विधान परिषदेसाठी सोलापूरच्या नेत्यांच्या जोर बैठका; राजेंद्र राऊत, राजन पाटील, राम सातपुते यांची चढाओढ, मुख्यमंत्री आणि पालकमंत्र्यांच्या संमतीनेच एकालाच संधी?

विधानपरिषदेच्या १० जागांसाठी १२ मे रोजी मतदान; भाजपच्या वाट्याला ६ जागा; प्रज्ञा सातव यांच्या नावावर शिक्कामोर्तब, इतर पाच नावांसाठी ३० दावेदार; दिल्लीतून ‘वेगळी नावे’ येण्याची चिन्हे

मुंबई : महाराष्ट्र विधानपरिषदेच्या आगामी निवडणुकीने राज्यातील राजकीय वातावरण तापवले आहे. १० जागांसाठी होणाऱ्या या निवडणुकीत सत्ताधारी महायुतीचे वर्चस्व असतानाच, भाजपमध्ये उमेदवारांच्या निवडीचा ‘सस्पेन्स’ कायम आहे. प्रदेश कोअर कमिटीने ३० जणांची यादी केंद्रीय नेतृत्वाकडे पाठवली असली तरी, दिल्लीतील पत्ता गुलदस्त्यात राहण्याची शक्यता आहे. अनेकदा भाजपमध्ये असे होत असते की प्रदेशाने पाठवलेल्या नावांकडे दुर्लक्ष करून केंद्र वेगळी नावे निवडते. यावेळीही ‘सरप्राईज’ होऊ शकते. ‘लोकसभा-विधानसभेत पराभूत झालेल्यांना वगळण्याचे’ धोरण आणि नव्या चेहऱ्यांना संधी देण्याचा निर्णय घेतल्याने, बऱ्याच मोठ्या नेत्यांच्या अपेक्षा अपूर्ण राहण्याची शक्यता आहे. सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, प्रदेश कोअर कमिटीने सुचवलेल्या यादीत दहा जिल्ह्यांमधून संघटनेतील ज्येष्ठ व कार्यकर्त्यांचा समावेश आहे. पण अंतिम शब्द केंद्रीय निवड समितीचाच असेल .

जागावाटप आणि संख्याबळ

विधानपरिषदेच्या एकूण १० जागांपैकी ९ नियमित निवडणुकीच्या असून १ पोटनिवडणुकीची आहे . निवृत्त होत असलेल्या ९ सदस्यांमध्ये उद्धव ठाकरे, निलम गोऱ्हे, संजय केनेकर, दादाराव केचे यांचा समावेश आहे . पोटनिवडणूक प्रज्ञा सातव यांच्या राजीनाम्यामुळे रिक्त झालेल्या जागेवर होत आहे . विधानसभेतील संख्याबळ पाहता महायुतीला सहज बहुमत मिळेल. महायुतीकडे २३७ आमदार (भाजप १३२, शिंदे गट ५७, अजित पवार गट ४१) असून विरोधी महाविकास आघाडीकडे केवळ ४६ आमदार आहेत . त्यामुळे १० पैकी ९ जागा महायुतीला मिळू शकतात . भाजपच्या वाट्याला ६ जागा येणार असून उर्वरित ४ जागांसाठी शिवसेना (शिंदे गट) व राष्ट्रवादी (अजित पवार गट) यांच्यात वाटपाचे समीकरण आहे .

‘पराभूतांना वगळा’ – धोरणात बदल?

भाजपने यावेळी विधानपरिषद उमेदवार निवडताना मोठा बदल केला आहे. लोकसभा किंवा विधानसभा निवडणूक हरलेल्यांना तिकीट न देण्याचा कौल देण्यात आला आहे . संघटनेत काम करणाऱ्या नव्या चेहऱ्यांना, आरएसएस पार्श्वभूमी असलेल्या कार्यकर्त्यांना आणि जातीय समीकरणे साधता येतील अशा उमेदवारांना संधी दिली जाईल, असे सूत्रांनी सांगितले. विशेष म्हणजे ‘जे लोक थेट निवडणूक जिंकू शकत नाहीत, त्यांचे मागच्या दाराने राजकीय पुनर्वसन करणे योग्य नाही,’ असे मत एका वरिष्ठ भाजप नेत्याने व्यक्त केल्याचे समजते. या भूमिकेमुळे लोकसभा-विधानसभा निवडणुकीत पराभूत झालेल्या अनेक प्रस्थापित नेत्यांच्या आशा पाण्यात गेल्या आहेत .

प्रज्ञा सातव यांची वर्णी लागणार?

