आईची शपथ घेऊन गद्दारी केली! भरसभेत दाखवला फुटीर खासदाराचा 'तो' जुना व्हिडिओ; यवतमाळच्या सभेत उद्धव ठाकरे कडाडले

  वन्यजीव संवर्धन, पशुवैद्यकीय विज्ञान आणि प्राणी कल्याणासाठी समर्पित जगातील पहिले एकात्मिक विद्यापीठ; 'आ नो भद्रा: कृतवो यंतु विश्व:' या तत्त्वज्ञानातून प्रेरणा; शिष्यवृत्ती, बहुविद्याशाखीय अभ्यासक्रम आणि आंतरराष्ट्रीय सहकार्याची योजना

जामनगर: रिलायन्स इंडस्ट्रीजचे कार्यकारी संचालक अनंत अंबानी यांनी स्थापन केलेल्या वन्यजीव संवर्धन उपक्रम ‘वनतारा’ने गुजरातच्या जामनगरमध्ये जगातील पहिल्या ‘वाईल्डलाईफ अँड व्हेटर्नरी युनिव्हर्सिटी’ची स्थापना करण्याची घोषणा केली आहे. हे विद्यापीठ वन्यजीव संवर्धन आणि पशुवैद्यकीय क्षेत्रातील एक क्रांतिकारक पाऊल मानले जात आहे.

वनतारा विद्यापीठ प्राणी कल्याण, वैज्ञानिक नवोपक्रम आणि शाश्वत संवर्धन या तत्त्वांवर आधारित असेल. भारताच्या प्राचीन ज्ञान परंपरांमधून प्रेरणा घेऊन, हे विद्यापीठ पशुवैद्यकीय, वन्यजीव संगोपन आणि संवर्धन या क्षेत्रांतील भावी व्यावसायिकांना तयार करण्याचा प्रयत्न करेल.

प्राचीन नालंदा विद्यापीठाकडून प्रेरणा

या उपक्रमाबाबत बोलताना अनंत अंबानी म्हणाले, “संकटात असलेल्या प्राण्यांच्या मदतीसाठी आणि संगोपन प्रणालीतील त्रुटी ओळखण्याच्या माझ्या वैयक्तिक अनुभवातून या विद्यापीठाला प्रेरणा मिळाली. जीवनाचे रक्षण करण्यासाठी वचनबद्ध असलेली पिढी घडवण्यासाठी, ही संस्था प्राचीन नालंदा विद्यापीठाच्या भावनेतून आणि ‘आ नो भद्रा: कृतवो यंतु विश्व:’ म्हणजे ‘सर्व दिशांनी आमच्याकडे कल्याणाचे विचार येवोत’ या तत्त्वज्ञानातून प्रेरणा घेते.”

पायाभरणी सोहळ्यात प्रतीकात्मक रचना करण्यात आली. नालंदाशी संबंधित असलेल्या प्राचीन विंध्य भूवैज्ञानिक रचनेतून आणलेल्या बिजोलिया वाळूच्या दगडाचे दोन ठोकळे या रचनेत समाविष्ट करण्यात आले. हे भारताच्या शिक्षणाच्या चिरस्थायी परंपरेवर प्रकाश टाकते.

हिंदू रितीरिवाजानुसार आयोजित या पायाभरणी सोहळ्याला शिक्षण, संवर्धन, विज्ञान आणि सार्वजनिक जीवनातील प्रमुख व्यक्ती उपस्थित होत्या. यात अंबानींचे शिक्षक आणि मार्गदर्शक यांचाही समावेश होता. एका महत्त्वाच्या विधीमध्ये, भारतातील जंगले, पाणथळ प्रदेश, शुष्क प्रदेश आणि हिमालयीन भूप्रदेशांपर्यंतच्या जैवविविधता-समृद्ध भागांमधून गोळा केलेली माती, पाणी आणि दगड ठेवण्यात आले. हे देशाच्या पर्यावरणीय विविधतेमध्ये आणि नैसर्गिक वारशामध्ये विद्यापीठाची मुळे असल्याचे दर्शवते.

