लग्नासाठी २ विमानं बुक, १७ कोटी भरून पॅलेस बुक; बड्या बिझनेसमनच्या मुलाला लोहगडावरून दरीत ढकललं, होणारी बायकोच निघाली मास्टरमाईंड!

 कोल्हापूर आणि सांगलीत गूळ उत्पादक शेतकऱ्यांनी आजपासून गुळ उत्पादन थांबवण्याचा निर्णय घेतला; केमिकल युक्त गुळाची जबाबदारी कुणी घ्यायची? असा प्रश्न; गुजरातमध्ये दोघांवर गुन्हे दाखल, व्यापाऱ्यांनी स्वीकारायला नकार; राजू शेट्टींनी व्यापाऱ्यांना जबाबदार धरले

कोल्हापूर: कोल्हापुरी गुळाच्या (Kolhapuri Jaggery) गुणवत्तेवर प्रश्नचिन्ह निर्माण करणाऱ्या केमिकल युक्त गुळाच्या मुद्द्यावरून गूळ उत्पादक शेतकरी आणि व्यापाऱ्यांमध्ये संघर्षाचे चिन्ह निर्माण झाले आहे. केमिकल युक्त गुळाची जबाबदारी घ्यायची कुणी? असा प्रश्न निर्माण झाल्याने त्याचा थेट परिणाम कोल्हापूर आणि सांगली जिल्ह्यातील गुळ सौद्यांवर होताना दिसत आहे. 

कोल्हापूर जिल्ह्यातील बहुतांशी गुऱ्हाळघरे सध्या बंद पडली आहेत. मात्र ज्या गुऱ्हाळांमध्ये अजूनही गुळ उत्पादन सुरू आहे, अशा शेतकऱ्यांनी आजपासून गुळाचे उत्पादन थांबवण्याचा निर्णय घेतला आहे. केमिकल युक्त गुळाबाबत व्यापाऱ्यांनी आपली भूमिका स्पष्ट करावी, असा शेतकऱ्यांचा आग्रह आहे.

 गुजरातमध्ये घातक केमिकल प्रकरण

काही दिवसांपूर्वी गुजरातमधील मार्केटमध्ये अन्न आणि औषध प्रशासन विभागाने केलेल्या कारवाईत कोल्हापुरातून निर्यात झालेल्या गुळामध्ये घातक केमिकल आढळून आले होते. या प्रकरणी गुजरातमध्ये दोघांवर गुन्हे दाखल झाले. या प्रकारानंतर गुजरातमधील व्यापाऱ्यांनी कोल्हापूर आणि सांगलीमधील गुळ स्वीकारायला नकार दिला. आता कोल्हापूर मार्केटमध्येही याच मुद्द्यावरून व्यापारी आणि शेतकऱ्यांमध्ये संघर्ष दिसू लागला आहे.

शेतकरी नेते राजू शेट्टी यांनी या प्रकरणात व्यापाऱ्यांना जबाबदार धरले. ते म्हणाले, “केमिकल युक्त गुळ बनवण्यात व्यापाऱ्यांचा हात आहे. शेतकरी फक्त गूळ उत्पादन करतात, त्यात केमिकल मिसळण्याची प्रक्रिया व्यापाऱ्यांच्या सूचनेनुसार होते. त्यामुळे जबाबदारी व्यापाऱ्यांवरच आहे.”

शेतकऱ्यांचा निर्णय

कोल्हापूर जिल्ह्यातील गूळ उत्पादक शेतकऱ्यांनी आजपासून गुळ उत्पादन थांबवण्याचा निर्णय घेतला. त्यांनी सांगितले की, “आम्ही केमिकल वापरत नाही. मात्र व्यापाऱ्यांच्या दबावामुळे आणि बाजारातील मागणीमुळे काही ठिकाणी केमिकलचा वापर होत असल्याचे समोर येत आहे. आम्ही स्वच्छ आणि शुद्ध गूळ उत्पादन करतो. केमिकल युक्त गुळाची जबाबदारी व्यापाऱ्यांनी स्वीकारावी, अन्यथा आम्ही उत्पादन थांबवू.”

या निर्णयामुळे जिल्ह्यातील गूळ बाजार पूर्णपणे ठप्प झाला आहे. गुऱ्हाळ बंद पडल्याने शेतकऱ्यांना आर्थिक नुकसान होण्याची शक्यता आहे. मात्र शेतकरी आपल्या मागणीवर ठाम आहेत.

