विधान परिषदेसाठी सोलापूरच्या नेत्यांच्या जोर बैठका; राजेंद्र राऊत, राजन पाटील, राम सातपुते यांची चढाओढ, मुख्यमंत्री आणि पालकमंत्र्यांच्या संमतीनेच एकालाच संधी?

 

 राजस्थानमधील बालोत्रा येथील रिफायनरीच्या क्रूड डिस्टिलेशन युनिटमध्ये दुपारी २ वाजता लागली आग; कोणतीही जीवितहानी नाही; माजी मुख्यमंत्री गेहलोत यांनी व्यक्त केली चिंता.

जयपूर / बालोत्रा : राजस्थानमधील बालोत्रा (Balotra) जिल्ह्यातील पाचपद्रा रिफायनरी (Pachpadra Refinery) च्या उद्घाटनाच्या अवघ्या एक दिवस आधी मोठी दुर्घटना घडली आहे. सोमवारी (२० एप्रिल) दुपारी २ वाजताच्या सुमारास या रिफायनरीच्या क्रूड डिस्टिलेशन युनिट (सीडीयू) ला अचानक आग लागली. ही घटना अत्यंत गंभीर असून, पंतप्रधान नरेंद्र मोदी (PMModi) उद्या (२१ एप्रिल) याच रिफायनरीचे उद्घाटन करणार आहेत. विशेष म्हणजे, आग लागलेला भाग हा पंतप्रधान मोदींच्या उद्याच्या जाहीर सभास्थळापासून अवघ्या ८०० मीटर अंतरावर आहे. या घटनेने राजस्थानसह संपूर्ण देशभरात खळबळ उडाली आहे.

सीडीयू युनिटमध्ये आग; तात्काळ सुरू झाले बचावकार्य

प्राथमिक माहितीनुसार, रिफायनरीच्या क्रूड डिस्टिलेशन युनिट (सीडीयू) मध्ये आग लागली. हे युनिट रिफायनरीचे अत्यंत महत्त्वाचे भाग आहे. येथेच पाइपलाइनद्वारे येणाऱ्या कच्च्या तेलावर प्रक्रिया केली जाते आणि त्यानंतर ते इतर युनिट्सकडे पाठवले जाते. आग लागल्यानंतर लगेचच रिफायनरी परिसरात धुराचे लोट दिसू लागले. सुदैवाने, रिफायनरीतील कर्मचाऱ्यांनी तात्काळ अग्निशमन यंत्रणा कार्यान्वित केली. तसेच अग्निशमन दलाची वाहने तात्काळ घटनास्थळी दाखल झाली आणि आग विझवण्याचे प्रयत्न सुरू झाले.

सुरक्षेच्या कारणास्तव संपूर्ण रिफायनरी परिसर रिकामा करण्यात आला. सर्व कर्मचाऱ्यांना सुरक्षित बाहेर काढण्यात आले. सुदैवाची बाब म्हणजे, या आगीत कोणत्याही कर्मचाऱ्याचा जीवितहानी झालेली नाही किंवा कोणी जखमी झालेले नाही. रिफायनरीतील एका कर्मचाऱ्याने सांगितले की, “आग लागल्याची माहिती मिळताच सर्व कामगारांना बाहेर काढण्यात आले. आम्ही सर्व सुरक्षित आहोत. आगीची तीव्रता मोठी होती, पण वेळीच कारवाई झाल्याने मोठी दुर्घटना टळली.”

 प्रशासन सतर्क; नुकसानीचे मूल्यांकन सुरू

जिल्हा प्रशासनाने या घटनेची गंभीर दखल घेतली आहे. आग पूर्णपणे नियंत्रणात आल्यानंतरच नुकसानीचे प्रमाण आणि आग लागण्याचे नेमके कारण स्पष्ट होऊ शकते, असे अधिकाऱ्यांनी सांगितले. सध्या घटनास्थळी कडक पहारा ठेवण्यात आला आहे. जिल्ह्यातील सर्व नगरपालिकांच्या अग्निशमन दलांना तात्काळ घटनास्थळी बोलावण्यात आले होते. अनेक अग्निशमन वाहनांनी मिळून आग विझवण्याचे काम केले.

