म्‍हसवडमध्ये वेल्डिंग करताना कामगाराचा मृत्यू

 'पक्षात एकाधिकारशाही होती, कोणाला आवाज उठवता येत नव्हता' - वकील नीरज किशन कौल; निवडणूक आयोगाच्या निर्णयाचे समर्थन; शिवसेना चिन्ह प्रकरणी सुप्रीम कोर्टात सुनावणी सुरू

क्रांती न्यूज (प्रतिनिधी) - सचिन मेनकुदळे

नवी दिल्ली - शिवसेना पक्षाचं नाव आणि 'धनुष्यबाण' चिन्ह कोणाच्या बाजूला राहावे, यावरून सुप्रीम कोर्टात सुरू असलेल्या सुनावणीत आज (२ सप्टेंबर) शिवसेना शिंदे गटाच्या वतीने जोरदार युक्तिवाद करण्यात आला. वकील नीरज किशन कौल (Neeraj Kishan Kaul) यांनी कोर्टात मोठा दावा करताना सांगितले की, "एकनाथ शिंदे यांनी शिवसेनेतून बंडखोरी केली कारण पक्षात एकाधिकारशाही सुरू होती. सामान्य कार्यकर्त्यांना आवाज उठवता येत नव्हता."

शिवसेना ठाकरे गटाची बाजू मांडणारे ज्येष्ठ वकील कपिल सिब्बल (Kapil Sibal) यांनी यापूर्वी आठ दिवस युक्तिवाद केला होता . आता शिंदे गटाचे वकील नीरज किशन कौल हे आपली बाजू मांडत आहेत. निवडणूक आयोगाने शिवसेना पक्षाचं नाव आणि चिन्ह एकनाथ शिंदे गटाला देण्याचा जो निर्णय दिला, त्याचे कौल यांनी जोरदार समर्थन केले.

सुप्रीम कोर्टात युक्तिवाद करताना वकील नीरज किशन कौल म्हणाले, "शिवसेनेत एकाधिकारशाही सुरू होती. कोणालाही आपली भूमिका मांडण्याची मुभा नव्हती. पक्षाच्या निर्णय प्रक्रियेत पारदर्शकता नव्हती. त्यामुळे पक्षात असंतोष वाढत गेला आणि एकनाथ शिंदे यांनी बंडखोरी केली."

कौल यांनी निवडणूक आयोगाच्या निर्णयाचे समर्थन करताना सांगितले, "शिवसेना पक्षाचं नाव आणि चिन्ह शिवसेना शिंदे गटाला देण्याचा निर्णय निवडणूक आयोगाने काय एका रात्रीमधून घेतला नाही. त्यांनी सर्व मुद्द्यांचा अभ्यास केला. बैठका घेतल्या, भूमिका जाणून घेतल्या. शिवसेना ठाकरे गट देखील अनेकदा आयोगाकडे गेला, कोर्टात गेला. त्यानंतर हे चिन्ह एकनाथ शिंदे यांना देण्यात आलं."

२०२२ मध्ये एकनाथ शिंदे यांनी शिवसेनेतून बंडखोरी केल्यानंतर पक्षात मोठी फूट पडली . दोन गट निर्माण झाले - शिवसेना शिंदे गट आणि शिवसेना ठाकरे गट. दोन्ही गटांनी पक्षाचं नाव आणि 'धनुष्यबाण' चिन्हावर दावा केला.

निवडणूक आयोगाने (Election Commission) बहुमताच्या आधारे हा निर्णय दिला. आयोगाने विधिमंडळातील बहुमताचा निकष लागू करत एकनाथ शिंदे गटालाच 'मूळ शिवसेना' म्हणून मान्यता दिली आणि त्यांना 'धनुष्यबाण' चिन्ह दिले . उद्धव ठाकरे गटाला 'शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे)' हे नाव आणि 'मशाल' (flaming torch) चिन्ह देण्यात आले .

निवडणूक आयोगाच्या या निर्णयाला शिवसेना ठाकरे गटाने सुप्रीम कोर्टात आव्हान दिले . याचिकाकर्त्यांनी आयोगाचा निर्णय 'असंवैधानिक' आणि 'चुकीचा' असल्याचा दावा केला. त्यांच्या मते, विधिमंडळातील बहुमताच्या जोरावर राजकीय पक्षाची ओळख बदलता येत नाही .

