वसंत ग्रामीण बिगर शेती सहकारी पतसंस्थेचा उद्या सुवर्ण महोत्सवी सोहळा!

 

अमेरिकेची युद्धनौकांची मोठी हालचाल; इराणचे खारग बेट ताब्यात घेण्याची शक्यता; होर्मुझ सामुद्रधुनी उघडण्यासाठी नवा दबाव.

इराणचा कडवा प्रतिकार अन् अवघ्या जगाची कोंडी केलेला स्ट्रेट ऑफ होर्मुझ काही केल्या सुरु होईना; आता ट्रम्प यांनी दबावतंत्रासाठी नवीन चाल शोधली!

वॉशिंग्टन / तेहरान : मध्य पूर्वेतील युद्धाने जागतिक तेल पुरवठ्याची धमण झुकलेली असताना, होर्मुझ सामुद्रधुनी बंद झाल्याने अवघ्या जगाची कोंडी झाली आहे. इराणच्या कडव्या प्रतिकारामुळे ही सामुद्रधुनी सुरू होण्याचे नाव घेत नसताना, अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी दबावतंत्रासाठी नवीन चाल शोधली आहे. अमेरिकन वेबसाइट ॲक्सिऑसच्या अहवालानुसार, ट्रम्प प्रशासन इराणचे खारग बेट ताब्यात घेण्याच्या किंवा त्याची नाकेबंदी करण्याच्या योजनेवर गांभीर्याने विचार करत आहे.

अमेरिकेची लष्करी हालचाल वेगाने वाढली

अमेरिकेने मध्य पूर्वेत आपली लष्करी उपस्थिती वेगाने वाढवण्यास सुरुवात केली आहे. सीएनएनने दिलेल्या वृत्तानुसार, उपग्रहाद्वारे घेतलेल्या छायाचित्रांमधून ही माहिती समोर आली आहे. तीन अमेरिकी युद्धनौका – युएसएस त्रिपोली, युएसएस सॅन दिएगो आणि युएसएस न्यू ऑर्लिन्स – यांना मरीन सैनिकांसह मध्य पूर्वेत पाठवण्यात येत आहे. या जहाजांवर अंदाजे २२०० सैनिक तैनात असून, ते ३१ व्या मरीन एक्सपेडिशनरी युनिट (एमईयू) चा भाग आहेत, जे तत्काळ कारवाईसाठी सज्ज ठेवले जाते. युएसएस त्रिपोली ही एक उभयचर हल्ला जहाज आहे, जी मरीन सैनिक, हेलिकॉप्टर आणि एफ-३५बी सारखी लढाऊ विमाने वाहून नेते. या तीन युद्धनौका जपानजवळ तैनात होत्या आणि सध्या भारताजवळ दक्षिण हिंद महासागरात आहेत.

इराण युद्ध पुढील आठवड्यात नव्या टप्प्यावर?

अमेरिकेच्या या तयारीवरून असे सूचित होते की इराण युद्ध पुढील आठवड्यात एका नव्या टप्प्यावर पोहोचू शकते. ट्रम्प यांनी यापूर्वी अनेक वेळा सांगितले होते की ते मध्य-पूर्वेत सैन्य पाठवत नाहीत. गुरुवारी ट्रम्प म्हणाले, *"मी कुठेही सैन्य पाठवत नाही. जरी मी पाठवणार असतो, तरी मी तुम्हाला सांगितले नसते."* कोणत्याही परिणामांचा विचार न करता ट्रम्प त्यांच्या अचानक निर्णयांसाठी ओळखले जातात, त्यामुळे त्यांच्या या विधानातून त्यांचे हेतू स्पष्ट होत नाहीत. रॉयटर्सच्या वृत्तानुसार, अमेरिकेच्या सुरक्षा अधिकाऱ्यांनी सांगितले की, इराणमधील कारवाया तीव्र करण्यासाठी हजारो सैनिक पाठवण्याचा ट्रम्प गांभीर्याने विचार करत आहेत.

खारग बेटाचे महत्त्व काय?

