गोरे बंधूंमध्ये राजकीय संघर्षाची नवी ठिणगी? माण-खटावच्या राजकारणावर परिणामाची शक्यता

 अॅड. सदावर्ते म्हणाले, "मनोज जरांगे म्हातारा होईल पण त्याच्या ३ मागण्या मान्य होणार नाहीत"; ५८ लाख नोंदींच्या दाव्यावर उपहास

क्रांती न्यूज (प्रतिनिधी) -  किरण देशमुख

मुंबई - मराठा आरक्षणाच्या मागणीसाठी मनोज जरांगे पाटील यांनी आज (२९ ऑगस्ट) जालन्यातील अंतरवाली सराटी येथे पुन्हा एकदा आमरण उपोषण सुरू केले आहे. विविध मागण्यांसाठी जरांगे पाटील यांनी सरकारवर दबाव वाढवला असतानाच त्यांच्या भूमिकेवरून अॅड. गुणरत्न सदावर्ते (Gunratna Sadavarte) यांनी जोरदार टीका केली आहे. तसेच एका वर्गाला तीन वेगवेगळे आरक्षण मिळू शकते का? असा सवाल त्यांनी राष्ट्रवादी शरदचंद्र पवार पक्षाचे अध्यक्ष शरद पवार (Sharad Pawar) यांना केला आहे.

पत्रकार परिषदेत बोलताना अॅड. गुणरत्न सदावर्ते यांनी मनोज जरांगे यांच्या आंदोलनाला 'हौस-मौज' आणि 'व्यक्तिगत हेतू' असल्याचे म्हटले. त्यांनी जरांगे यांच्या प्रमुख मागण्यांवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित करत, त्या संविधानाला धरून नसल्याचे स्पष्ट केले.

सदावर्ते यांनी सुरुवातीला लोकशाहीतील अभिव्यक्तीच्या स्वातंत्र्याचा उल्लेख करताना सांगितले, "लोकशाहीमध्ये मत मांडण्याचा अधिकार आहे. परंतु, धमकी देऊन मुंबईला येऊन डिस्टर्ब करतो असे वक्तव्य करून, जालना आणि संभाजीनगरमध्ये रस्ता रोको करून जनजीवन विस्कळीत करणे अशांना सामाजिक जीवनात मान्यता नाही."

ते पुढे म्हणाले, "जरांगेच्या मागण्या संविधानाला धरून नाहीत, ते उघडे पडले आहेत अन् सावरासावर करत आहेत. ते हौस-मौज आणि व्यक्तिगत हे करत आहेत. त्यांच्यामुळे मराठा भावांचा फायदा होत नाही, उलट युवकांना चुकीच्या मार्गाने घेऊन जाण्याचा प्रयत्न केला आहे."

सदावर्ते यांनी जरांगे पाटील यांच्या पोलीस केसेस मागे घेण्याच्या मागणीवर जोरदार टीका केली. ते म्हणाले, "पोलिसांना मारहाण झाली असेल, रक्त निघालेले असेल तर भारताचा कोणताही कायदा त्या केसेस मागे घ्यायची परवानगी देत नाही. ज्या पद्धतीने अंतरवाली सराटीमध्ये महिला पोलिसांवर हल्ला केला, याला मुख्य आरोपी का केले नाही?"

त्यांनी थेट जरांगे पाटील यांना उद्देशून सांगितले, "जरांगे तुला सांगतो, म्हातारा होशील हातात काठी येईपर्यंत ती मागणी मान्य होणार नाही. तुझे धनी एकनाथ शिंदे ही मागणी मान्य करू शकत नाहीत. युवकांना सांगून हे चुकीच्या मार्गावर आणत आहेत, या केसेस मागे होऊ शकत नाहीत."

सदावर्ते यांनी जरांगे पाटील यांच्या ५८ लाख कुणबी नोंदींच्या मागणीचाही उपहास केला. ते म्हणाले, "दुसरी मागणी ५८ लाख नोंदींची आहे. जनाची नाही तर मनाची तरी लाज असावी."

त्यांनी पुढे सांगितले, "माजी न्यायमूर्ती शिंदे साहेब यांनी तुला विचारले, तू विखे साहेबांसमोर फोन काढून लावला. तुला माहिती रेतीच्या ठेकेदारांनी दिली आहे, त्यांना काय कळतंय, त्यांना माफ कळतं. आमचे जे संशोधक मराठा भाऊ आहेत त्यांना विचार, तू कोणाचे ऐकत नाहीस पण तुझे माकड होत आहे."

सदावर्ते यांनी ५८ लाख नोंदींबाबत सखोल माहिती देत सांगितले:

"५८ लाख नोंदी १८०० सालापासून ते १९६७ पर्यंतच्या आहेत."

"त्या नोंदीत 'कु' आला म्हणजे आरक्षण येत नाही, त्यात ४० वेगवेगळ्या जाती आहेत."

