विधान परिषदेसाठी सोलापूरच्या नेत्यांच्या जोर बैठका; राजेंद्र राऊत, राजन पाटील, राम सातपुते यांची चढाओढ, मुख्यमंत्री आणि पालकमंत्र्यांच्या संमतीनेच एकालाच संधी?

 विरुधुनगरमधील कत्तनारपट्टी परिसरात रविवारी घडली दुर्घटना; मुख्यमंत्री स्टालिन यांचे मदतकार्य वेगाने करण्याचे निर्देश.

चेन्नई / विरुधुनगर : तामिळनाडू राज्यातील विरुधुनगर (Virudhunagar) जिल्ह्यातील फटाका कारखान्यात रविवारी एक भीषण स्फोट झाला. या दुर्घटनेत किमान २० जणांचा मृत्यू झाला असून अनेक जण जखमी झाले आहेत. स्फोट इतका शक्तिशाली होता की कारखान्याचा मोठा भाग उद्ध्वस्त झाला. जखमींना तातडीने रुग्णालयात दाखल करण्यात आले असून, काही जणांची प्रकृती गंभीर असल्याने मृतांचा आकडा आणखी वाढण्याची शक्यता आहे.

कत्तनारपट्टी परिसरात घडली दुर्घटना

तामिळनाडूच्या विरुधुनगर जिल्ह्यातील कत्तनारपट्टी (Kattanarpatti) परिसरात हा फटाका कारखाना आहे. रविवारी दुपारनंतर अचानक या कारखान्यात स्फोट झाला. प्रत्यक्षदर्शींनी दिलेल्या माहितीनुसार, स्फोटाचा आवाज इतका मोठा होता की काही किलोमीटर अंतरापर्यंत त्याची जोरदार ऐकू गेली. स्फोटानंतर कारखान्यात आग पसरली, ज्यामुळे परिसरातील इतर इमारतींनाही धोका निर्माण झाला.

स्फोटामुळे कारखान्यात काम करणारे अनेक कामगार ढिगाऱ्याखाली अडकले. स्थानिक नागरिकांनी तात्काळ घटनास्थळी धाव घेतली आणि बचावकार्यास सुरुवात केली. अग्निशमन दलाच्या गाड्या काही वेळातच पोहोचल्या आणि आग विझवण्याचे काम सुरू झाले. मात्र, स्फोटाची तीव्रता इतकी होती की कारखान्याची अनेक उपकरणे पूर्णतः नष्ट झाली.

२० जणांचा मृत्यू; मृतांची संख्या वाढण्याची भीती

सध्या अधिकृतरीत्या २० जणांच्या मृत्यूची पुष्टी करण्यात आली आहे. यामध्ये बहुतांश कामगार असल्याचे सांगितले जात आहे. जखमींची संख्या २५ ते ३० च्या दरम्यान असल्याची प्राथमिक माहिती आहे. यापैकी ७-८ जखमींची प्रकृती गंभीर असल्याने उपचार सुरू आहेत. डॉक्टरांनी दिलेल्या माहितीनुसार, गंभीर रुग्णांमध्ये ६० ते ७० टक्के भाजलेले रुग्ण आहेत. त्यामुळे मृतांचा आकडा वाढण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.

जखमींना विरुधुनगर आणि आजूबाजूच्या शहरांतील रुग्णालयांमध्ये हलविण्यात आले आहे. काही जखमींना मदुराई येथील मोठ्या रुग्णालयात उपचारांसाठी हलविण्यात आले आहे. राज्य सरकारने सर्व जखमींवर मोफत उपचार करण्याचे आदेश दिले आहेत.

 फटाके निर्मितीदरम्यानच स्फोट : कारण स्पष्ट नाही

प्राथमिक तपासात असे आढळून आले आहे की, कारखान्यात फटाके निर्मितीचे काम सुरू असतानाच हा स्फोट झाला. फटाके बनवताना वापरण्यात येणारे रासायनिक पदार्थ अत्यंत ज्वलनशील असतात. नियमांचे पालन न केल्यास किंवा किंचितशी ढिलाई झाल्यास असा स्फोट होऊ शकतो. मात्र, नेमके कारण काय याचा तपास अद्याप सुरू आहे.

तपास अधिकाऱ्यांच्या मते, कारखान्यात स्फोट होण्याआधी काही कामगार मिक्सिंगचे काम करत होते. रासायनिक पदार्थांचे मिश्रण करताना घर्षणामुळे ठिणगी निर्माण झाली आणि स्फोट झाला, असा प्राथमिक अंदाज आहे. मात्र, या दाव्याची पुष्टी झालेली नाही. तपास पूर्ण झाल्यानंतरच नेमके कारण स्पष्ट होईल.

कारखान्यात सुरक्षा नियमांचे पालन झाले का? पुन्हा उपस्थित होणारा प्रश्न

विरुधुनगर जिल्हा हे तामिळनाडूतील फटाका उद्योगाचे प्रमुख केंद्र आहे. येथे शेकडो छोटे-मोठे फटाका कारखाने आहेत. यापूर्वीही या भागात अशाच प्रकारच्या दुर्घटना घडल्या आहेत. दरवर्षी दिवाळीच्या आधीच्या महिन्यांत या कारखान्यांमध्ये कामाची गर्दी वाढते. याच काळात अपघात होण्याचे प्रमाणही वाढते.

