खासदार विशाल पाटील यांचा केला मोठा दावा - सांगली जिल्हा परिषद निवडणुकीत भाजपला मोठा धक्का:

 

मुख्यमंत्री फडणवीस यांच्या अध्यक्षतेखाली झाली महत्त्वाची बैठक; अदानी, अक्षत ग्रीनटेकसह पाच मेगा प्रकल्पांना विशेष प्रोत्साहन; विदर्भ, मराठवाडा, नाशिकला फायदा

क्रांती न्यूज (प्रतिनिधी) -  किरण देशमुख

मुंबई,  – महाराष्ट्राच्या औद्योगिक विकासाने आणखी एक भरारी घेतली आहे. राज्यात मोठ्या प्रमाणावर गुंतवणूक आकर्षित करून रोजगारनिर्मितीला चालना देण्याच्या उद्देशाने मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस (Devendra Fadnavis) यांच्या अध्यक्षतेखालील उद्योग विभाग मंत्रिमंडळ उपसमितीने ८९ हजार ७३१ कोटी रुपयांच्या पाच विशाल व अतिविशाल प्रकल्पांना (Mega & Ultra-Mega Projects) मंजुरी दिली आहे. या प्रकल्पांमुळे राज्यात सुमारे २० हजार प्रत्यक्ष व अप्रत्यक्ष रोजगार निर्माण होण्याची अपेक्षा आहे. मंगळवारी झालेल्या या बैठकीत अदानी एंटरप्रायझेससह पाच उद्योग समूहांना विशेष प्रोत्साहन देण्याचा निर्णय घेण्यात आला.

राज्याच्या औद्योगिक धोरणाला चालना

राज्यात औद्योगिक विकासाला गती देण्यासाठी आणि हरित ऊर्जा, अत्याधुनिक तंत्रज्ञान क्षेत्रात महाराष्ट्राला अग्रेसर करण्यासाठी हा निर्णय महत्त्वाचा मानला जात आहे. राज्याच्या औद्योगिक धोरणांतर्गत ‘सामूहिक प्रोत्साहन योजने’द्वारे मोठ्या गुंतवणुकीला प्रोत्साहन दिले जाते. याअंतर्गत मोठ्या प्रमाणात रोजगार निर्माण व्हावा, आधुनिक औद्योगिक परिसंस्था विकसित व्हावी, यासाठी विशाल (Mega) व अतिविशाल (Ultra-Mega) प्रकल्पांना विशेष सवलती देण्याबाबत हा निर्णय घेण्यात आला आहे.

मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी बैठकीनंतर सांगितले की, “या प्रकल्पांमुळे राज्यात अंदाजे २० हजार प्रत्यक्ष व अप्रत्यक्ष रोजगार निर्माण होणार आहेत. विदर्भ, मराठवाडा, नाशिकसह विविध भागांमध्ये हे प्रकल्प उभारले जात आहेत. कोळशापासून वायू ऊर्जा निर्मिती, सोलर सेल मॉड्युल, वेफर्स पॅनेल आणि इलेक्ट्रिक स्टील अशा अत्याधुनिक उद्योगांचा यात समावेश आहे.”

 पाच प्रकल्प कोणते? (एक नजरेत)

खालील तक्त्यामध्ये मंजूर झालेल्या पाच प्रकल्पांची माहिती दिली आहे:

| कंपनीचे नाव | स्थळ (जिल्हा) | एकूण गुंतवणूक (कोटी रुपये) | प्रकल्पाचा प्रकार | अपेक्षित रोजगार निर्मिती |

| अदानी एंटरप्रायझेस लि. | नागपूर (लिंगा कळमेश्वर) | ७०,००० | कोळसा खाण, गॅसिफिकेशन | १०,००० |

| अक्षत ग्रीनटेक लि. | छत्रपती संभाजीनगर | १२,५०० | सोलर सेल मॉड्युल उत्पादन | ४,००० |

| गॅफाइट कंपनी | नाशिक | ४,६५१ | इलेक्ट्रिक स्टील उत्पादन | १,०६६ |

| एचएस हयुसंग इंडिया | नागपूर | १,७४० | अत्याधुनिक उत्पादन | ४०० |

| एनएलएमके इंडिया कोटिंग | छत्रपती संभाजीनगर | ८४० | इंडस्ट्रियल कोटिंग | १५३ |

| एकूण | – | ८९,७३१ | – | १५,६१९ प्रत्यक्ष + अप्रत्यक्ष २०,००० |

> नोंद: वरील रोजगार संख्येत प्रत्यक्ष रोजगाराचा समावेश आहे. अप्रत्यक्ष रोजगार (पुरवठादार, लॉजिस्टिक्स, सेवा क्षेत्र) मिळून ही संख्या सुमारे २० हजारांपर्यंत जाईल.

