आटपाडीतील शासकीय जागेवरील अतिक्रमणे हटवा; नगरपंचायत आक्रमक, तहसीलदारांना दिले निवेदन

 इराण-अमेरिका युद्धविरामाची घोषणा; ट्रम्प यांनी पाकिस्तानच्या मध्यस्थीचे कौतुक, होर्मुझ सामुद्रधुनी तात्काळ खुली करण्याची अट; शाहबाज शरीफ यांनी इस्लामाबादमध्ये १० एप्रिलला शिष्टमंडळांची बैठक बोलावली

इस्लामाबाद/वॉशिंग्टन : इराण आणि अमेरिका यांच्यातील संघर्ष अखेर थांबला आहे. दोन्ही देशांनी दोन आठवड्यांसाठी शस्त्रसंधी करण्याचा निर्णय घेतला असून, युद्धविराम त्वरित अंमलात येणार आहे. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी सोशल मीडियावर युद्धविरामाची घोषणा केली. त्यानंतर इराणचे परराष्ट्र मंत्री सय्यद अब्बास अराघची यांनीही एक्स (ट्विटर) वर पोस्ट करून या वृत्ताला दुजोरा दिला. इस्लामिक रिपब्लिक ऑफ इराणच्या सर्वोच्च राष्ट्रीय सुरक्षा परिषदेच्या वतीने जारी करण्यात आलेल्या निवेदनात दोन आठवड्यांसाठी शस्त्रसंधी करण्यात आल्याचे स्पष्ट करण्यात आले.

ट्रम्प यांनी म्हटले की, “मी दोन आठवड्यांच्या कालावधीसाठी इराणवरील बॉम्बहल्ले आणि हल्ले थांबवण्यास सहमत आहे. हा द्विपक्षीय युद्धविराम असेल.” त्यांनी पाकिस्तानचे पंतप्रधान शाहबाज शरीफ आणि फील्ड मार्शल आसिम मुनीर यांच्याशी झालेल्या चर्चेचा उल्लेख करताना सांगितले की, त्यांच्या विनंतीनुसार इराणकडे पाठवण्यात येणारी विनाशकारी लष्करी शक्ती थांबवत आहे. मात्र, यासाठी इराणने होर्मुझची सामुद्रधुनी पूर्णपणे, तात्काळ आणि सुरक्षितपणे उघडण्यास सहमती दर्शवावी, अशी अट घालण्यात आली आहे.

ट्रम्प यांनी पुढे म्हटले की, “आम्ही सर्व लष्करी उद्दिष्टे आधीच पूर्ण केली आहेत आणि त्याहूनही पुढे गेलो आहोत. आम्ही इराणसोबत दीर्घकालीन शांततेसाठी आणि मध्य-पूर्वेतील शांततेसाठी एका ठोस कराराच्या अगदी जवळ आहोत.” त्यांना इराणकडून १०-कलमी प्रस्ताव मिळाला असून, तो वाटाघाटींसाठी व्यवहार्य आधार असल्याचे ट्रम्प यांनी सांगितले.

 पाकिस्तानची मध्यस्थी आणि शाहबाज शरीफ यांचे विधान

पाकिस्तानचे पंतप्रधान शाहबाज शरीफ यांनी ट्विट करत युद्धविरामाचे स्वागत केले. ते म्हणाले, “अत्यंत विनम्रतेने, मला हे जाहीर करताना आनंद होत आहे की, ‘इस्लामिक रिपब्लिक ऑफ इराण’ आणि ‘युनायटेड स्टेट्स ऑफ अमेरिका’ तसेच त्यांचे सहयोगी देश यांनी लेबनॉनसह इतर सर्वत्र तातडीने युद्धविराम करण्याबाबत सहमती दर्शविली आहे. आणि हा युद्धविराम त्वरित अंमलात येईल.”

शाहबाज शरीफ यांनी दोन्ही राष्ट्रांच्या नेतृत्वाप्रती कृतज्ञता व्यक्त करताना पुढे म्हटले, “सर्व वाद मिटवून एका निश्चित करारापर्यंत पोहोचण्याच्या उद्देशाने पुढील चर्चा करण्यासाठी, मी त्यांच्या शिष्टमंडळांना शुक्रवार, १० एप्रिल २०२६ रोजी इस्लामाबादला भेट देण्याचे निमंत्रण देतो.” पाकिस्तानने या युद्धविरामात महत्त्वाची मध्यस्थी केल्याचे बोलले जात आहे. इराणने पाकिस्तानमार्फत अमेरिकेकडे सविस्तर प्रस्ताव पाठवला होता, जो आता वाटाघाटींसाठी पुढे आणला जाणार आहे.