प्रशासनाने स्पष्ट केले आहे की, आग पूर्णतः नियंत्रणात आल्यानंतरच रिफायनरीचे पुढील कामकाज सुरू होईल. तसेच पंतप्रधान मोदींच्या उद्याच्या कार्यक्रमावर या घटनेचा कोणताही परिणाम होणार नसल्याचे सांगण्यात आले आहे. मात्र, सुरक्षेच्या दृष्टिकोनातून सर्व उपाययोजना पुन्हा एकदा तपासल्या जात असल्याची माहिती आहे.

पंतप्रधान मोदींचे उद्घाटन आणि अवघ्या ८०० मीटर अंतरावर आग

या घटनेची गंभीरता वाढवणारी बाब म्हणजे, आग लागलेला भाग हा पंतप्रधान नरेंद्र मोदी उद्या ज्या ठिकाणी जाहीर सभेला संबोधित करणार आहेत, त्या ठिकाणापासून अवघ्या ८०० मीटर अंतरावर आहे. पंतप्रधान मोदी उद्या (२१ एप्रिल) रोजी या पाचपद्रा रिफायनरीचे उद्घाटन करणार आहेत. ही रिफायनरी राजस्थानसाठी अत्यंत महत्त्वाचा प्रकल्प आहे. या रिफायनरीमुळे हजारो लोकांना रोजगार मिळणार आहे तसेच राज्याच्या विकासाला नवी दिशा मिळणार आहे.

अशा महत्त्वाच्या कार्यक्रमाच्या एक दिवस आधी एवढ्या मोठ्या दुर्घटनेमुळे सुरक्षा यंत्रणांमध्ये खळबळ उडाली आहे. आग लागल्यानंतर पंतप्रधानांच्या कार्यक्रमासाठी आलेल्या सुरक्षा अधिकाऱ्यांनी तात्काळ परिसराची पाहणी केली. सुरक्षेच्या कोणत्याही दृष्टिकोनातून तफावत राहू नये, यासाठी अतिरिक्त पोलीस बंदोबस्त तैनात करण्यात आला आहे.

 माजी मुख्यमंत्री अशोक गेहलोत यांची प्रतिक्रिया

या घटनेनंतर राजस्थानचे माजी मुख्यमंत्री अशोक गेहलोत (Ashok Gehlot) यांनी चिंता व्यक्त केली आहे. त्यांनी सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म एक्स (पूर्वीचे ट्विटर) वर पोस्ट करत लिहिले की, “बालोत्रा जिल्ह्यातील पाचपद्रा येथील रिफायनरीला आग लागल्याचे ऐकून मला अत्यंत चिंता वाटत आहे. ही रिफायनरी सर्व राजस्थानी लोकांसाठी अभिमानाचा प्रकल्प आहे. तिचे उद्घाटन उद्या होणार आहे. अशा वेळी ही घटना अत्यंत दुर्दैवी आहे. या घटनेत सामील असलेल्या प्रत्येकाच्या सुरक्षिततेसाठी मी प्रार्थना करतो.”

गेहलोत यांनी पुढे लिहिले की, “प्रशासनाने या प्रकरणाची गांभीर्याने दखल घेतली पाहिजे आणि भविष्यात अशा घटना घडू नयेत यासाठी योग्य ती उपाययोजना करावीत.” त्यांच्या या पोस्टला सोशल मीडियावर मोठा प्रतिसाद मिळत आहे.

आगीचे कारण अद्याप स्पष्ट नाही; तपास सुरू

आग का लागली, याचे नेमके कारण अद्याप समजू शकलेले नाही. प्राथमिक तपासात असे आढळून आले आहे की, सीडीयू युनिटमध्ये काम सुरू असताना अचानक आग लागली. युनिटमध्ये अत्यंत ज्वलनशील रासायनिक पदार्थ असल्याने आग वेगाने पसरली. मात्र, वेळीच दक्षता घेतल्याने आग अन्य युनिट्समध्ये पसरू शकली नाही.

रिफायनरी व्यवस्थापनाने सांगितले की, आग लागण्यामागचे कारण शोधण्यासाठी एक समिती स्थापन करण्यात आली आहे. ही समिती आग पूर्णपणे नियंत्रणात आल्यानंतर घटनास्थळी पाहणी करून अहवाल सादर करेल. तसेच तांत्रिक बिघाड, मनुष्यबळाची चूक किंवा इतर काही कारण आहे का, याचा तपास केला जाईल.