प्रकल्पनिहाय तपशील

१. अदानी एंटरप्रायझेस – नागपूर (७०,००० कोटी)

सर्वात मोठा प्रकल्प म्हणजे अदानी एंटरप्रायझेसचा. नागपूर जिल्ह्यातील लिंगा कळमेश्वर येथे कंपनी ७० हजार कोटी रुपयांची गुंतवणूक करणार आहे. कोळसा खाण व गॅसिफिकेशन प्रकल्प उभारण्यात येणार असून, यामुळे १० हजार लोकांना थेट रोजगार मिळणार आहे. कोळशापासून वायू ऊर्जा निर्मितीचा हा अत्याधुनिक प्रकल्प विदर्भातील ऊर्जा क्षेत्रात क्रांती घडवून आणणार आहे.

 २. अक्षत ग्रीनटेक – छत्रपती संभाजीनगर (१२,५०० कोटी)

छत्रपती संभाजीनगर (पूर्वीचे औरंगाबाद) येथे अक्षत ग्रीनटेक कंपनी सोलर सेल, मॉड्युल, वेफर्स व पॅनेल उत्पादनासाठी १२,५०० कोटींची गुंतवणूक करणार आहे. यामुळे ४,००० प्रत्यक्ष रोजगार निर्माण होतील. हरित ऊर्जेच्या (Green Energy) दृष्टीने हा प्रकल्प अत्यंत महत्त्वाचा आहे.

 ३. गॅफाइट कंपनी – नाशिक (४,६५१ कोटी)

नाशिकमध्ये इलेक्ट्रिक स्टील उत्पादन करणाऱ्या गॅफाइट कंपनीला ४,६५१ कोटींच्या गुंतवणुकीस मंजुरी देण्यात आली. या प्रकल्पामुळे १,०६६ रोजगार उपलब्ध होणार आहेत. स्टील क्षेत्रातील हा प्रकल्प नाशिकच्या औद्योगिक विकासाला नवी उंची देईल.

 ४. एचएस हयुसंग इंडिया – नागपूर (१,७४० कोटी)

नागपुरात एचएस हयुसंग इंडिया कंपनी १,७४० कोटी रुपये गुंतवणार असून, यामुळे ४०० रोजगार निर्माण होतील. या प्रकल्पात अत्याधुनिक उत्पादन तंत्रज्ञानाचा वापर केला जाणार आहे.

 ५. एनएलएमके इंडिया कोटिंग – छत्रपती संभाजीनगर (८४० कोटी)

छत्रपती संभाजीनगर येथे एनएलएमके इंडिया कोटिंग कंपनी ८४० कोटी रुपये गुंतवून इंडस्ट्रियल कोटिंग उद्योग उभारणार आहे. यामुळे १५३ जणांना रोजगार मिळण्याची शक्यता आहे. लहान पण तंत्रज्ञानदृष्ट्या अत्याधुनिक प्रकल्प असल्याने स्थानिक कौशल्य विकसित होण्यास मदत होईल.

 रोजगारनिर्मितीची व्याप्ती – केवळ प्रत्यक्षच नव्हे तर अप्रत्यक्षही

सरकारने म्हटले आहे की, या प्रकल्पांमुळे विदर्भ, मराठवाडा आणि नाशिक सह इतर भागांना मोठा फायदा होईल. थेट रोजगाराच्या व्यतिरिक्त, या प्रकल्पांमुळे सहाय्यक उद्योग (ancillary industries), लॉजिस्टिक्स, वाहतूक, पुरवठा साखळी, निवास व्यवस्था, स्वच्छता, सुरक्षा यासारख्या क्षेत्रांमध्ये हजारो अप्रत्यक्ष रोजगार निर्माण होण्याची अपेक्षा आहे.

उदाहरणार्थ, अदानीच्या १० हजार रोजगारांसाठी सुमारे ५-७ हजार अप्रत्यक्ष रोजगार निर्माण होऊ शकतात. असा एकूण परिणाम लक्षात घेता, या पाच प्रकल्पांमुळे २० हजार प्रत्यक्ष आणि अप्रत्यक्ष अशी मिळून ३०-३५ हजार रोजगार संधी उपलब्ध होण्याचा अंदाज राज्य सरकारने व्यक्त केला आहे.

महाराष्ट्राच्या औद्योगिक नकाशावर काय परिणाम?

ही गुंतवणूक केवळ रोजगारनिर्मितीपुरती मर्यादित नाही, तर ती संपूर्ण औद्योगिक परिसंस्था बदलणारी आहे.

१. क्षेत्रीय संतुलन – पूर्वीपासून पश्चिम महाराष्ट्र व मुंबई-पुणे कॉरिडॉरमध्ये केंद्रित असलेले उद्योग आता विदर्भ, मराठवाडा आणि नाशिककडे वळत आहेत. यामुळे प्रादेशिक असमानता कमी होण्यास मदत होईल.

