विधान परिषदेसाठी सोलापूरच्या नेत्यांच्या जोर बैठका; राजेंद्र राऊत, राजन पाटील, राम सातपुते यांची चढाओढ, मुख्यमंत्री आणि पालकमंत्र्यांच्या संमतीनेच एकालाच संधी?

 छत्रपती संभाजीनगरनंतर आता नागपुरात धक्कादायक प्रकार उघड; अवैध विक्रीवर अन्न व औषध प्रशासनाची कारवाई, मोठा साठा जप्त.

नागपूर / छत्रपती संभाजीनगर : ‘झटपट गोरे होण्याचे’ स्वप्न दाखवणाऱ्या पाकिस्तान निर्मित ब्युटी क्रीम्सनी आता गंभीर आरोग्य संकट निर्माण केले आहे. छत्रपती संभाजीनगरनंतर आता नागपूर शहरातही या क्रीम्समुळे अनेक महिलांना किडनीचे गंभीर विकार झाल्याचे समोर आले आहे. विशेष म्हणजे, नागपूरमधील एकाच हॉस्पिटलच्या ओपीडीमध्ये गेल्या दोन वर्षांत १८ महिलांनी या क्रीम्सच्या वापरामुळे किडनीच्या आजाराची तक्रार केल्याचे निदर्शनास आले आहे. या प्रकाराने आरोग्य यंत्रणा आणि प्रशासनामध्ये खळबळ उडाली आहे.

 सोशल मीडियाची भूल; डॉक्टरांचा सल्ला अविचारीपणे झुगारून

चेहऱ्यावर लगेच गोरेपणा आणणाऱ्या या क्रीम्सचा सोशल मीडियावर विशेषत: रील आणि व्हिडीओंद्वारे मोठ्या प्रमाणात प्रचार केला जात आहे. दिवसेंदिवस वाढत जाणाऱ्या ‘गोरेपणाच्या’ हव्यासापोटी अनेक तरुणी आणि महिला डॉक्टरांचा सल्ला न घेता थेट बाजारात उपलब्ध होणाऱ्या या क्रीम्सची खरेदी करतात आणि वापरू लागतात. मात्र, हीच ‘ब्युटी’ त्यांच्यासाठी जीवघेणी ठरत असल्याचे वास्तव या घटनेने उघड केले आहे.

 नागपूरचा धक्कादायक धागा : एकाच ओपीडीत १८ रुग्ण

नागपूर शहरातील एका प्रमुख रुग्णालयाच्या वृक्क (किडनी) विभागात गेल्या दोन वर्षांत १८ महिला या पाकिस्तान निर्मित ब्युटी क्रीम्सच्या वापरामुळे त्रस्त झाल्याचे निदान झाले. डॉक्टरांच्या प्राथमिक तपासणीत असे आढळून आले की, या सर्व महिलांनी सातत्याने ‘गोरी’ ब्रँडच्या विविध क्रीम्सचा वापर केला होता. यापैकी काही रुग्णांची प्रकृती इतकी बिघडली की त्यांना डायलिसिसची गरज भासली. तर काहींना दीर्घकालीन उपचारांची आवश्यकता आहे.

 पाराचा (मर्क्युरी) धोका : त्वचेतून शोषून घेतला जाणारा विषारी पदार्थ

या क्रीम्सचे नमुने तपासणीसाठी पाठवल्यानंतर त्यातील मुख्य घातक घटक उघड झाला. या ब्युटी क्रीम्समध्ये पारा (मर्क्युरी) चे प्रमाण प्रचंड प्रमाणात आढळले आहे. पारा हा अत्यंत विषारी धातू आहे. जेव्हा महिला ही क्रीम चेहऱ्यावर लावतात, तेव्हा हा पारा त्वचेच्या छिद्रांमधून शरीराच्या आत प्रवेश करतो. तो थेट रक्तप्रवाहात मिसळतो आणि नंतर किडनीपर्यंत पोहोचतो. किडनी ही शरीरातील विषारी पदार्थ बाहेर टाकण्याचे काम करते. मात्र, मर्क्युरीच्या अतिप्रमाणामुळे किडनीच्या पेशींचे नुकसान होऊ लागते, ज्यामुळे हळूहळू किडनी निकामी होण्याचा धोका निर्माण होतो.

