वसंत ग्रामीण बिगर शेती सहकारी पतसंस्थेचा उद्या सुवर्ण महोत्सवी सोहळा!

  इराणने ट्रम्पचं 'ऑपरेशन एपिक फ्युरी' 'एपिक फेल्युअर'मध्ये कसं बदललं? १९ दिवसांच्या युद्धात कोण बाजी मारतंय?

 लष्करीदृष्ट्या इस्रायलचा वरचष्मा, पण आर्थिक आणि राजनैतिक रणांगणावर इराणची बाजी; होर्मुझ संकटाने जगातील तेलपुरवठा कोलमडला.

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इस्रायली लॉबीच्या दबावाखाली इराणचा नाश करण्यासाठी सुरू केलेल्या 'ऑपरेशन एपिक फ्युरी'चे १९ दिवसांतच 'एपिक फेल्युअर'मध्ये रूपांतर झाले आहे. व्हेनेझुएलाप्रमाणे इराणमध्येही नेतृत्व संपवून अराजकता माजवण्याचा डाव आखण्यात आला होता, मात्र इराणने जगाची आर्थिक नाडीच आपल्या ताब्यात घेत ट्रम्प यांची मोठी कोंडी केली आहे.

इस्रायली लॉबीचा दबाव आणि युद्धाची सुरुवात

या युद्धामागे अमेरिकेतील शक्तिशाली इस्रायली लॉबी (AIPAC, CUFI) असल्याचा खळबळजनक दावा खुद्द अमेरिकेच्या नॅशनल काउंटरटेररिझम सेंटरचे माजी संचालक जो केंट यांनी केला आहे. "इराणकडून कोणताही धोका नसताना इस्रायलच्या सांगण्यावरून अमेरिकेला युद्धात ओढले गेले," अशी टीका करत केंट यांनी राजीनामा दिला. २८ फेब्रुवारी रोजी सुरू झालेल्या या युद्धात इस्रायलने अली लारीजानी यांसारख्या वरिष्ठ नेत्यांची हत्या केली आणि साउथ फार्स गॅस प्रकल्पावर हल्ले चढवले.

लष्करी आघाडीवर इस्रायलचे यश, पण...

पहिल्याच टप्प्यात इस्रायलने लष्करीदृष्ट्या मोठे यश मिळवले. युद्धाच्या पहिल्याच दिवशी इराणचे सर्वोच्च नेते अयातुल्ला अली खामेनी यांच्यासह अनेक वरिष्ठ लष्करी आणि राजकीय नेत्यांची हत्या करण्यात आली. जगातील सर्वात मोठा गॅस प्रकल्प असलेल्या साउथ पार्सवर हजारो हवाई हल्ले करून इराणची आर्थिक कोंडी करण्याचा प्रयत्न करण्यात आला.

इराणची 'असिमेट्रिक' रणनीती; जगाला वेठीस धरले

मात्र, सरळ युद्धाला सामोरे न जाता इराणने जागतिक व्यवस्थेलाच धक्का देणारी रणनीती अवलंबली. इराणच्या बॅलेस्टिक क्षेपणास्त्रांनी कतारमधील 'रास लाफान' आणि सौदी अरेबियातील रियाधजवळील तेल शुद्धीकरण प्रकल्पांना लक्ष्य केले. सर्वात धोकादायक पाऊल म्हणजे इराणने जगाच्या एकूण तेलपुरवठ्याचा मुख्य मार्ग असलेली होर्मुझची सामुद्रधुनी रोखली. यामुळे जागतिक बाजारात तेलाच्या किमती ४१५ टक्क्यांनी वाढल्या असून १९७० नंतरचे सर्वात मोठे तेल संकट उभे राहिले आहे.

आंतरराष्ट्रीय स्तरावर अमेरिकेची एकाकी अवस्था

ट्रम्प यांनी होर्मुझमध्ये सागरी सुरक्षा पुरवण्यासाठी मित्रराष्ट्रांकडे मदत मागितली, पण NATO आणि युरोपीय देशांनी (जर्मनी, ब्रिटन, लक्झेंबर्ग) या युद्धात पडण्यास स्पष्ट नकार दिला. लक्झेंबर्गने तर ट्रम्प यांच्या दबावाला 'ब्लॅकमेल' म्हटले आहे. परिणामी, आंतरराष्ट्रीय स्तरावर अमेरिका आज एकाकी पडल्याचे चित्र आहे.

इराणमधील जनतेची एकजूट आणि फसलेला डाव

इस्रायलला वाटले होते की खामेनींच्या मृत्यूनंतर इराणमध्ये बंड होईल, पण प्रत्यक्षात इराणी जनता परकीय आक्रमणाविरुद्ध अधिक एकवटली आहे. सत्ता आता मोजतबा खामेनी यांच्याकडे केंद्रित झाली असून, इराणची राजवट अधिक कट्टर आणि भक्कम झाली आहे.

आतापर्यंतच्या युद्धात नेमके कोण जिंकत आहे?

लष्करीदृष्ट्या पाहिल्यास ट्रम्प आणि इस्रायल जिंकत आहेत, कारण त्यांनी इराणचे नेतृत्व आणि पायाभूत सुविधा उद्ध्वस्त केल्या आहेत. मात्र, राजनैतिक आणि आर्थिकदृष्ट्या पाहिल्यास इराण जिंकताना दिसत आहे. जागतिक बाजारपेठ अस्थिर करून आणि अमेरिकेला मित्रराष्ट्रांपासून तोडून इराणने ट्रम्प यांची मोठी कोंडी केली आहे.