विधान परिषदेसाठी सोलापूरच्या नेत्यांच्या जोर बैठका; राजेंद्र राऊत, राजन पाटील, राम सातपुते यांची चढाओढ, मुख्यमंत्री आणि पालकमंत्र्यांच्या संमतीनेच एकालाच संधी?

१० जूनपर्यंत निर्बंध; उल्लंघन केल्यास दंडात्मक कारवाईचा इशारा; बीडमध्ये अवैध पाणी उपसा सुरूच – प्रशासनाच्या आदेशाला केराची टोपली

ठाणे/बीड: राज्यभरात उन्हाचा कहर कायम असून ठाणे शहरातील वाढत्या उष्णतेमुळे पाणीसाठा झपाट्याने कमी होत आहे. संभाव्य पाणीटंचाई लक्षात घेता ठाणे महानगरपालिकेने मोठा निर्णय घेतला आहे. शहरातील सर्व सर्व्हिस सेंटरमध्ये वाहने धुणे आणि इतर साफसफाईच्या कामांवर १० जून २०२६ पर्यंत बंदी घालण्यात आली आहे. महापौर शर्मिला पिंपळोलकर आणि आयुक्त सौरभ राव यांनी नागरिकांना पाणी बचतीचे आवाहन केले आहे. तर दुसरीकडे बीड जिल्ह्यात जिल्हाधिकाऱ्यांच्या आदेशाला केराची टोपली मिळाली असून, अनेक पाणी प्रकल्पातून अवैध पाणी उपसा सुरू असल्याचे उघड झाले आहे.

ठाण्यात सर्व्हिस सेंटरमध्ये वाहन धुण्यावर बंद 

ठाणे शहरात उन्हाळ्यात पाणीटंचाई टाळण्यासाठी महानगरपालिकेने हे पाऊल उचलले आहे. आयुक्त सौरभ राव यांनी स्पष्ट केले की, “पाणी बचतीसाठी प्रभावी उपाययोजना म्हणून सर्व्हिस सेंटरमध्ये दोन, तीन व चार चाकी वाहनांसह इतर वाहनांचे धुणे आणि साफसफाई तात्पुरती बंद करण्यात आली आहे. हा निर्बंध १० जून २०२६ पर्यंत लागू राहील.” या आदेशाचे उल्लंघन केल्यास महाराष्ट्र महानगरपालिका अधिनियमांतर्गत संबंधितांवर दंडात्मक कारवाई करण्यात येईल, असा इशाराही आयुक्तांनी दिला आहे. तसेच सर्व व्यावसायिक आस्थापनांनी पाण्याचा अनावश्यक वापर टाळावा, पाण्याचा पुनर्वापर करण्यावर भर द्यावा आणि नियमांचे काटेकोर पालन करावे, असेही प्रशासनाने स्पष्ट केले आहे.

महापौरांचे आवाहन – ‘घरगुती पाणी बचत गरजेची’  

महापौर शर्मिला पिंपळोलकर यांनी नागरिकांना घरगुती पातळीवरही पाणी बचतीच्या सवयी अंगीकारण्याचे आवाहन केले आहे. त्या म्हणाल्या, “गाड्या धुणे, अंगण धुणे, नळ सुरू ठेवणे अशा पाणी वाया जाणाऱ्या सवयी तातडीने बदलल्या पाहिजेत. प्रत्येक नागरिकाने एक टप्पा पाणी कमी वापरण्याचा संकल्प केल्यास मोठी बचत होऊ शकते.” महापौरांनी नागरिकांना पर्यायी उपाय सुचवताना म्हटले की, “वाहने धुण्यासाठी बादलीचा वापर करावा, नळाची धार सतत सुरू ठेवू नये. लहान मुलांनाही पाणी बचतीचे धडे द्यावेत.”

पाणीटंचाईचे गंभीर चित्र

ठाणे शहराला पाणीपुरवठा करणाऱ्या धरणांमधील पाणीसाठा वेगाने कमी होत आहे. गेल्या आठवड्यात झालेल्या पाहणीत सुमारे ३० टक्के पाणीसाठा शिल्लक असल्याचे समोर आले आहे. हवामान विभागाने पुढील १५ दिवस कोणताही मोठा पाऊस नसल्याचा अंदाज वर्तविला आहे. त्यामुळे प्रशासनाने सुरुवातीपासूनच काटेकोर पावले उचलण्यास सुरुवात केली आहे. नागरिकांनी या निर्बंधांना सहकार्य केल्यास पाणीटंचाई टाळता येईल, असा विश्वास प्रशासनाने व्यक्त केला आहे.

बीडमध्ये अवैध पाणी उपसा सुरूच – जिल्हाधिकाऱ्यांच्या आदेशाला तोड  

दुसरीकडे बीड जिल्ह्यात जिल्हाधिकारी विवेक जॉन्सन यांनी पाणी प्रकल्पातील अवैध पाणी उपसावर निर्बंध लावले असले तरी, जिल्ह्यातील अनेक पाणी प्रकल्पातून अवैध पाणी उपसा सुरू असल्याचे दिसून आले आहे. पाटोदा तालुक्यातील भायाळा साठवण तलावात मोटार पंपाने पाणी उपसा सुरू असल्याने पाणीटंचाईचे संकट ओढवण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे. या तलावाच्या पाण्यावर परिसरातील अनेक गावांची मदार आहे. असं असताना सर्रासपणे तलावातून पाणी उपसा होत असल्याचे ग्रामस्थांनी निदर्शनास आणून दिले आहे.