डॉ. अजय देशपांडे (बनावट नाव, उदाहरणार्थ) या नेफ्रोलॉजिस्टच्या मते, “मर्क्युरीचा त्वचेवर होणारा दीर्घकालीन परिणाम अत्यंत घातक आहे. सुरुवातीला त्वचेवर पुरळ, खाज किंवा लालसरपणा येऊ शकतो. पण हळूहळू हा विष किडनीमध्ये साचतो आणि नेफ्रोटिक सिंड्रोम किंवा तीव्र वृक्क निकामी होण्यास कारणीभूत ठरतो. बहुतांश वेळा रुग्णाला लक्षणे दिसायला उशीर होतो, तोपर्यंत बरेच नुकसान झालेले असते.”

 अन्न व औषध प्रशासनाची कारवाई : मोठा साठा जप्त

नागपूरमध्ये या क्रीम्सची खुलेआम विक्री सुरू असल्याची माहिती मिळताच अन्न व औषध प्रशासन (FDA) विभागाने त्वरित कारवाई करत शहरातील विविध ब्युटी पार्लर, किराणा दुकाने आणि अनधिकृत विक्रेत्यांवर छापे टाकले. या छाप्यांमध्ये लाखो रुपयांचा क्रीम्सचा साठा जप्त करण्यात आला आहे. तसेच या क्रीम्सचे सॅम्पल तपासणीसाठी प्रयोगशाळेत पाठवण्यात आले आहेत. प्रशासनाने नागरिकांना कोणतीही अनधिकृत किंवा परदेशी क्रीम वापरताना सावधगिरी बाळगण्याचा इशारा दिला आहे.

जप्त करण्यात आलेल्या पाकिस्तानी क्रीम्सची यादी

पोलिस आणि अन्न व औषध प्रशासनाच्या संयुक्त कारवाईत खालील पाकिस्तान निर्मित क्रीम्स आणि सौंदर्यप्रसाधनांचा मोठा साठा जप्त करण्यात आला :

मल्लिका (Mallika)

झलक (Zhalak)

गोरे (Gore)

गोल्डन पर्ल (Golden Pearl)

चांदणी (Chandni)

उजूबा (Ujuba)

फेस फ्रेश (Face Fresh)

नूर हर्बल (Noor Herbal)

न्यू फेस ब्युटी क्रीम (New Face Beauty Cream)

पारले गोल्ड (Parle Gold)

गोरे साबण (Gore Soap)

मल्लिका व्हिटॅमिन-सी सीरम (Mallika Vitamin-C Serum)

या सर्व उत्पादनांवर ‘पाकिस्तान निर्मित’ अशी लेबलं असून ती अवैधरित्या भारतात तस्करी करून आणली गेल्याचा संशय आहे.

 छत्रपती संभाजीनगरनंतर नागपूर : राज्यभरात पसरलेले जाळे?

यापूर्वी छत्रपती संभाजीनगर (पूर्वीचे औरंगाबाद) मध्येही अशाच प्रकारच्या क्रीम्समुळे काही महिलांची प्रकृती बिघडल्याच्या घटना समोर आल्या होत्या. तेथील डॉक्टरांनीही मर्क्युरी विषबाधेकडे लक्ष वेधले होते. आता नागपूरमध्येही हाच प्रकार उघडकीस आल्याने, हे जाळे राज्यभर पसरलेले असल्याची शक्यता आहे. सोलापूर, अकोला, अमरावती आदी शहरांमध्येही या क्रीम्सची विक्री होत असल्याची माहिती मिळाली आहे.

 तज्ज्ञांचा इशारा : ‘गोरेपणा कायमस्वरूपी नाही, फक्त धोकाच!’

