पांढऱ्या सोन्याला झळाळी! आंतरराष्ट्रीय बाजारात कापसाला चांगली मागणी मिळण्याची शक्यता; उत्पादनापेक्षा 50 लाख गाठींनी अधिक मागणी

 २०२३-२४ मध्ये ४० टक्के कांदा भारतातून आयात करणारा बांगलादेश आता स्वतः उत्पादनात सक्षम; श्रीलंकेत शिष्टमंडळ पाठवून केली बाजारपेठेची चाचपणी; भारताच्या अस्थिर धोरणामुळे परदेशी बाजारपेठांवर परिणाम

क्रांती न्यूज (प्रतिनिधी) - सचिन मेनकुदळे

मुंबई - भारतातून मोठ्या प्रमाणावर कांदा आयात (Onion Import) करणाऱ्या बांगलादेशाकडून आता भारतीय कांदा निर्यातदारांची (Onion Exporters) चिंता वाढवणारी बातमी समोर येत आहे. आतापर्यंत भारतीय कांद्यावर अवलंबून असणारा बांगलादेश आता स्वतः कांदा उत्पादनात (Onion Production) सक्षम होत असून, तेथे कांद्याचे अतिरिक्त उत्पादन (Surplus Production) झाले आहे. त्यामुळे हा अतिरिक्त कांदा आता श्रीलंकेच्या (Sri Lanka) बाजारपेठेत निर्यात (Onion Export) करण्याची तयारी बांगलादेशने सुरू केली आहे.

याबाबत मिळालेल्या माहितीनुसार, कांदा निर्यातीच्या शक्यता तपासण्यासाठी बांगलादेशचे एक शिष्टमंडळ (Delegation) नुकतेच श्रीलंकेत जाऊन आले आहे. तेथील स्थानिक व्यापाऱ्यांशी चर्चा करून बांगलादेशने कांदा पुरवठा चाचपणी सुरू केल्याची माहिती व्यापाऱ्यांकडून मिळत आहे.

२०२३-२४ मध्ये भारतातून जवळपास ४० टक्के इतक्या मोठ्या प्रमाणात कांदा आयात करणाऱ्या बांगलादेशचा हा निर्णय भारतीय कांदा निर्यातदार व्यापाऱ्यांसमोर नवे आव्हान उभे करणारा ठरत आहे.

भारताच्या कांदा निर्यात धोरणातील सततच्या हस्तक्षेपाचा हा परिणाम असल्याचा गंभीर दावा भारतीय कांदा निर्यातदारांनी केला आहे.

२०२० ते २०२५ या पाच वर्षांच्या कालावधीत केंद्र सरकारने कांदा निर्यात धोरणात तब्बल ११ वेळा हस्तक्षेप केला आहे. कधी अचानक लादलेली निर्यातबंदी (Export Ban), तर कधी वाढवलेले निर्यात शुल्क (Export Duty) यामुळे भारताच्या पारंपरिक परदेशी बाजारपेठांमधील (Foreign Markets) विश्वासार्हतेला तडे गेले आहेत.

या अस्थिर धोरणामुळे आंतरराष्ट्रीय खरेदीदार भारताव्यतिरिक्त इतर देशांकडे वळत आहेत. बांगलादेशाचे स्वतःचे उत्पादन वाढल्याने आणि निर्यातीची तयारी सुरू झाल्याने भारतीय निर्यातदारांसमोरचे आव्हान अधिक गंभीर बनले आहे.

आता बांगलादेशासारखा भारताचा पारंपरिक ग्राहकच (Traditional Customer) जर आंतरराष्ट्रीय बाजारात निर्यातदार म्हणून उतरत असेल, तर भविष्यात भारतीय कांद्यासाठी परदेशी बाजारपेठा किती शिल्लक राहतील, असा संतप्त सवाल व्यापाऱ्यांकडून उपस्थित केला जात आहे.