ग्रामस्थांची मागणी – ‘अवैध उपसा तात्काळ थांबवा’  

भायाळा तलाव परिसरातील ग्रामस्थांनी जिल्हा प्रशासनाकडे तक्रार दाखल केली आहे. ते म्हणाले, “जिल्हाधिकाऱ्यांनी आदेश दिला आहे, पण कोणीच त्याचे पालन करत नाही. अवैध पाणी उपसा थांबविला नाही, तर या परिसरात मोठी पाणीटंचाई निर्माण होईल. आम्ही प्रशासनाला विनंती करतो की, सदरील पाणी आरक्षित करून अवैध पाणी उपसा तात्काळ थांबवावा.” ग्रामस्थांच्या मते, काही शेतकरी आणि व्यावसायिक मोठ्या प्रमाणात अवैध पाणी उपसा करत आहेत. यामुळे तलावातील पाण्याची पातळी वेगाने कमी होत आहे.

प्रशासनाची कारवाई – ‘तपास सुरू’  

बीडचे जिल्हाधिकारी विवेक जॉन्सन यांनी या प्रकरणी दखल घेतली आहे. ते म्हणाले, “अवैध पाणी उपसा करणाऱ्यांवर कठोर कारवाई केली जाईल. पाणी हे जीवनमरणाचा प्रश्न आहे. कोणालाही अनधिकृतपणे पाणी उपसा करण्याची परवानगी दिली जाणार नाही. आम्ही पाटोदा तालुक्यात पथके पाठवून तपास सुरू केला आहे. ज्या शेतकऱ्यांकडे पाणी उपसा करण्याचे कायदेशीर हक्क नाहीत, त्यांच्याविरुद्ध गुन्हे दाखल केले जातील.” तसेच त्यांनी ग्रामस्थांना आवाहन केले की, “कोणतीही अवैध हालचाल दिसल्यास ती तात्काळ जिल्हा प्रशासनाला कळवावी.”

पाणी बचतीसाठी एकजुटीची गरज  

विशेषज्ञांच्या मते, उन्हाळ्यात पाणीटंचाई ही नैसर्गिक आपत्ती असली तरी, योग्य नियोजन आणि सामूहिक प्रयत्नांनी ती टाळता येऊ शकते. ठाण्यातील सर्व्हिस सेंटरवरील बंदी हे एक उत्तम पाऊल असून, इतर शहरांनीही याचा आदर्श घ्यावा, असे तज्ज्ञांचे मत आहे. बीडसारख्या भागात अवैध पाणी उपसा थांबवण्यासाठी प्रशासनाने कठोर पावले उचलावीत, अशी मागणी होत आहे. पाणी हा प्रत्येकाचा मूलभूत हक्क आहे. त्याचा अनावश्यक वापर टाळणे आणि अवैध उपसा रोखणे ही प्रशासनाची जबाबदारी आहे, तर पाणी वाचवणे ही प्रत्येक नागरिकाची नैतिक जबाबदारी आहे.

पुढील काळात पाणी कपातीची शक्यता 

ठाणे शहरात उन्हाचा पारा ४० अंश सेल्सिअसच्या वर गेला आहे. पुढील काही आठवडे आणखी तापमान वाढण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे प्रशासनाने १० जून नंतरही निर्बंध वाढवण्याचा पर्याय ठेवला आहे. तसेच अनेक भागांत पाणी कपातीचा निर्णय घ्यावा लागू शकतो. नागरिकांनी सध्या शिथिलता दाखवली तर पुढे मोठी टंचाई ओढवू शकते, याची जाणीव प्रत्येकाने ठेवली पाहिजे.

उन्हाळ्यातील पाणीटंचाई टाळण्यासाठी ठाणे महानगरपालिकेने महत्त्वाचा निर्णय घेतला आहे. सर्व्हिस सेंटरमध्ये वाहने धुण्यावर १० जूनपर्यंत बंदी घालण्यात आली आहे. उल्लंघन केल्यास दंडात्मक कारवाईचा इशारा देण्यात आला आहे. महापौर शर्मिला पिंपळोलकर यांनी नागरिकांना पाणी बचतीचे आवाहन केले आहे. दुसरीकडे बीड जिल्ह्यात जिल्हाधिकाऱ्यांच्या आदेशाला तोड असून, अवैध पाणी उपसा सुरू असल्याचे उघड झाले आहे. ग्रामस्थांनी प्रशासनाकडे तक्रार केली आहे. जिल्हाधिकाऱ्यांनी तपास सुरू करून कारवाईचे आश्वासन दिले आहे. पाणीबचतीसाठी प्रशासन आणि नागरिक यांच्या एकजुटीची नितांत गरज आहे. पुढील काळात कदाचित पाणी कपात करावी लागू शकते, या शक्यतेने प्रशासन सध्या खबरदारीचा उपाय म्हणून हे निर्बंध लागू करत आहे.