पांढऱ्या सोन्याला झळाळी! आंतरराष्ट्रीय बाजारात कापसाला चांगली मागणी मिळण्याची शक्यता; उत्पादनापेक्षा 50 लाख गाठींनी अधिक मागणी

 २,००० रुपयांवरील व्यापारी व्यवहारांवर १५ ऑक्टोबरपासून ०.४% MDR; ग्राहकांना शुल्क नाही, व्यापाऱ्यांना भरावे लागणार; वार्षिक १५,००० ते २०,६०० कोटींचा महसूल निर्माण होण्याचा अंदाज

क्रांती न्यूज (प्रतिनिधी) - सचिन मेनकुदळे

नवी दिल्ली - भारत सरकारने युनिफाइड पेमेंट्स इंटरफेस (UPI) पेमेंट्स संदर्भात महत्त्वाचा निर्णय घेतला आहे. २,००० रुपयांपेक्षा जास्त रकमेच्या निवडक व्यापारी (P2M) व्यवहारांवर ०.४ टक्के MDR (Merchant Discount Rate) लागू करण्याची घोषणा करण्यात आली आहे, जे १५ ऑक्टोबर २०२६ पासून लागू होईल .

सर्वात महत्त्वाची बाब म्हणजे, हे शुल्क ग्राहकांकडून वसूल केले जाणार नाही. वित्त मंत्रालयाने स्पष्ट केले आहे की MDR हा व्यापारी पेमेंट इकोसिस्टममधील शुल्क आहे, हा ग्राहकांवरील कर किंवा शुल्क नाही . बँकांना सूचना देण्यात आली आहे की व्यापाऱ्यांनी MDR चा खर्च ग्राहकांवर लादू नये. UPI ॲप्सना कोणतेही प्लॅटफॉर्म शुल्क किंवा छुपे शुल्क लादण्यास स्पष्टपणे मनाई आहे .

२,००० रुपयांपेक्षा जास्त P2M व्यवहारांवर ०.४% MDR .

७५,००० रुपये आणि त्याहून अधिक रकमेच्या व्यवहारांवर MDR ३०० रुपयांपर्यंत मर्यादित.

| व्यवहार रक्कम | MDR (०.४%) | ग्राहकाने भरावयाची रक्कम |

| ३,००० रुपये | १२ रुपये | ३,००० रुपये |

| १०,००० रुपये | ४० रुपये | १०,००० रुपये |

| ५०,००० रुपये | २०० रुपये | ५०,००० रुपये |

| १,००,००० रुपये | ३०० रुपये (कमाल मर्यादा) | १,००,००० रुपये |

काही आवश्यक क्षेत्रांमध्ये २,००० रुपयांवरील व्यवहारांवर ५ रुपयांचे सपाट MDR लागू होईल :

रेल्वे (Railways)

दूरसंचार (Telecom)

विमा (Insurance)

इंधन (Fuel)

कृषी निविष्ठा (Agricultural Inputs)

म्युच्युअल फंड, सिक्युरिटीज, स्टॉक ब्रोकर्स आणि डीलर्सशी संबंधित पेमेंट्सवर ०.०२% MDR लागू होईल, ज्याची कमाल मर्यादा ३०० रुपये आहे .

व्यक्ती-ते-व्यक्ती (Person-to-Person - P2P) UPI व्यवहार रकमेची मर्यादा न घालता पूर्णपणे मुक्त राहतील . P2P व्यवहार UPI च्या एकूण व्यवहार मूल्याच्या सुमारे ७०% आहेत .

२,००० रुपयांपर्यंतच्या सर्व P2M व्यवहारांवर MDR शून्य राहील . सरकारच्या मते, सुमारे ९६% व्यापारी व्यवहार या नव्या चौकटीतून बाहेर राहतील .

P2PM (Person-to-Person-Merchant) श्रेणीतील लहान व्यापारी, जे UPI QR द्वारे दरमहा १ लाख रुपयांपर्यंत रक्कम थेट त्यांच्या बँक खात्यात प्राप्त करतात, त्यांना सर्व व्यवहारांवर शून्य MDR मिळत राहील . यामध्ये भाजीवाले, चहाचे दुकान, किराणा दुकाने यांचा समावेश आहे.

