म्‍हसवडमध्ये वेल्डिंग करताना कामगाराचा मृत्यू

 'शारीरिक व मानसिक स्थिती राहिली नाही'; खुनाच्या आरोपाखाली कोठडीत असताना इच्छामरण आणि अवयवदानाचा अर्ज; कोर्टाने अर्ज निकाली काढला; समुपदेशनाचे आदेश

क्रांती न्यूज (प्रतिनिधी) -  किरण देशमुख

सोलापूर - सोलापूर जिल्ह्यातील मोहोळ येथील एका खुनाच्या प्रकरणातील आरोपीने न्यायालयात एक वेगळीच मागणी केली आहे. सासऱ्याच्या खुनाच्या आरोपाखाली १६ महिन्यांपासून कारागृहात असलेल्या आरोपीने इच्छामरण (Mercy Killing) आणि मृत्यूनंतर अवयवदान (Organ Donation) करण्याची परवानगी मागितली आहे. तसेच, मागणी मंजूर होईपर्यंत आमरण उपोषण करण्याची परवानगीही त्याने मागितली आहे. सोलापूर सत्र न्यायालयाने हा अर्ज निकाली काढत कारागृह प्रशासनाला आरोपीचे समुपदेशन करण्याचे आदेश दिले आहेत.

आरोपी मंगेश देविदास सलगने (Mangesh Devidas Salagane) याने २८ एप्रिल २०२५ रोजी मोहोळ पोलिसांनी अटक केली होती. त्याच्यावर सासरे बापूराव माशाळ (Baburao Mashal) यांच्यावर चाकूने वार करून हत्या केल्याचा, तसेच सासू आशा (Asha) आणि मेव्हणा अभिषेक (Abhishek) यांना गंभीर जखमी केल्याचा आरोप आहे. पती-पत्नीच्या वादातून ही घटना घडल्याचे सांगण्यात येते. सोलापूर सत्र न्यायालयात या प्रकरणाचा खटला सुरू आहे.

१९ ऑगस्ट २०२६ रोजी सुनावणीदरम्यान मंगेशने न्यायालयात अर्ज दाखल करत कारागृहात राहण्याची आपली शारीरिक आणि मानसिक स्थिती राहिली नसल्याचे सांगितले. त्याने पुढील मागण्या केल्या:

१. आपल्याला इच्छामरण (Mercy Killing) देण्यात यावे.

२. मृत्यूनंतर अवयवदान (Organ Donation) करण्याची परवानगी द्यावी.

३. जोपर्यंत मागणी मंजूर होत नाही, तोपर्यंत आमरण उपोषण करण्याची परवानगी द्यावी आणि उपोषणादरम्यान सुरक्षा उपलब्ध करून द्यावी.

अर्जावर सुनावणी घेतल्यानंतर न्यायालयाने कारागृह प्रशासनाचे आणि सरकारी वकिलांचे म्हणणे ऐकून घेतले. न्यायालयाने स्पष्ट केले की, इच्छामृत्यू, अवयवदान आणि उपोषणाची आरोपीची मागणी सुरू असलेल्या खुनाच्या खटल्यापेक्षा वेगळी बाब आहे. त्यामुळे न्यायालयाने हा अर्ज निकाली काढला. मात्र, आरोपीचे समुपदेशन करण्याचे आणि आवश्यकता भासल्यास वैद्यकीय मदत देण्याचे आदेश न्यायालयाने सोलापूर कारागृह अधीक्षकांना दिल्याची माहिती ज्येष्ठ विधिज्ञ ॲड. धनंजय माने (Adv. Dhananjay Mane) यांनी दिली.

भारतीय कायद्यात इच्छामरण हा अत्यंत संवेदनशील आणि कायदेशीरदृष्ट्या गुंतागुंतीचा विषय आहे. सर्वोच्च न्यायालयाने २०१८ मध्ये 'निष्क्रीय इच्छामरण' (Passive Euthanasia) परवानगी दिली आहे, ज्यात जीवनरक्षक यंत्रणा काढून घेण्याची परवानगी दिली जाते. मात्र, 'सक्रिय इच्छामरणा'ला (Active Euthanasia) परवानगी नाही. कारागृहातील आरोपीने केलेली इच्छामरणाची मागणी ही दुर्मिळ आहे. त्यामुळे न्यायालयाने हा अर्ज फेटाळला आणि समुपदेशनाचा पर्याय सुचवला.

अवयवदान हा समाजातील एक महत्त्वाचा विषय आहे. सोलापूर जिल्ह्यातही अवयवदानाची चळवळ वाढत आहे. नुकतेच सोलापूरमध्ये ३३ वर्षीय रिक्षाचालकाच्या अवयवदानामुळे चौघांना जीवनदान मिळाले होते. दोन मूत्रपिंडे, यकृत आणि फुफ्फुस असे अवयव दान करण्यात आले होते. मृत्यूनंतर मानवी हातांसह १३ अवयवांचे दान शक्य आहे, असे तज्ज्ञ सांगतात. अवयवदानाची चळवळ ही लोकचळवळ व्हायला हवी, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जाते.

सोलापूरच्या मोहोळ येथील खुनाचा आरोपी मंगेश सलगने याने इच्छामरण आणि अवयवदानाचा अर्ज दाखल केला.

सासऱ्याच्या खुनाच्या आरोपाखाली तो १६ महिन्यांपासून कारागृहात आहे.

अर्जात इच्छामरण, अवयवदान आणि आमरण उपोषणाची परवानगी मागितली.

कोर्टाने अर्ज निकाली काढला आणि समुपदेशन व वैद्यकीय मदतीचे आदेश दिले.