सर्वात चर्चेचा मुद्दा म्हणजे रिक्त झालेल्या पोटनिवडणुकीच्या जागेसाठीचा उमेदवार. काँग्रेस सोडून अलीकडेच भाजपमध्ये प्रवेश केलेल्या प्रज्ञा सातव यांच्या नावावर जवळपास शिक्कामोर्तब झाल्याचे चित्र आहे . राजीव सातव यांच्या पत्नी म्हणून परभणी-हिंगोली भागात त्यांचा प्रभाव लक्षात घेता, भाजप त्यांना पुन्हा संधी देण्याची शक्यता आहे . पण या जागेवर शिवसेनेचा (शिंदे गट) देखील दावा आहे. एकनाथ शिंदे यांना शिवसेनेच्या वाट्याला येणाऱ्या दोन जागांव्यतिरिक्त आणखीनच एक जागा हवी आहे. त्यामुळे भाजपप्रमाणेच शिंदे गटातही शक्यतेचे राजकारण सुरू आहे .

प्रदेश कोअर कमिटीची यादी, पण दिल्लीची नावे वेगळी?

प्रदेश कोअर कमिटीने ६ जागांसाठी सुमारे ३० जणांची यादी केंद्रीय नेतृत्वाला पाठवली आहे. या यादीत मराठवाड्यातून डॉ. अर्चना पाटील चाकूरकर, माधवी नाईक, विदर्भातून राजेश पांडे, रणजितसिंह निंबाळकर, राम सातपुते, मुंबईतून डॉ. उपेंद्र कोठेकर, मनोज कोटक, केशव उपाध्ये, रवी अनासपुरे, दयाशंकर तिवारी, संजय काका पाटील, विवेक कोल्हे, जगदीश मुळीक, प्रमोद जठार, संजय केणेकर, दादाराव केचे, संजय भेंडे, संदीप जोशी यांचा समावेश आहे . पण भाजपच्या कार्यपद्धतीवर नजर असणाऱ्यांना माहीत आहे की, प्रदेशाने पाठवलेल्या यादीपेक्षा पूर्णपणे वेगळी नावे मान्य होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही .

प्रदेश कोअर कमिटीच्या बैठकीत पश्चिम महाराष्ट्र आणि कोकणातील नावांवर जोरदार चर्चा झाली. उर्वरित विभागातील नावांवरही चर्चा पूर्ण झाली आहे. ‘संघटनेतील कामगिरी’ हा निकष यावेळी सर्वात महत्त्वाचा राहील. दिल्लीहून आलेले निरीक्षक म्हणजे ‘सरप्राईज’चे संकेत असतात. यावेळीही ज्या नावांची अजिबात चर्चा नव्हती, अशी एखादी नावे अंतिम यादीत येऊ शकतात.

विरोधकांची परिस्थिती काय?

विधानपरिषद निवडणुकीत महाविकास आघाडीची परिस्थिती जवळपास हताश आहे. केवळ ४६ आमदार असल्याने त्यांना केवळ एक जागा जिंकता येऊ शकते . आमदारांचे संख्याबळ बळकट नसतानाही राज्यातील सामाजिक समीकरणे आणि जनतेची सहानुभूती लक्षात घेता, या एका जागेसाठी उद्धव ठाकरे यांचे नाव जोरदारपणे पुढे आणले जात आहे . काँग्रेसचे प्रदेशाध्यक्ष हर्षवर्धन सपकल आणि राष्ट्रवादी (शरद पवार गट) च्या सुप्रिया सुळे यांनी उद्धव ठाकरे यांची उमेदवारी व्हावी, अशी मागणी केली आहे . उद्धव ठाकरे हे महाविकास आघाडीचे ‘चेहरा’ असून त्यांनी विधानपरिषदेवर जावे, अशी भूमिका सुळे यांनी मांडली आहे . पण विद्यमान संख्याबळ पाहता ही जागा जिंकणेही आघाडीसाठी सोपे राहणार नाही.

शिवसेना (शिंदे गट) आणि राष्ट्रवादी (अजित पवार गट) यांचीही पाने

एकनाथ शिंदे यांच्या शिवसेनेला दोन तर राष्ट्रवादी काँग्रेस (अजित पवार गट) ला एक अशी जागा अपेक्षित आहे. पण शिंदे यांना ही संख्या वाढवायची आहे. लोकसभा निवडणुकीप्रमाणेच त्यांनी ‘धक्कातंत्र’ राबवले तर आश्चर्य वाटायला नको. राष्ट्रवादीकडून सुनेत्रा पवार या आपल्या उमेदवारांसाठी कोणती नावे पुढे करतात याकडे सर्वांचे लक्ष असेल.

नव्या चेहऱ्यांची वेळ

सध्या भाजपमध्ये सुरू असलेल्या या हालचालीवरून हे स्पष्ट होते की, पक्षाने जुने आणि पराभूत नेत्यांची आता ‘बादली’ बदलायची वेळ आली आहे. नवी पिढी आणि कष्टकरी कार्यकर्ते यांना वर आणण्याचा प्रयत्न आहे. दि. १२ मे रोजी मतदान होणार असून, त्याच दिवशी मतमोजणी होणार आहे . ३० एप्रिल ही नामांकनाची अंतिम तारीख आहे . या कालावधीत उमेदवारांची यादी स्पष्ट होईल. पण तोवर भाजपच्या दिल्ली दरबारातील ‘पत्ता गुलदस्त्यात’च राहणार, हे नक्की.