प्रशासनाने सुरक्षा नियमांचे काटेकोरपणे पालन करण्याचे आदेश दिले आहेत. मातर, अनेकदा या नियमांचे उल्लंघन केले जाते. श्रमिकांना योग्य प्रशिक्षण दिले जात नाही. सुरक्षा उपकरणांची कमतरता असते. त्यामुळे अशा दुर्घटना घडतात. आता पुन्हा एकदा या सर्व प्रश्नांनी डोके वर काढले आहे.

जिल्हा प्रशासनाने घटनास्थळी पंचनामा करून तपास सुरू केला आहे. कारखान्याकडे सर्व परवानग्या होत्या का, सुरक्षा नियमांचे पालन केले जात होते का, याचा तपास केला जात आहे. तसेच कारखान्याचे मालक आणि व्यवस्थापक यांच्यावर कायदेशीर कारवाई करण्याचा विचार सुरू आहे.

मुख्यमंत्री स्टालिन यांचे निर्देश; जिल्हा प्रशासन सतर्क

तामिळनाडूचे मुख्यमंत्री एम. के. स्टालिन (MK Stalin) यांनी या दुर्घटनेची गंभीर दखल घेतली आहे. त्यांनी मंत्र्यांना तात्काळ घटनास्थळी पाठवण्याचे निर्देश दिले आहेत. तसेच जिल्हा प्रशासन आणि अग्निशमन दलाला मदत आणि बचावकार्य वेगाने करण्याच्या सूचना दिल्या आहेत.

मुख्यमंत्री स्टालिन यांनी आपल्या शोकसंदेशात म्हटले आहे की, “या दुर्दैवी घटनेने मला खूप दुःख झाले आहे. मृतांच्या कुटुंबीयांच्या दुःखात मी सहभागी आहे. जखमींना योग्य उपचार मिळावेत यासाठी प्रशासनाला सूचना दिल्या आहेत. मृतांच्या कुटुंबियांना योग्य ती मदत केली जाईल.”

मुख्यमंत्र्यांनी मृतांच्या कुटुंबीयांना प्रत्येकी २ लाख रुपयांची मदत जाहीर केली आहे. तसेच जखमींवरील उपचारांचा सर्व खर्च राज्य सरकार करेल, असेही त्यांनी स्पष्ट केले आहे. या निर्णयामुळे मृतांच्या कुटुंबीयांना काही प्रमाणात दिलासा मिळण्याची शक्यता आहे.

 बचावकार्य सुरू; ढिगाऱ्याखाली कुणी अडकले आहे का?

स्फोटानंतर बचावकार्यास सुरुवात झाली असली, तरी कारखान्याचा मोठा भाग उद्ध्वस्त झाल्याने ढिगाऱ्याखाली काही कामगार अडकले असण्याची शक्यता आहे. अग्निशमन दल, जिल्हा प्रशासन आणि एनडीआरएफचे पथक घटनास्थळी पोहोचले आहे. ढिगारा उपसण्याचे काम युद्धपातळीवर सुरू आहे.

आधुनिक उपकरणांच्या मदतीने ढिगाऱ्याखाली कोणी अडकले असल्यास त्यांना शोधण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत. मात्र, स्फोटाची तीव्रता एवढी होती की जिवंत सापडण्याची शक्यता अत्यंत कमी आहे. तरीही बचाव पथके कोणतीही कसर सोडत नाहीत. स्थानिक नागरिकही या बचावकार्यात सहकार्य करत आहेत.

फटाका उद्योगातील दुर्घटना : नवीन नाही, पण प्रश्न कायमच

तामिळनाडूमध्ये फटाका कारखान्यात होणाऱ्या दुर्घटना या नवीन नाहीत. यापूर्वीही विरुधुनगरसह शिवकाशी, तूतुकुडी, चेन्नईच्या उपनगरांमध्ये अशा घटना घडल्या आहेत. प्रत्येक वेळी सुरक्षा नियम, कामगारांची परिस्थिती आणि प्रशासकीय बेजबाबदारपणा यावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित होते. मात्र, प्रत्यक्षात काही बदल होताना दिसत नाही.

तज्ज्ञांच्या मते, फटाका उद्योगात काम करणाऱ्या कामगारांना सुरक्षित कामाची परिस्थिती उपलब्ध करून दिली पाहिजे. रासायनिक पदार्थ हाताळताना घ्यावयाची काळजी, आपत्कालीन परिस्थितीला सामोरे जाण्यासाठीचे प्रशिक्षण, योग्य सुरक्षा उपकरणे – या गोष्टी अनिवार्य केल्या पाहिजेत. तसेच अनियमित कारखान्यांवर कारवाई करणेही तितकेच आवश्यक आहे.

 दुर्घटनेचे धडे देणारे दुःख

विरुधुनगरची ही दुर्घटना संपूर्ण देशाला हादरवून सोडणारी आहे. २० कुटुंबे एकाच स्फोटात उद्ध्वस्त झाली आहेत. जखमी अजूनही उपचारांवर आहेत. ही दुःखद घटना आपल्याला पुन्हा एकदा सुरक्षा नियमांचे गांभीर्याने पालन करण्याची आठवण करून देते. कामगारांचा जीव म्हणजे केवळ उत्पादनाचा आकडा नव्हे, तर त्यांच्यामागे स्वप्न, अपेक्षा आणि एक संसार उभा आहे, हे विसरता कामा नये. आशा करूया की, या दुर्घटनेनंतर प्रशासन आणि कारखानदारांनी गांभीर्याने प्रयत्न केले तर भविष्यात अशा घटनांना आळा बसू शकतो.