अंगावर खाकी, खांद्यावर स्टार अन् दाखवत होती रुबाब; पुण्यात तोतया ‘लेडी सिंघम’चा पर्दाफाश, नेमकं काय घडलं?

'मम्मी, पापा... तुमचा माझ्यावर विश्वास होता, पण दोबारा नीट देण्याची हिंमत नाही'; आकांक्षा चतुर्वेदी (१९) या विद्यार्थिनीची हृदयद्रावक आत्महत्या; पेपरफुटीने चांगला निकालही निरर्थक ठरल्याचा मानसिक धक्का

क्रांती न्यूज (प्रतिनिधी) - सचिन मेनकुदळे

नागपूर, – देशभरात नीट पेपरफुटीप्रकरणी (NEET Paper Leak Case) सुरू असलेल्या घडामोडींनी एका हुशार विद्यार्थिनीचे आयुष्य उद्ध्वस्त केले आहे. मध्य प्रदेशातील मऊगंज जिल्ह्यातील मनगिया गावातील रहिवासी अशी आकांक्षा उर्फ स्नेहा कृष्णकुमार चतुर्वेदी (वय १९) या विद्यार्थिनीने डॉक्टर बनण्याच्या स्वप्नाची पूर्तता न झाल्याने गळफास घेऊन आत्महत्या केली. आत्महत्येनंतर दोन आठवड्यांनी पालकांना तिची ‘सुसाईड नोट’ सापडली, ज्यात तिने पुन्हा नीट परीक्षा देण्याची हिंमत नसल्याचे कारण सांगितले आहे. तिच्या वडिलांनी तिला डॉक्टर बनवण्यासाठी कर्ज काढून नागपुरात पाठवले होते, परंतु पेपरफुटीमुळे तयारीची परीक्षा पुन्हा द्यावी लागणार असल्याच्या तणावातून तिने टोकाचे पाऊल उचलले.

 डॉक्टर होण्याचे स्वप्न आणि मेहनतीची परीक्षा

आकांक्षा लहानपणापासून हुशार होती. तिचे आई-वडील शेतकरी असून, मुलीच्या डॉक्टर होण्याच्या स्वप्नासाठी त्यांनी मोठी मेहनत घेतली. कर्ज काढून तिला नागपूरच्या एका नामांकित कोचिंग क्लासमध्ये प्रवेश दिला. तिला एकटीला पाठवू नये म्हणून संपूर्ण कुटुंब नागपुरातील अंबाझरी पोलीस ठाण्याच्या हद्दीतील अजयनगर येथे स्थायिक झाले.

आकांक्षाने दिवसरात्र एक करून अभ्यास केला. तिची नीट परीक्षा (NEET Exam) चांगली गेली होती. निकालाची प्रतीक्षा करत असतानाच पेपरफुटीचा प्रकार उघडकीस आला. यामुळे परीक्षा रद्द झाली आणि पुन्हा परीक्षा द्यावी लागणार असल्याचे स्पष्ट झाले. या मानसिक धक्क्यातून ती सावरू शकली नाही.

 सुसाईड नोटमध्ये नेमके काय म्हटले आहे?

आकांक्षाने लिहिलेल्या चिट्ठीत म्हटले आहे:

"मम्मी, पापा... आपका मुझपे भरोसा था कि मेरी बेटी पढ़ लेगी और डॉक्टर बनेगी. पर दोबारा नीट देने की हिम्मत नहीं है मुझमें. पहले नीट के पेपर में मेरे अच्छे मार्क्स आ रहे थे. पर अब दोबारा पेपर अच्छा जाए, इसकी क्या गारंटी? सॉरी मम्मी, पापा... मैंने सब बर्बाद कर दिया आप दोनों को."