 व्यापाऱ्यांची भूमिका

व्यापाऱ्यांनी मात्र या आरोपांना विरोध केला. त्यांचे म्हणणे आहे की, “शेतकऱ्यांकडूनच केमिकल मिसळलेला गूळ पुरवला जातो. आम्ही फक्त खरेदी करतो आणि निर्यात करतो. गुजरात प्रकरणात दोषी कोण आहे याचा तपास झाला पाहिजे. आम्ही शुद्ध गूळ खरेदी करतो.”

व्यापारी आणि शेतकऱ्यांमधील हा संघर्ष गूळ उद्योगाला मोठा धक्का देणारा ठरू शकतो. कोल्हापुरी गूळ हा महाराष्ट्राच्या ओळखीचा भाग आहे. निर्यातीतही त्याला मोठी मागणी आहे. अशा स्थितीत केमिकल युक्त गुळाच्या मुद्द्यामुळे निर्यातीवरही विपरीत परिणाम होण्याची शक्यता आहे.

 राजू शेट्टींची भूमिका

शेतकरी नेते राजू शेट्टी यांनी या प्रकरणात स्पष्ट भूमिका घेतली. ते म्हणाले, “व्यापारी शेतकऱ्यांना दबाव टाकतात आणि केमिकल वापरायला सांगतात. नंतर जबाबदारी शेतकऱ्यांवर टाकतात. हे चुकीचे आहे. शेतकरी फक्त नैसर्गिक गूळ उत्पादन करतात. केमिकलचा वापर व्यापाऱ्यांच्या सूचनेनुसार होतो.”

शेट्टी यांनी सरकारला आवाहन केले की, “कोल्हापुरी गूळ ब्रँडची प्रतिष्ठा वाचवण्यासाठी कडक कारवाई करावी. केमिकल युक्त गूळ बनवणाऱ्यांवर आणि त्याला प्रोत्साहन देणाऱ्यांवर गुन्हे दाखल करावेत.”

 गूळ उद्योगाची पार्श्वभूमी

कोल्हापूर आणि सांगली हे गूळ उत्पादनाचे प्रमुख केंद्र आहे. येथील गूळ निर्यातीद्वारे देश-विदेशात जाणारा आहे. मात्र गेल्या काही वर्षांत केमिकल युक्त गुळाच्या प्रकरणांमुळे कोल्हापुरी गुळाची प्रतिमा धक्की बसली आहे. शेतकरी आणि व्यापारी यांच्यातील संघर्ष यामुळे उद्योगाला आणखी नुकसान होण्याची भीती आहे.

शेतकऱ्यांनी उत्पादन थांबवल्याने बाजारात गुळाची टंचाई निर्माण होण्याची शक्यता आहे. याचा परिणाम किंमतींवरही होऊ शकतो.

 प्रशासनाची भूमिका

सोलापूर आणि कोल्हापूर जिल्हा प्रशासनाने या प्रकरणाकडे लक्ष दिले आहे. अन्न आणि औषध प्रशासन विभागाने गूळ नमुने तपासण्याचे काम सुरू केले आहे. दोषी आढळल्यास कठोर कारवाई करण्यात येईल, असे आश्वासन देण्यात आले आहे.

शेतकरी आणि व्यापाऱ्यांमध्ये झालेल्या संघर्षामुळे जिल्हा प्रशासनाने दोन्ही बाजूंना बोलावून चर्चा करण्याचे ठरवले आहे. लवकरात लवकर तोडगा काढण्यासाठी प्रयत्न सुरू आहेत.

 शेतकऱ्यांची मागणी

शेतकऱ्यांनी मुख्य मागणी केली आहे की:

 केमिकल युक्त गुळाची जबाबदारी व्यापाऱ्यांनी स्वीकारावी.

 शुद्ध गुळाला प्रोत्साहन देणारी योजना राबवावी.

 निर्यातीसाठी गुणवत्ता प्रमाणपत्र अनिवार्य करावे.

 दोषींवर कठोर कारवाई करावी.

या मागण्यांचा विचार करून प्रशासनाने तातडीने पावले उचलावीत, अशी अपेक्षा शेतकऱ्यांनी व्यक्त केली आहे.

कोल्हापुरी गूळ हा महाराष्ट्राच्या कृषी अर्थव्यवस्थेचा महत्त्वाचा भाग आहे. या उद्योगाचे संरक्षण आणि गुणवत्ता राखणे गरजेचे आहे. शेतकरी आणि व्यापारी यांच्यातील समन्वयाने हा प्रश्न सोडवला जाईल, अशी आशा व्यक्त केली जात आहे.