खारग बेट इराणसाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहे. हे बेट इराणच्या किनारपट्टीपासून सुमारे १५ मैल अंतरावर असून, इराणच्या कच्च्या तेलाच्या निर्यातीपैकी अंदाजे ९० टक्के निर्यात येथून होते. जर अमेरिकेने या बेटावर ताबा मिळवला किंवा नाकेबंदी लादली, तर ते इराणवर होर्मुझची सामुद्रधुनी उघडण्यासाठी दबाव आणू शकतात. मात्र, या योजनेतही मोठे धोके आहेत. जर अमेरिकेने खारग बेट ताब्यात घेतले, तर त्यांच्या सैन्यावर थेट हल्ला होईल आणि इराण याला लगेच बळी पडेलच असे नाही.

होर्मुझ सामुद्रधुनीचे संकट काय?

जगातील सुमारे २० टक्के तेल आणि वायूचा पुरवठा होर्मुझ सामुद्रधुनीतून होतो. २८ फेब्रुवारी रोजी युद्ध सुरू झाल्यापासून, इराणने या मार्गातील जहाजवाहतूक जवळजवळ थांबवली आहे, ज्यामुळे तेलाच्या किमतीत मोठी वाढ झाली आहे. ट्रम्प यांनी आपल्या मित्र राष्ट्रांना होर्मुझमध्ये युद्धनौका पाठवण्याचे आवाहन केले, परंतु कोणत्याही देशाने त्यांना पाठिंबा दिला नाही.

मरीन सैनिकांचा वापर कसा होऊ शकतो?

यूएसएस त्रिपोली आणि इतर युद्धनौकांवरील अमेरिकी मरीन सैनिक हा ट्रम्प यांचा सर्वात महत्त्वाचा पर्याय ठरू शकतो. जर अमेरिकेला हा महत्त्वाचा सागरी मार्ग सुरक्षित करायचा असेल, तर त्यांना इराणच्या किनारपट्टीवर सैन्य उतरवावे लागू शकते. इराणच्या नौदलाचे मोठे नुकसान झाले आहे, त्यामुळे अमेरिकेसाठी हा पर्याय व्यवहार्य आणि कमी जोखमीचा मानला जातो. काही अमेरिकी अधिकारी असेही सुचवतात की, इराणच्या दक्षिण किनारपट्टीजवळील बेटे ताब्यात घेण्यासाठी 'यूएसएस त्रिपोली'वरील मरीन सैनिकांचा वापर केला जाऊ शकतो. इराणकडून व्यापारी जहाजांवर होणारे संभाव्य हल्ले रोखण्यासाठी या बेटांचा वापर सामरिक तळ किंवा दबाव केंद्रे म्हणून केला जाऊ शकतो.

इराणचे युरेनियम जप्त करण्याची शक्यता

आणखी एक प्रमुख कारण म्हणजे इराणचे उच्च संवर्धित युरेनियम. इराणकडे अंदाजे ९५० पौंड युरेनियम आहे, ज्याचा वापर अण्वस्त्रे बनवण्यासाठी केला जाऊ शकतो. असे मानले जाते की, हे युरेनियम अमेरिका आणि इस्रायलने हल्ला केलेल्या तळांच्या ढिगाऱ्याखाली गाडले गेले आहे. ते सुरक्षित करण्यासाठी भूदलाची आवश्यकता असेल. २८ फेब्रुवारी रोजी युद्ध सुरू झाल्यापासून ट्रम्प यांची विधाने वेगवेगळी राहिली आहेत. इराणने कधीही अण्वस्त्रे विकसित करू नयेत, अशी त्यांची इच्छा आहे.

पुढील आठवडा निर्णायक?

अमेरिकेच्या या लष्करी हालचाली आणि खारग बेट ताब्यात घेण्याच्या योजनेमुळे पुढील आठवडा इराण युद्धासाठी निर्णायक ठरू शकतो. होर्मुझ सामुद्रधुनी सुरू करण्यासाठी ट्रम्प यांनी शोधलेली ही नवीन चाल इराणवर कितपत दबाव आणते, आणि इराण याला कसे प्रत्युत्तर देते, याकडे जगाचे लक्ष लागले आहे.