MDR च्या अंमलबजावणीनंतर, UPI आणि बँकिंग क्षेत्र वार्षिक कोट्यवधी रुपये कमवू शकतात. ब्रोकरेज अंदाजानुसार, UPI आणि बँकिंग क्षेत्राचा एकत्रित महसूल १५,००० कोटी ते २०,६०० कोटी रुपयांपर्यंत असू शकतो .

| ब्रोकरेज | वार्षिक महसूल अंदाज |

| UBS | १०,००० – १५,००० कोटी |

| Goldman Sachs | २०,६०० कोटी |

| JPMorgan | १७,००० कोटी |

| Citi | १६,००० – १७,००० कोटी |

| Bernstein (FY28) | २७,००० कोटी |

Citi च्या अंदाजानुसार, एकूण महसुलापैकी सुमारे ६०% बँकांना २५% UPI ॲप प्रदात्यांना आणि १५% नॉन-बँक पेमेंट ॲग्रिगेटर्सना मिळू शकतात .

हे समजून घेणे महत्त्वाचे आहे की ही १५,००० ते २०,६०० कोटींची रक्कम सरकारी महसूल नसून, UPI आणि बँकिंग क्षेत्राद्वारे निर्माण होणारा अंदाजित महसूल आहे. MDR हा कर नाही आणि सरकार किंवा NPCI त्याचा संग्रह करत नाही. हा पेमेंट इकोसिस्टममधील सहभागींमध्ये (बँका, पेमेंट सर्व्हिस प्रोव्हायडर, UPI ॲप प्रदाते) वितरित केला जातो .

नाही. हा सर्वात महत्त्वाचा मुद्दा आहे. MDR  ग्राहकाकडून वसूल केला जाणार नाही .

 जर तुम्ही UPI द्वारे मित्र किंवा कुटुंबाकडून पैसे पाठवत असाल किंवा स्वीकारत असाल, तर कोणतेही शुल्क आकारले जाणार नाही.

 तुम्ही २,००० रुपये पाठवा किंवा २०,००० रुपये, P2P व्यवहारांवर कोणतेही शुल्क नाही.

२,००० रुपयांपेक्षा जास्त रकमेच्या पात्र व्यापारी पेमेंटवर MDR लागू होतो, पण हे शुल्क ग्राहकाकडून वसूल केले जाणार नाही; ते पात्र व्यापाऱ्याने सोसावे लागेल .

१५ ऑक्टोबर २०२६ पासून २,००० पेक्षा जास्त रकमेच्या निवडक व्यक्ती-ते-व्यापारी पेमेंटवर MDR लागू केला जाईल .

UPI AutoPay (आवर्ती पेमेंट्स) आणि म्युच्युअल फंड SIP यांवर कोणतेही नवीन शुल्क आकारले जाणार नाही. UPI AutoPay द्वारे केले जाणारे आवर्ती व्यवहार (मोबाइल बिल, वीज बिल, OTT सदस्यता, विमा, म्युच्युअल फंड) नवीन MDR चौकटीच्या बाहेर आहेत .

| मुद्दा  | तपशील |

| लागू तारीख | १५ ऑक्टोबर २०२६ |

| MDR दर | २,०००+ P2M व्यवहारांवर ०.४% |

| कमाल मर्यादा | ७५,०००+ व्यवहारांवर ३०० रुपये |

| ग्राहकांना शुल्क | नाही (व्यापाऱ्यांना भरावे लागेल) |

| P2P व्यवहार | पूर्णपणे मुक्त |

| २,००० पर्यंत P2M | शून्य MDR |

| लहान व्यापारी | दरमहा १ लाखांपर्यंत शून्य MDR |

| वार्षिक महसूल अंदाज | १५,००० – २०,६०० कोटी |

| विशेष क्षेत्रे | रेल्वे, दूरसंचार, विमा, इंधन – ५ रुपये सपाट |

| भांडवली बाजार | ०.०२% (कमाल ३०० रुपये) |