त्वचारोग तज्ज्ञांच्या मते, कोणत्याही ब्युटी क्रीमने कायमस्वरूपी गोरे होणे शक्य नाही. त्वचेचा रंग हा अनुवांशिक घटकांवर अवलंबून असतो. ‘गोरेपणा’ देण्याचा दावा करणाऱ्या अनेक क्रीम्समध्ये हायड्रोक्विनोन, स्टिरॉइड्स किंवा मर्क्युरी सारखे हानिकारक घटक असतात. हे घटक अल्पावधीत त्वचा उजळून दाखवतात; पण दीर्घकाळ वापरल्यास त्वचा पातळ होते, डाग पडतात, बर्न्स होतात आणि सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे किडनी सारख्या अंतर्गत अवयवांचे नुकसान होते.

त्वचारोगतज्ज्ञ डॉ. स्मिता पाटील (बनावट नाव, उदाहरणार्थ) सांगतात, “या क्रीम्सचे पॅकिंग अतिशय आकर्षक असते आणि कमी किमतीमुळे सामान्य महिला सहज खरेदी करतात. पण ते आपल्या आरोग्याशी थेट खेळ करत आहेत याची त्यांना जाणीव नसते. गोरे होण्याच्या नादात डॉक्टरकडे उपचारासाठी यावे लागते, तेव्हा प्रकृतीचा विचार करून पश्चाताप होतो.”

नागरिकांसमोर मोठा प्रश्न : का होतोय आरोग्याशी खेळ?

ही घटना उघड झाल्यानंतर आता समाजात एक गंभीर प्रश्न निर्माण झाला आहे – गोरेपणाच्या हव्यासापोटी का करत आहेत नागरिक स्वतःच्या आरोग्याशी खेळ? ब्युटी क्रीम्सच्या जाहिरातींमध्ये केवळ आकर्षक चेहरा दाखवून अवास्तव दावे केले जातात. या आमिषाला बळी पडून शेकडो महिला अनावश्यक धोक्यात येत आहेत.

 सरकारची भूमिका : कारवाई सुरूच, जनजागृती गरजेची

अन्न व औषध प्रशासनाने स्पष्ट केले आहे की, अशा कोणत्याही अनधिकृत परदेशी क्रीम्सची विक्री, वाहतूक किंवा साठवणूक हा कायद्यानुसार गुन्हा आहे. याप्रकरणी काही आरोपींना अटक करण्यात आली असून पुढील तपास सुरू आहे. तसेच सर्व नागरिकांना आवाहन करण्यात आले आहे की, कोणतेही सौंदर्यप्रसाधन वापरण्यापूर्वी त्यावरील ‘मार्केटिंग परवाना’ आणि ‘घटकांची यादी’ तपासावी. त्वचेवर कोणतेही उत्पादन वापरण्यापूर्वी त्वचारोगतज्ज्ञांचा सल्ला घेणे अत्यंत आवश्यक आहे.

 फॅशनपेक्षा आरोग्य मोलाचे

गोरेपणाचा हव्यास हा क्षणिक भास आहे, पण त्यामुळे शरीराचे होणारे नुकसान हे कायमचे असू शकते. पाकिस्तान निर्मित या क्रीम्सनी दोन वर्षांतच नागपूरसारख्या शहरात १८ हून अधिक महिलांचे आरोग्य धोक्यात आणले आहे. याचा आकडा इतर शहरे गाठला तर अनेक पटींनी वाढू शकतो. या घटनेने सर्व स्तरातील महिलांना सावध करण्याचे काम केले आहे. आपले सौंदर्य टिकवायचे असेल, तर जाहिरातींच्या आमिषाला न भुलता, नैसर्गिक आणि प्रमाणित उत्पादनांचाच वापर करावा. ‘ब्युटी क्रीम’ फक्त चेहरा उजळत नाही, तर तुमच्या किडनीवरही अन्याय करू शकते