"कोकणात वेगळे कुणबी आहेत."

जात प्रमाणपत्र जबरदस्ती करून मिळाले तरी व्हॅलिडिटी होत नाही."

"नोंदी ज्या सापडल्या आहेत ती एकच नोंद अनेक वेळा आली आहे. जन्माची नोंद, मृत्यूची नोंद, शेतजमिनीची नोंद, सातबाराची नोंद असे आहे."

सदावर्ते यांनी राष्ट्रवादी शरदचंद्र पवार पक्षाचे अध्यक्ष शरद पवार (Sharad Pawar) यांना एक महत्त्वाचा सवाल केला. ते म्हणाले, "शरद पवार यांनी छातीवर हात ठेवून सांगावे की, एका वर्गाला तीन वेगळे आरक्षण मिळू शकतात का? एकीकडे EWS चे आरक्षण मागत आहेत, पुढे OBC चे मागत आहेत.

त्यांनी पुढे सांगितले, "मृत झालेल्या कुटुंबियांच्या व्यक्तीला नोकरी द्या म्हणत आहेत. जर मराठा समाजातील लोकांना नोकरी देत आहात तर मग ज्या ज्या कुटुंबियांत मृत्यू झाले आहेत त्या त्या कुटुंबियातील लोकांना जात-पात न पाहता नोकरी द्या. कुटुंब कोणत्याही जातीचे असले तरीही नोकरी द्यावी लागेल."

सदावर्ते यांनी मनोज जरांगे यांच्या आरक्षण संबंधी मागण्यांमधील विसंगतीकडे लक्ष वेधले. ते म्हणाले, "एकीकडे EWS (आर्थिक दुर्बल घटक) चे आरक्षण मागत आहेत, तर दुसरीकडे OBC (इतर मागासवर्गीय) चे आरक्षण मागत आहेत. तिसरीकडे मराठा आरक्षणाचीही मागणी आहे. एकाच वर्गाला तीन वेगवेगळ्या प्रकारचे आरक्षण कसे मिळू शकते?"

आरक्षणाचे प्रकार आणि त्यातील गोंधळ

EWS (आर्थिक दुर्बल घटक): १०% आरक्षण, आर्थिक निकषांवर आधारित

OBC (इतर मागासवर्गीय): २७% आरक्षण, सामाजिक आणि आर्थिक मागासलेपणावर आधारित

मराठा आरक्षण: स्वतंत्र आरक्षण, न्यायालयीन निर्णयांमुळे अडचणीत

सदावर्ते म्हणाले, "ही मागणी संविधान विरोधी आहे. एकाच वर्गाला तीन वेगवेगळ्या कॅटेगरीमध्ये आरक्षण मिळू शकत नाही."

सदावर्ते यांनी जरांगे पाटील यांच्या भूमिकेला मराठा समाजविरोधी ठरवले. ते म्हणाले, "त्यांच्यामुळे मराठा भावांचा फायदा होत नाही, उलट युवकांना चुकीच्या मार्गाने घेऊन जाण्याचा प्रयत्न केला आहे."

ते पुढे म्हणाले, "जरांगे पाटील हे फक्त स्वतःचे नाव मोठे करण्यासाठी आंदोलन करत आहेत. त्यांना खऱ्या अर्थाने मराठा समाजाच्या प्रश्नांची काळजी नाही."

सदावर्ते यांनी कायदेशीर बाजू स्पष्ट करताना सांगितले:

"भारताचा कोणताही कायदा गंभीर गुन्ह्यांच्या केसेस मागे घ्यायची परवानगी देत नाही."

"महिला पोलिसांवरील हल्ल्यासारख्या गंभीर घटनांमध्ये आरोपीवर कारवाई होणे आवश्यक आहे."

"जरांगे यांनी अंतरवाली सराटीतील घटनेत मुख्य आरोपी का नाही, असा प्रश्नही उपस्थित केला."

सदावर्ते यांनी जरांगे पाटील यांच्या मागण्यांमधील दोष स्पष्ट केले:

१. ५८ लाख नोंदींची मागणी

दोष: १८०० ते १९६७ या काळातील नोंदी

हकीकत: या नोंदीत विविध जातींचा समावेश, फक्त 'कु' म्हणून कुणबी ठरत नाही

वास्तव: एकाच व्यक्तीच्या अनेक नोंदी (जन्म, मृत्यू, जमीन)

२. पोलीस केसेस मागे घेण्याची मागणी

दोष: गंभीर गुन्ह्यांच्या केसेस मागे घेता येत नाहीत

हकीकत: महिला पोलिसांवरील हल्ल्याची केस गंभीर

वास्तव: कायदेशीर अडचणी

३. एकाच वर्गाला तीन आरक्षण

दोष: EWS, OBC आणि मराठा आरक्षण एकाच वेळी मिळू शकत नाही

हकीकत: संविधान विरोधी मागणी

वास्तव: प्रत्येक आरक्षणाचे वेगळे निकष

सदावर्ते यांनी शरद पवार यांना उद्देशून सांगितले:

"शरद पवार यांनी छातीवर हात ठेवून सांगावे की, एका वर्गाला तीन वेगळे आरक्षण मिळू शकतात का?"