 रिफायनरी : राजस्थानचा प्राईड प्रकल्प

पाचपद्रा रिफायनरी ही राजस्थानसाठी अत्यंत महत्त्वाची आहे. ही रिफायनरी एचपीसीएल-राजस्थान रिफायनरी लिमिटेड (HRRL) चा एक भाग आहे. या प्रकल्पातून राजस्थानच्या विकासाला नवी दिशा मिळण्याची अपेक्षा आहे. यामुळे हजारो स्थानिक तरुणांना रोजगार मिळणार आहे. तसेच येथून होणाऱ्या तेल शुद्धीकरणामुळे संपूर्ण भागातील इंधनाची गरज भागवता येईल.

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी या प्रकल्पाचे उद्घाटन करताना राजस्थानच्या विकासात एक नवा अध्याय जोडण्याचे संकेत दिले आहेत. मात्र, या प्रकल्पाच्या उद्घाटनाच्या एक दिवस आधी घडलेल्या या दुर्घटनेमुळे उद्याचा कार्यक्रम कसा राहील, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.

 स्थानिक नागरिकांमध्ये भीतीचे वातावरण

रिफायनरीला आग लागल्याची माहिती मिळताच स्थानिक नागरिकांमध्ये भीतीचे वातावरण पसरले. अनेक नागरिकांनी घराबाहेर पडून काय घडले हे जाणून घेण्याचा प्रयत्न केला. पोलिसांनी नागरिकांना घाबरू नका, असे आवाहन केले. सुदैवाने, आगीची तीव्रता एवढी मोठी नव्हती की ती परिसरातील इतर भागात पसरावी. त्यामुळे मोठी दुर्घटना टळली.

पाचपद्रा परिसरातील एका स्थानिक व्यापाऱ्याने सांगितले, “आम्हाला अचानक मोठा आवाज ऐकू आला. थोड्याच वेळात धूर दिसू लागला. आम्ही खूप घाबरलो. पण प्रशासनाने तात्काळ कारवाई केल्याने आम्ही सुरक्षित आहोत.”

 पंतप्रधान मोदींच्या कार्यक्रमावर काय परिणाम?

सध्या हा सर्वात मोठा प्रश्न आहे – उद्या होणाऱ्या पंतप्रधान मोदींच्या कार्यक्रमावर या दुर्घटनेचा काय परिणाम होणार? प्रशासनाने अद्याप अधिकृतपणे कार्यक्रम रद्द किंवा स्थगित केल्याचे जाहीर केलेले नाही. पण सुरक्षेच्या दृष्टिकोनातून संपूर्ण परिसराची पुन्हा एकदा तपासणी करण्यात येत आहे. पंतप्रधानांच्या पथकानेही परिसराची पाहणी केली आहे. उद्या सकाळपर्यंत सर्व काही व्यवस्थित झाल्यास कार्यक्रम नियोजित वेळेत पार पडेल, असे सूत्रांनी सांगितले.

दरम्यान, केंद्रीय गृहमंत्रालयानेही या घटनेची दखल घेतली आहे. अधिकाऱ्यांना तात्काळ अहवाल सादर करण्याच्या सूचना देण्यात आल्या आहेत.

 मोठी दुर्घटना टळली, पण प्रश्न कायम

पाचपद्रा रिफायनरीतील ही आग कोणतीही जीवितहानी न करता नियंत्रणात आल्याने मोठी दुर्घटना टळली. मात्र, पंतप्रधानांच्या उद्घाटनाच्या एक दिवस आधी ही घटना घडल्याने अनेक प्रश्न निर्माण झाले आहेत. रिफायनरीमध्ये सुरक्षा नियमांचे पालन होत आहे का? ही घटना तांत्रिक बिघाडामुळे घडली की अन्य काही कारणामुळे? या प्रश्नांची उत्तरे येणे आवश्यक आहे. तोपर्यंत, प्रशासन आणि रिफायनरी व्यवस्थापनाचे सर्व लक्ष उद्याचा कार्यक्रम सुरळीत पार पाडण्यावर आहे.