्थित केला आहे. दीक्षांत सोहळ्यात सहसा उच्च पदाधिकारी, संरक्षण क्षेत्रातील तज्ज्ञ आणि संवेदनशील माहितीचा भाग असतो. अशा ठिकाणी नियोजित सोहळ्यानंतर व्हायरल व्हिडिओ तयार करणे, त्यावर चर्चा होणे हे बरोबर नसल्याचे मत आहे. तथापि, सुरक्षा भंग झाल्याचे कोणतेही पुरावे नसल्याने हा मुद्दा प्रकर्षाने उपस्थित झालेला नाही.

 कॅप्टनला कारवाई होईल, की शाबासकी?

| पैलू | बाजू |

| प्रेमाचा क्षण | अनपेक्षित, सुंदर, प्रेरणादायी |

| शिस्तीचा प्रश्न | लष्करी शिस्त, प्रतिमा, गणवेशाचा मान |

| लष्कराची भूमिका | कठोर शिस्तीचे पालन करणे बंधनकारक; कारवाईचा इशारा |

| निवृत्त अधिकाऱ्यांचे मत | प्रेम व्यक्त करणे शिस्तीला बाधक नाही |

| शक्य निकाल | अनौपचारिक चेतावणी; कठोर शिक्षा होण्याची शक्यता कमी |

नाशिकच्या दीक्षांत सोहळ्यानंतरचा हा क्षण भारतीय लष्करासाठी एक वादाचा मुद्दा बनला आहे. कॅप्टन भरत भारद्वाज यांनी प्रेमाची मागणी घातलीच, पण त्यासोबत नियम आणि शिस्तीची चर्चा सुरू केली. आता प्रश्न आहे – लष्कराने ही बाब दुर्लक्षित करावी, की काही धडा शिकवावा? एकीकडे देशाचे सैनिक म्हणून शिस्त सांभाळणे आवश्यक आहे, तर दुसरीकडे माणूस म्हणून प्रेम व्यक्त करणे हा सर्वसामान्य हक्क आहे. या दोन्हींत समतोल कसा साधायचा, हा प्रश्न आता लष्करच नव्हे तर संपूर्ण समाजापुढे आहे. कारवाई होते की नाही, हे पुढील काही दिवसांत स्पष्ट होईल. अनेक तरुण मात्र कॅप्टन भरतच्या या कृतीला दिलेली ‘सॅल्यूट’ करत आहेत. कारण त्यांच्यासाठी तो शिस्तीशी तडजोड न करता प्रेम व्यक्त करण्याचे प्रतीक आहे.