या हृदयद्रावक नोटवरून स्पष्ट होते की, आकांक्षा आधीच चांगली तयारी करून आलेली होती, परंतु पेपरफुटीमुळे तिच्या यशावर अन्याय झाल्याची भावना तिच्या मनात घर करून राहिली. पुन्हा एकदा अभ्यास करण्याचा मानसिक ताण तिला सहन झाला नाही.

| बाब | तपशील |

| मृत विद्यार्थिनी | आकांक्षा उर्फ स्नेहा कृष्णकुमार चतुर्वेदी |

| वय | १९ वर्षे |

| मूळ गाव | मनगिया, मऊगंज जिल्हा, मध्य प्रदेश |

| सध्या निवास | अजयनगर, पांढराबोडी, नागपूर (अंबाझरी पोलीस ठाणे हद्द) |

| शैक्षणिक उद्दिष्ट | डॉक्टर (NEET प्रवेश परीक्षा) |

| आत्महत्येचा प्रकार | गळफास |

| तारीख | २० मे २०२६ |

| सुसाईड नोट सापडली | आत्महत्येनंतर दोन आठवड्यांनी |

| प्रमुख कारण | पुन्हा नीट परीक्षा देण्याची हिंमत नसणे |

| अप्रत्यक्ष कारण | NEET पेपर लीक, परीक्षा रद्द |

 पेपरफुटीचा विद्यार्थ्यांवर मानसिक परिणाम

नीट ही देशातील सर्वात मोठी वैद्यकीय प्रवेश परीक्षा आहे. लाखो विद्यार्थी वर्षानुवर्षे याच तयारीत गुंतलेले असतात. आकांक्षानेही अभ्यासासाठी कर्ज काढले, शहरात राहण्यासाठी कुटुंबाने स्थलांतर केले. पेपरफुटीमुळे परीक्षा रद्द झाल्याने शेकडो विद्यार्थ्यांप्रमाणे आकांक्षाचेही भविष्य अधरात लटकले. मात्र, तिने टोकाचा निर्णय घेतला.

मानसोपचार तज्ज्ञांच्या मते, स्पर्धा परीक्षांचा वाढता ताण, यशस्वी न झाल्यास सततची भीती, आणि परीक्षा रद्द झाल्याने आलेली अनिश्चितता यामुळे विद्यार्थ्यांमध्ये आत्महत्येचा धोका वाढतो. पालक आणि शिक्षकांनी अशा विद्यार्थ्यांना वेळीच सायकोलॉजिकल काउन्सिलिंग देणे आवश्यक आहे.

 कुटुंबीयांची व्यथा

आकांक्षाच्या वडिलांनी कर्ज काढून तिचे शिक्षण सुरू ठेवले होते. ते म्हणाले, “आम्ही फक्त एकाच स्वप्नासाठी जगत होतो – माझी लेक डॉक्टर व्हावी. पण ही पेपरफुटी… हे सगळं न पाहवल्याने तिने आपला जीव घेतला. आता आमच्या हातात काही उरलं नाही.”

आकांक्षाच्या आईने अश्रू अनावर होताना सांगितले, “ती लहानपणापासून फार हुशार होती. ती म्हणायची की, मी गावातली पहिली डॉक्टर होईन. आज ती नाही. आमच्याकडे तिची फक्त एक सुसाईड नोट उरली आहे.”

 नागपूर पोलिसांची कारवाई

आकांक्षाने २० मे रोजी आत्महत्या केल्यानंतर पोलिसांनी अकस्मात मृत्यूची नोंद केली होती. मात्र, सुसाईड नोट सापडल्यानंतर पोलीस या प्रकरणाची गांभीर्याने चौकशी करत आहेत. पोलिसांनी मृतदेहाचा पंचनामा करून शवविच्छेदन केले. पालकांच्या तक्रारीनंतर आत्महत्येचे कारण ‘पेपरफुटीमुळे मानसिक तणाव’ असे नोंदविण्यात आले आहे.

पोलीस अधिकाऱ्यांनी सांगितले की, “आम्ही तिच्या नातेवाईकांचे जबाब घेतले आहेत. तिच्या नोटमध्ये कोणत्याही व्यक्तीचा थेट आरोप नसल्याने, ही केवळ मानसिक व्यथेमुळे घडलेली घटना असल्याचे प्राथमिक तपासात दिसून येते. तरीही तिच्या कोचिंग क्लासेसमध्ये तिला नेमका कसा ताण देण्यात आला याची चौकशी केली जाईल.”