"जर मराठा समाजातील लोकांना नोकरी देत आहात तर मग ज्या ज्या कुटुंबियांत मृत्यू झाले आहेत, त्या त्या कुटुंबियातील लोकांना जात-पात न पाहता नोकरी द्या."

मनोज जरांगे पाटील यांनी आज (२९ ऑगस्ट) अंतरवाली सराटी येथे अमरण उपोषण सुरू केले आहे. त्यांच्या प्रमुख मागण्या आहेत:

१. ५८ लाख कुणबी नोंदींना तात्काळ कुणबी प्रमाणपत्र

२. मराठा आंदोलकांवरील पोलीस केसेस मागे घेणे

३. बलिदानी आंदोलकांच्या कुटुंबियांना नोकरी आणि मदत

४. मराठा आणि कुणबी स्वतंत्र मंत्रालय स्थापन करणे

५. जात पडताळणी समिती बरखास्त करणे

सदावर्ते यांच्या या वक्तव्यामुळे राजकीय वर्तुळात खळबळ उडाली आहे.

महायुतीवर परिणाम

 सदावर्ते हे महायुतीतर्फे बोलत नसले तरी त्यांची भूमिका सरकारला बळ देणारी आहे

 जरांगे यांच्या मागण्यांना विरोध करून सरकारला काही प्रमाणात दिलासा

विरोधी पक्षांची भूमिका

 शरद पवार यांनी अद्याप यावर प्रतिक्रिया दिलेली नाही

विरोधी पक्ष जरांगे यांच्या आंदोलनाला पाठिंबा देताना दिसत आहेत

मराठा समाजावर परिणाम

 मराठा समाजात दुमत

 काही जण जरांगे यांना पाठिंबा देत आहेत

 काही जण सदावर्ते यांच्या भूमिकेशी सहमत आहेत

कायदेतज्ज्ञांचे मत

कायदेतज्ज्ञ डॉ. प्रकाश आठवले म्हणाले, "सदावर्ते यांचा EWS, OBC आणि मराठा आरक्षण एकाच वर्गाला देण्याच्या मागणीवरील प्रश्न योग्य आहे. न्यायालयानेही अनेक वेळा स्पष्ट केले आहे की, एकाच वर्गाला वेगवेगळ्या कॅटेगरीत आरक्षण मिळू शकत नाही."

समाजशास्त्रज्ञांचे मत

समाजशास्त्रज्ञ डॉ. अनिल कुलकर्णी म्हणाले, "५८ लाख नोंदींचा मुद्दा खूप गुंतागुंतीचा आहे. फक्त 'कु' म्हणून कुणबी ठरत नाही. या नोंदींची सखोल तपासणी होणे आवश्यक आहे."

मनोज जरांगे पाटील यांनी सदावर्ते यांच्या टीकेला अद्याप प्रत्युत्तर दिलेले नाही. मात्र, त्यांनी आपल्या उपोषणाच्या वेळी स्पष्ट केले आहे की, "आता मागे हटणार नाही. आपण विजयाच्या उंबरठ्यावर आहोत."

जरांगे पाटील म्हणाले होते, "सरकारशी आज गोडीने बोलतोय. उद्या बिघडू शकतो. सरकारने सर्व तोडगे वेळेत काढा."

"जरांगेच्या मागण्या संविधानाला धरून नाहीत"

"जरांगे हौस-मौज आणि व्यक्तिगत हे करत आहेत"

"मराठा भावांचा फायदा होत नाही"

"युवकांना चुकीच्या मार्गाने घेऊन जाण्याचा प्रयत्न"

"म्हातारा होशील पण ती मागणी मान्य होणार नाही"

"तुझे धनी एकनाथ शिंदे ही मागणी मान्य करू शकत नाहीत"

अॅड. गुणरत्न सदावर्ते यांनी मनोज जरांगे यांच्या मागण्यांवर टीका

शरद पवारांना सवाल: "एका वर्गाला तीन वेगवेगळे आरक्षण मिळू शकतात का?"

पोलीस केसेस मागे घेण्याची मागणी असंविधानिक

५८ लाख नोंदींच्या दाव्यावर शंका

EWS, OBC आणि मराठा आरक्षण - एकाच वर्गाला तीन आरक्षण

"म्हातारा होशील पण ती मागणी मान्य होणार नाही"

"जरांगे मराठा समाजाचे हित करत नाहीत"