सुप्रीम कोर्टातील न्यायमूर्ती सूर्यकांत, न्यायमूर्ती जॉयमाल्या बागची आणि न्यायमूर्ती व्ही. मोहना यांच्या खंडपीठापुढे ही सुनावणी सुरू आहे .

कपिल सिब्बल यांनी ठाकरे गटाची बाजू मांडताना सांगितले की, "निवडणूक आयोगाला राजकीय पक्षाच्या घटनेची तपासणी करण्याचा अधिकार नाही. फक्त निवडून आलेल्या आमदार-खासदारांच्या संख्येवरून पक्षाची ओळख ठरवता येत नाही. विधिमंडळातील फूट म्हणजे पक्षातील फूट नव्हे" .

सिब्बल यांनी असाही युक्तिवाद केला की, "जर दोन्ही गटांना 'धनुष्यबाण' चिन्ह मिळू शकत नसेल, तर ते चिन्ह गोठवावे (freeze) आणि कोणालाही देऊ नये" .

नीरज किशन कौल यांनी शिंदे गटाची बाजू मांडताना निवडणूक आयोगाच्या अधिकारांचा बचाव केला. त्यांनी सांगितले, "राजकीय पक्षाच्या घटनेत लोकशाही नसेल, तर आयोग त्या पक्षाच्या संघटनात्मक रचनेवर कसा विसंबून राहू शकतो?" 

सुनावणीदरम्यान न्यायालयाने काही महत्त्वाचे मुद्दे उपस्थित केले:

"प्रथम पक्षात फूट पडली आहे की नाही, हे पाहावे लागेल. फूट विधिमंडळात सुरू झाली असली तरी ती संघटनेत आणि प्राथमिक सदस्यांतही पसरू शकते," असे न्यायमूर्ती बागची यांनी सांगितले .

"राजकीय पक्षाचे नियंत्रण विधिमंडळ पक्षावर असते," असे निरीक्षण न्यायालयाने नोंदवले .

"लोकशाहीत बहुमताला महत्त्व आहे," असेही न्यायालयाने स्पष्ट केले .

सुनावणीपूर्वी एकनाथ शिंदे दिल्लीत पोहोचले होते. त्यांनी ठाकरे गटाच्या चिन्ह गोठवण्याच्या मागणीवर टीका केली . ते म्हणाले, "शिवसेनेचं 'धनुष्यबाण' हे बाळासाहेब ठाकरे यांच्यासाठी श्रद्धा आणि स्वाभिमानाचं प्रतीक होतं. या चिन्हाला गोठवण्याची मागणी करून त्यांनी (शिवसेना UBT) स्वतःला उघड केलं आहे."

कपिल सिब्बल यांनी न्यायालयात सांगितले, "उद्धव ठाकरे हे शिवसेनेचे नेतृत्व करत होते आणि त्यांनाच पक्षाचं चिन्ह मिळायला हवं. जर ते शक्य नसेल, तर चिन्ह गोठवण्यात यावं."

या प्रकरणातील सुनावणी सुरू आहे. न्यायालयाने दोन्ही बाजूंचे युक्तिवाद पूर्ण ऐकून घेतल्यानंतर निकाल राखून ठेवण्याची शक्यता आहे. या निकालाने शिवसेना पक्षाचे भवितव्य आणि महाराष्ट्राच्या राजकारणावर मोठा परिणाम होणार आहे.

शिंदे गटाचा युक्तिवाद: नीरज किशन कौल यांनी पक्षातील एकाधिकारशाहीमुळे बंडखोरी झाल्याचा दावा केला.

निवडणूक आयोगाच्या निर्णयाचे समर्थन: 'सर्व बाजूंनी अभ्यास करून निर्णय देण्यात आला' - कौल.

ठाकरे गटाचा युक्तिवाद: कपिल सिब्बल यांनी विधिमंडळ बहुमताला पक्षाची ओळख ठरवण्याचा विरोध केला.

न्यायालयाचे निरीक्षण: फूट विधिमंडळात सुरू होऊन संघटनेत पसरू शकते.

चिन्ह गोठवण्याची मागणी: ठाकरे गटाने 'धनुष्यबाण' गोठवण्याची मागणी केली.

एकनाथ शिंदे: 'धनुष्यबाण' गोठवण्याची मागणी चुकीची असल्याचे म्हटले.