२. हरित ऊर्जेकडे वाटचाल – अक्षत ग्रीनटेकच्या सोलर पॅनेल प्रकल्पामुळे राज्यातील नवीकरणीय ऊर्जेच्या क्षमतेत भर पडेल. हरित ऊर्जेच्या धोरणाला चालना मिळेल.

३. कौशल्य विकासाच्या संधी – अत्याधुनिक प्रकल्पांमुळे तरुणांना प्रशिक्षण, इंटर्नशिप आणि उच्च-तंत्रज्ञान कौशल्य प्राप्त करण्याच्या संधी निर्माण होतील.

४. लहान व मध्यम उद्योगांना (MSME) प्रोत्साहन – या मोठ्या प्रकल्पांना पुरवठादार म्हणून कार्य करणाऱ्या स्थानिक लहान उद्योगांना मोठा फायदा होईल. यामुळे आर्थिक परिसंस्था अधिक मजबूत होईल.

 औद्योगिक धोरणाचा भाग – ‘सामूहिक प्रोत्साहन योजना’

महाराष्ट्र सरकारच्या ‘सामूहिक प्रोत्साहन योजने’ (Package Scheme of Incentives) अंतर्गत अशा विशाल प्रकल्पांना भांडवली अनुदान, विद्युत दरात सूट, मुद्रांक शुल्कात माफी, जीएसटीमध्ये सवलत यासारखे विशेष प्रोत्साहन दिले जाते. राज्यात मोठ्या प्रमाणात गुंतवणूक आकर्षित करण्यासाठी मुख्यमंत्र्यांच्या अध्यक्षतेखाली स्थापन करण्यात आलेली विशेष समिती प्रकल्पांची तपासणी करून मंजुरी देते. या बैठकीतच हे निर्णय घेण्यात आले.

 विरोधकांच्या प्रतिक्रिया काय?

विरोधी पक्षाने या घोषणेकडे साशंकतेने पाहिले असले, तरी सत्ताधारी महायुतीने हे यश म्हणून उपस्थित केले आहे. विरोधकांचे म्हणणे आहे की, वचन दिलेले रोजगार प्रत्यक्षात निर्माण होतील का आणि स्थानिक युवकांना त्यात प्राधान्य मिळेल का, याकडे लक्ष द्यावे लागेल. तर फडणवीस यांनी स्पष्ट केले आहे की, “सर्व प्रकल्पांमध्ये प्राधान्याने महाराष्ट्रातील स्थानिक उमेदवारांनाच रोजगार देण्याची अट असून, त्याबाबत कंपन्यांनी हमीपत्र दिले आहे.”

 पुढील दोन वर्षांत बदलणारी औद्योगिक परिस्थिती

या प्रकल्पांची कामे पुढील २ ते ३ वर्षांत पूर्ण होण्याची शक्यता आहे. यामुळे राज्यात एकूण २ लाख कोटींपेक्षा अधिक गुंतवणूक पुढील तीन वर्षांत होण्याचा मुख्यमंत्र्यांनी विश्वास व्यक्त केला आहे. ‘मेक इन महाराष्ट्र’ हे धोरण यशस्वी करण्याच्या दृष्टीने हे मोठे पाऊल आहे.

| बाब | तपशील |

| एकूण मंजूर गुंतवणूक | ₹८९,७३१ कोटी |

| एकूण प्रकल्पांची संख्या | ५ |

| प्रमुख कंपन्या | अदानी, अक्षत ग्रीनटेक, गॅफाइट, एचएस हयुसंग, एनएलएमके |

| प्रत्यक्ष रोजगार निर्मिती | १५,६१९ (अंदाजे) |

| अप्रत्यक्षासह एकूण नोकऱ्या | ~२०,००० |

| सर्वाधिक गुंतवणूक | अदानी (७०,००० कोटी) |

| प्रभावित जिल्हे | नागपूर, छत्रपती संभाजीनगर, नाशिक |

| प्रकल्पांचे क्षेत्र | ऊर्जा (कोळसा गॅसिफिकेशन), सोलर स्टील, कोटिंग |

राज्य सरकारच्या या निर्णयामुळे लाखो तरुणांना रोजगाराच्या नव्या संधी उपलब्ध होण्याचा मार्ग मोकळा झाला आहे. विदर्भ, मराठवाडा, नाशिकमध्ये उभारल्या जाणाऱ्या या प्रकल्पांमुळे या भागांचा औद्योगिक नकाशाच बदलून जाईल, अशी आशा आहे. आता ही गुंतवणूक प्रत्यक्ष रोजगारात कशी रूपांतरित होते, हे पुढील काळात पाहणे महत्त्वाचे ठरेल.