 दूरदृष्टी आणि जागतिक महत्त्वाकांक्षा

वनतारा विद्यापीठाची रचना एक बहुविद्याशाखीय केंद्र म्हणून केली आहे, जे प्रत्यक्ष संवर्धन पद्धतींना शैक्षणिक शिक्षणासोबत जोडते. वनताराच्या कार्यान्वयन अनुभवाचा उपयोग करून, ही संस्था क्षेत्रीय अनुभवाचे रूपांतर संरचित शैक्षणिक कार्यक्रम, व्यावसायिक प्रशिक्षण आणि जागतिक स्तरावर सुसंगत आराखड्यांमध्ये करण्याचे उद्दिष्ट ठेवते.

हे विद्यापीठ वन्यजीव औषध आणि शस्त्रक्रिया, पोषण, वर्तणूकशास्त्र, अनुवंशशास्त्र, साथरोगशास्त्र, वन आरोग्य, संवर्धन धोरण आणि प्राणी अधिवास रचना यांसारख्या विषयांमध्ये पदवी, पदव्युत्तर, फेलोशिप आणि विशेष अभ्यासक्रम सुरू करण्याची योजना आखत आहे. हे कार्यक्रम वनताराच्या विद्यमान क्षमतांशी सुसंगत असलेल्या विशेष महाविद्यालयांमध्ये आयोजित केले जातील.

सामाजिक आणि आर्थिकदृष्ट्या वंचित विद्यार्थ्यांना आधार देण्यासाठी शिष्यवृत्ती स्थापित केली जाईल, ज्यामुळे संस्थेच्या सुविधांचा व्यापक लाभ सुनिश्चित होईल.

या कॅम्पसमध्ये प्रगत शैक्षणिक आणि वैद्यकीय पायाभूत सुविधा, तसेच आंतरराष्ट्रीय सहकार्य आणि निवासी सुविधा असतील. हे विद्यापीठ वन्यजीवांचे आरोग्य, संवर्धन पद्धती आणि प्राणी कल्याण मजबूत करण्यावर लक्ष केंद्रित करणाऱ्या कृती-आधारित संशोधनाला प्राधान्य देईल. शैक्षणिक मॉडेलमध्ये स्वस्थानीय (in-situ) आणि परस्थानीय (ex-situ) संवर्धन या दोन्हींचा समावेश असेल, जे नैसर्गिक परिसंस्थांना वैज्ञानिक काळजी आणि दीर्घकालीन व्यवस्थापन धोरणांशी जोडेल.

 संवर्धन शिक्षण आणि नवोपक्रम

विद्यापीठाची स्थापना हा भारतातील संवर्धन-केंद्रित शिक्षणाचा विस्तार करण्याच्या व्यापक प्रयत्नांचा एक भाग आहे. या समारंभात, वनतारा यांनी ‘वनतारा युनिव्हर्सिटी फाउंडिंग फेलोज प्रोग्राम’ आणि ‘एव्हरी लाइफ मॅटर्स’ शिष्यवृत्ती यांसारख्या उपक्रमांची घोषणा केली आणि ज्ञानाला संवर्धनाशी जोडण्याचे आवाहन केले.

केवळ एक शैक्षणिक संस्था न राहता, वनतारा विद्यापीठ हा करुणा आणि वैज्ञानिक कठोरता यांचा मेळ घालणारा दृष्टिकोन दर्शवतो. त्याची घोषित दूरदृष्टी यावर भर देते की, वन्यजीवांच्या संरक्षणासाठी केवळ जागरूकताच नव्हे, तर मजबूत यंत्रणा, कुशल व्यावसायिक आणि निरंतर संस्थात्मक पाठिंबा यांचीही आवश्यकता आहे.

 वनताराची पार्श्वभूमी आणि महत्त्व

वनतारा हा अनंत अंबानी यांनी सुरू केलेला वन्यजीव संवर्धन उपक्रम आहे. जामनगर येथे वनतारा वन्यजीव संवर्धन केंद्र कार्यरत आहे, ज्यात जगभरातील दुर्मीळ आणि संकटग्रस्त प्राण्यांना आश्रय दिला जातो. या केंद्रात हजारो प्राण्यांना उपचार आणि संरक्षण मिळते. आता या केंद्राच्या अनुभवावर आधारित विद्यापीठ स्थापन करून अनंत अंबानी यांनी संवर्धन क्षेत्रात एक नवी दिशा दिली आहे.

हे विद्यापीठ केवळ भारतासाठी नव्हे तर जागतिक स्तरावर वन्यजीव संवर्धन आणि पशुवैद्यकीय शिक्षणासाठी एक मीलाचे पाऊल ठरेल, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.