 पेपरफुटीचे पडसाद – आणखी किती आत्महत्या

ही एकटीच घटना नाही. देशात नीट पेपरफुटीनंतर अनेक ठिकाणी विद्यार्थ्यांनी आत्महत्या केल्याच्या बातम्या समोर आल्या आहेत. राष्ट्रीय स्तरावर या प्रकरणाची संसदेपासून सर्वोच्च न्यायालयापर्यंत चर्चा झाली आहे. विरोधकांनी केंद्र सरकारवर ‘विद्यार्थ्यांचे भविष्य उद्ध्वस्त करण्याचा आरोप’ केला आहे. दरम्यान, या घटनेमुळे नागपूर शहरातील विद्यार्थी वर्तुळात एकच खळबळ उडाली आहे.

| घटनेशी संबंधित महत्त्वाचे मुद्दे | तपशील |

| प्रत्यक्ष कारण | पुन्हा नीट परीक्षा देण्यास मानसिक असमर्थता |

| पूर्व परीक्षा कामगिरी | पहिली परीक्षा उत्तम होती |

| पालकांचे आर्थिक योगदान | शेतीवर अवलंबून, शिक्षणासाठी कर्ज |

| परिणाम | नागपूर आणि मध्य प्रदेशातील विद्यार्थ्यांमध्ये निराशा |

| प्रशासकीय कारवाई | नागपूर पोलिसांची अकस्मात मृत्यूची नोंद |

| सुसाईड नोट साक्ष | होय (दोन आठवड्यांनी सापडली) |

 सरकार आणि शिक्षण यंत्रणेवर निर्माण झालेला प्रश्न

या घटनेने शिक्षण यंत्रणेची योग्यता आणि पारदर्शकतेवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले आहे. एवढी मोठी परीक्षा पेपरफुटीमुळे रद्द होणे, ही केवळ तांत्रिक चूक नसून एक व्यवस्थागत अपयश आहे. सरकार आणि एनटीएने पेपरफुटीमुळे विद्यार्थ्यांवर झालेल्या अमानुष परिणामांची गंभीर दखल घेतली पाहिजे, अशी मागणी होत आहे. आकांक्षाच्या आत्महत्येने ही मागणी अधिक ठळक झाली आहे.

तज्ज्ञांच्या सल्ल्यानुसार, परीक्षा रद्द झाल्यास विद्यार्थ्यांनी संयम ठेवावा. शिक्षणात केवळ एक परीक्षा अंतिम नसते. जीवनात अनेक संधी आणि पर्याय असतात. मात्र, आकांक्षाच्या बाबतीत ही शक्यता मृत्यूपश्चात व्यक्त होऊ शकली.

आकांक्षा चतुर्वेदीचे प्रकरण हे NEET पेपरफुटीच्या राष्ट्रीय आपत्तीचा सर्वात क्रूर चेहरा दर्शविते. एक हुशार विद्यार्थिनी, जी डॉक्टर बनण्याचे स्वप्न पाहून गावातून शहरात आली, तीच पुन्हा परीक्षा देण्याची हिंमत नसल्याने गळफास घेते. तिची सुसाईड नोट ही एखाद्या आरोपपत्रापेक्षा कमी नाही – अशा अन्यायाबद्दल. सरकारने आता ही बाब गांभीर्याने घेऊन परीक्षा व्यवस्थेत पारदर्शकता आणण्याची गरज आहे. नाहीतर, येणाऱ्या काळात अशा घटनांची संख्या वाढण्याची शक्यता आहे. पालकांनी आपल्या मुलांवर अभ्यासाचा ताण कमी करण्याचा आणि त्यांच्या मानसिक आरोग्याकडे लक्ष देण्याचा हा काळ आहे. शिक्षण हे जीवनाचे साधन असावे, शेवट नव्हे. ते अमर्याद संधींचे दार उघडण्याचे काम करते, बंद नव्हे. हाच धडा आकांक्षाच्या प्रकरणातून सर्वांनी घ्यावा.