या संपूर्ण पार्श्वभूमीवर कांदा निर्यातदार व्यापारी प्रवीण कदम (Pravin Kadam) यांनी केंद्र सरकारने कांदा निर्यात धोरणात (Export Policy) तातडीने स्थैर्य आणावे आणि या विषयात वेळेत गांभीर्याने लक्ष द्यावे, अशी मागणी केली आहे.

भारत हा जगातील सर्वात मोठा कांदा उत्पादक देश आहे. महाराष्ट्र, कर्नाटक, गुजरात, मध्य प्रदेश ही प्रमुख कांदा उत्पादक राज्ये आहेत. महाराष्ट्रातील लासलगाव (Lasalgaon) ही आशियातील सर्वात मोठी कांदा बाजारपेठ मानली जाते.

बांगलादेश

 श्रीलंका

-मलेशिया

संयुक्त अरब अमिराती

नेपाळ

व्हिएतनाम

बांगलादेश हा भारताचा सर्वात मोठा कांदा आयातदार देश आहे. भारताच्या एकूण कांदा निर्यातीपैकी सुमारे ४० टक्के कांदा बांगलादेशला जातो. त्यामुळे बांगलादेशने स्वतःचे उत्पादन वाढवल्यास भारतीय निर्यातदारांवर मोठा परिणाम होणार आहे.

बांगलादेशने गेल्या काही वर्षांत कांदा उत्पादनात मोठी झेप घेतली आहे. आधुनिक तंत्रज्ञान, चांगल्या बियाण्यांचा वापर आणि शेतकऱ्यांना प्रोत्साहन यामुळे बांगलादेशातील कांदा उत्पादनात लक्षणीय वाढ झाली आहे.

यावर्षी बांगलादेशात कांद्याचे अतिरिक्त उत्पादन झाल्याने तेथील सरकार आणि व्यापारी आता निर्यातीकडे वळत आहेत. यासाठी त्यांनी श्रीलंकेसारख्या देशांमध्ये संधी शोधण्यास सुरुवात केली आहे.

1.  बाजारपेठेचा तुटवडा: बांगलादेशासारखा मोठा ग्राहक कमी झाल्यास भारतीय कांद्याला पर्यायी बाजारपेठा शोधावी लागेल.

2.  किंमतीवर परिणाम: मागणी कमी झाल्यास भारतीय कांद्याच्या दरांवर परिणाम होऊ शकतो.

3.  स्पर्धा: बांगलादेश हा निर्यातदार म्हणून उतरल्यास भारताला आंतरराष्ट्रीय बाजारात स्पर्धा करावी लागेल.

4.  विश्वासार्हतेचा प्रश्न: सतत बदलणाऱ्या धोरणांमुळे आंतरराष्ट्रीय खरेदीदार भारतावर विश्वास ठेवण्यास कचरत आहेत.

कांदा निर्यातदारांनी केंद्र सरकारकडे खालील मागण्या केल्या आहेत:

स्थिर धोरण: कांदा निर्यात धोरणात सातत्य ठेवावे.

पूर्वसूचना: निर्यातबंदी किंवा शुल्कवाढीचा निर्णय अचानक न घेता आधी सूचना द्यावी.

पर्यायी बाजारपेठा  नवीन आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठा शोधण्यासाठी सरकारने मदत करावी.

शेतकऱ्यांना दिलासा: कांद्याच्या दरातील चढउतारांमुळे शेतकऱ्यांचे नुकसान होऊ नये, यासाठी उपाय करावेत.

बांगलादेशचे वाढते उत्पादन: भारतावरील अवलंबित्व कमी होत आहे.

निर्यातीची तयारी: बांगलादेश श्रीलंकेला कांदा विकण्याच्या तयारीत.

भारताचे अस्थिर धोरण: ५ वर्षांत ११ वेळा निर्यात धोरणात बदल.

निर्यातदारांची चिंता: पारंपरिक ग्राहकच स्पर्धक होण्याची भीती.

सरकारकडे मागणी: स्थिर धोरण आणि पर्यायी बाजारपेठांची गरज.

.