 युद्धविरामाची पार्श्वभूमी आणि प्रमुख अटी

अमेरिका-इराण संघर्षाची सुरुवात २८ फेब्रुवारी रोजी झाली, जेव्हा अमेरिका आणि इस्रायलने इराणवर हल्ला केला. या हल्ल्यात इराणचे सर्वोच्च नेते अयातुल्ला अली खामेनेई यांच्यासह अनेक नेत्यांचा मृत्यू झाल्याची माहिती समोर आली. त्यानंतर इराणने जोरदार प्रत्युत्तर देत मिडल ईस्टमधील अमेरिकन लष्करी तळांवर हल्ले केले. बहरीन, कुवैत आणि दुबई येथेही तणाव निर्माण झाला.

या युद्धामुळे जागतिक स्तरावर तेल आणि गॅसच्या पुरवठ्यावर मोठा परिणाम झाला. स्ट्रेट ऑफ होर्मुज हा महत्त्वाचा सागरी मार्ग बंद झाल्याने परिस्थिती अधिक गंभीर झाली. जगातील सुमारे २० टक्के तेल या मार्गाने वाहतूक होते. ट्रम्प यांनी इराणला दिलेल्या १० अटींच्या मसुद्याला इराणने सकारात्मक प्रतिसाद दिला. होर्मुझ सामुद्रधुनी तात्काळ आणि पूर्णपणे खुली करण्याची अट अमेरिकेने घातली होती, ज्याला इराण तयार झाले.

 जो केंट यांचे महत्त्वाचे विधान

अमेरिकेच्या नॅशनल काउंटर टेररिझम सेंटरच्या संचालकपदाचा राजीनामा दिलेल्या जो केंट यांनी युद्धविराम यशस्वी होण्यासाठी इस्रायलने संयम राखणे गरजेचे असल्याचे सांगितले. त्यांनी म्हटले की, “लष्करी कारवायांवर नियंत्रण ठेवले तरच संवादाची प्रक्रिया पुढे जाऊ शकते.” इस्रायलने आपल्या कारवायांवर नियंत्रण ठेवले तर तणाव कमी होण्याची शक्यता वाढेल, असे त्यांचे मत आहे.

 नेतान्याहूंचे वक्तव्य आणि संभाव्य अडथळा

इस्रायलचे पंतप्रधान बेंजामिन नेतान्याहू यांनी केलेल्या वक्तव्यानुसार, या युद्धविरामात लेबनॉनचा समावेश नाही. त्यांनी ट्रम्प यांच्या युद्धविरामाच्या प्रयत्नांचे स्वागत केले, मात्र दीर्घकालीन सुरक्षेसाठी इराणकडून येणारा धोका संपवणे गरजेचे असल्याचे सांगितले. लेबनॉनमधील इस्रायलच्या कारवायांवर युद्धविरामाचा परिणाम होणार नाही, असे स्पष्ट केल्याने हा मुद्दा नवीन अडथळा ठरू शकतो, अशी चर्चा सुरू झाली आहे.

 जागतिक अर्थव्यवस्थेवर परिणाम

या संघर्षामुळे जागतिक तेल पुरवठा विस्कळीत झाला होता. होर्मुझ सामुद्रधुनी बंद झाल्याने तेलाच्या किमती प्रचंड वाढल्या. शेअर बाजारात अस्थिरता निर्माण झाली. युद्धविराम झाल्याने जागतिक अर्थव्यवस्थेला दिलासा मिळण्याची आशा आहे. ट्रम्प यांनी हा निर्णय घेताना अर्थव्यवस्थेच्या हिताचा विचार केल्याचे जो केंट यांनी सांगितले.

पुढील चर्चेची तयारी

१० एप्रिल रोजी इस्लामाबादमध्ये इराण आणि अमेरिकेच्या शिष्टमंडळांची बैठक होणार आहे. शाहबाज शरीफ यांनी दोन्ही देशांना निमंत्रण दिले असून, सर्व वाद मिटवून ठोस करार करण्याचा प्रयत्न केला जाईल. पाकिस्तानची मध्यस्थी यशस्वी ठरल्याचे मानले जात आहे.

या युद्धविरामामुळे मिडल ईस्टमधील तणाव कमी होण्याची आशा व्यक्त केली जात आहे. मात्र, इस्रायलच्या भूमिका आणि लेबनॉनमधील कारवायांमुळे नवीन आव्हाने निर्माण होऊ शकतात. दोन्ही देशांनी संयम राखला तरच दीर्घकालीन शांतता शक्य होईल.

अमेरिका आणि इराण यांच्यातील युद्ध थांबले असून, दोन आठवड्यांसाठी शस्त्रसंधी झाली आहे. ट्रम्प यांनी पाकिस्तानचे आभार मानले तर शाहबाज शरीफ यांनी १० एप्रिलला इस्लामाबादमध्ये चर्चेचे निमंत्रण दिले. होर्मुझ सामुद्रधुनी खुली करण्याची अट मान्य झाल्याने जागतिक अर्थव्यवस्थेला दिलासा मिळण्याची शक्यता आहे.