आटपाडीतील शासकीय जागेवरील अतिक्रमणे हटवा; नगरपंचायत आक्रमक, तहसीलदारांना दिले निवेदन

 पायधुनी प्रकरणी एफएसएल अहवालात ‘झिंक फॉस्फाइड’ची नोंद; कलिंगड आणि अवयवात मिळालेले हे उंदीरमारीचे विष; मात्र कुटुंबातील घरातून उंदीर मारण्याची साधने जप्त; हा घातपात की आत्महत्या? डॉक्टरांचा अहवाल देणार उत्तर

क्रांती न्यूज (प्रतिनिधी) - सचिन मेनकुदळे

मुंबई, ९ मे २०२६ – काही दिवसांपूर्वी मुंबईच्या पायधुनी परिसरातील मोगल उमरेट्टी इमारतीत एका संपूर्ण कुटुंबाचा संशयास्पद मृत्यू झाला होता. अब्दुल्ला डोकाडिया, त्यांची पत्नी नसरीन डोकाडिया आणि त्यांच्या दोन मुली - आयशा व झैनब अशा चौघांचा मृत्यू विषबाधेमुळे झाल्याचे समोर आले आहे. फॉरेन्सिक सायन्स लॅबोरेटरीच्या (FSL) अहवालात मृतदेहाच्या अंतर्गत अवयवांमध्ये आणि घरातील कलिंगडाच्या नमुन्यात ‘झिंक फॉस्फाइड’ आढळून आले आहे. हे रसायन सामान्यतः उंदीर मारण्याच्या औषधात वापरले जाते. तरीही, या मृत्यूचे नेमके कारण आणि परिस्थिती स्पष्ट करण्यासाठी जे.जे. रुग्णालयातील तज्ज्ञ डॉक्टरांच्या पथकाकडून पुन्हा तपास करण्यात येणार आहे.

 एफएसएल अहवालात काय आढळले?

फॉरेन्सिक तपासणीत मृतांच्या यकृत, मूत्रपिंड, प्लीहा, पोटातील अन्न, पित्त आणि पोटातील चरबीच्या नमुन्यांमध्ये ‘झिंक फॉस्फाइड’ची उपस्थिती आढळून आली आहे. तसेच घरातून जप्त करण्यात आलेल्या कलिंगडाच्या नमुन्यातही हेच विषारी रसायन आढळले आहे. झिंक फॉस्फाइड (Zinc Phosphide) हे एक अत्यंत विषारी रसायन आहे, जे खाल्ल्यानंतर उलट्या, जुलाब, तीव्र डिहाइड्रेशन आणि शेवटी बहुअवयव निकामी होऊन मृत्यू ओढवतो.

याचा वापर सामान्यतः उंदीर, उंदीर व इतर कीटक नियंत्रणासाठी केला जातो. अहवालानुसार, चौघांचाही मृत्यू याच विषाने झाल्याचे स्पष्ट झाले आहे. मात्र, नेमके हे विष त्यांच्या शरीरात कसे गेले, हा अद्याप गूढ प्रश्न आहे.

 डॉक्टरांच्या पथकाकडे का परात्पूरी केली?

एफएसएल अहवालाने विषारी रसायनाचे प्रमाण नक्की झाले असले, तरी मृत्यूचे अचूक कारण, विषप्रक्रियेचा वेग, लक्षणे आणि मृत्यूप्रक्रियेची वैद्यकीय अचूकता यासाठी जे.जे. रुग्णालयाच्या न्यायवैद्यक विभागाच्या तज्ज्ञांची मदत घेण्यात येत आहे.

“एफएसएल अहवाल म्हणजे फक्त एक सांख्यिकीय रासायनिक अहवाल आहे. परंतु अंतिम मृत्यू करण हे डॉक्टरांच्या तपासणीवर अवलंबून आहे. उदाहरणार्थ, या विषाच्या प्रमाणानुसार कोणता अवयव किती प्रभावित झाला, कोणत्या क्रमाने लक्षणे वाढली, एखाद्याला पूर्वीपासून काही गंभीर आजार तर नव्हता. या सर्व गोष्टी डॉक्टरच सांगू शकतात,” असे पोलीस सूत्रांचे म्हणणे आहे.

जे.जे. रुग्णालयाच्या डॉक्टरांच्या पथकात न्यायवैद्यक, विषविज्ञान (Toxicology) आणि पॅथॉलॉजी तज्ज्ञांचा समावेश आहे. हे पथक एफएसएल अहवाल, सिटी स्कॅन रिपोर्ट, उपचारादरम्यानच्या नोंदी, तक्रारपत्र आणि पोस्टमार्टम अहवाल यांचे परीक्षण करेल.

 ‘बिर्याणी आणि कलिंगड’ खाल्ल्याचे पीडितांनीच सांगितले

घटनेच्या रात्री अब्दुल्ला डोकाडिया आणि आयशा यांना उपचारादरम्यान जागृती होती. पोलिसांनी त्यांचे जबाब नोंदवले होते. या जबाबात त्यांनी स्पष्टपणे सांगितले होते की, त्यांनी रात्री बिर्याणी खाल्ली होती आणि त्यानंतर कलिंगड खाल्ले होते. यानंतर तीव्र उलट्या-जुलाब सुरू झाले. तसेच घरातून कलिंगड जप्त करण्यात आले होते.

या जबाबानुसारच एफएसएलने कलिंगडाचे नमुने तपासले आणि त्यातही झिंक फॉस्फाइड आढळले. मात्र, कलिंगडमध्येच विष होते, की कलिंगड कापताना, खाताना बाहेरून विष मिसळले, याचे उत्तर अद्याप मिळालेले नाही.

 घरातून उंदीर मारण्याचे साहित्य जप्त

तपासात आणखी एक महत्त्वाचा मुद्दा समोर आला आहे. डोकाडिया कुटुंब राहत असलेल्या घरातून ‘उंदीर मारण्याच्या वड्या’ आणि ‘स्प्रे’ जप्त करण्यात आले आहे. दोन वड्यांचे पाकीट सीलबंद अवस्थेत होते, तर स्प्रेचा वापर झाल्याचे दिसते आहे. मुघल इमारतीमध्ये उंदरांचा प्रादुर्भाव आहे, असे स्थानिक सांगतात.

पोलिसांच्या प्राथमिक तपासात आतापर्यंत कोणतीही संशयास्पद बाब समोर आलेली नाही. घरात तीव्र वाद, आत्महत्येची नोंद, कोणावर संशय अशी काही पोलिसात तक्रारही नव्हती. त्यामुळे हा प्रकार आत्महत्या की घातपात, याबाबत गोंधळ कायम आहे.

 घातपात की अपघात? चर्चेला उधाण

तपासात दोन शक्यता उघड होत आहेत:

1. अपघाताने अन्नात विष मिसळले – उंदीर मारण्याचे औषध कसाबसा अन्नात किंवा कलिंगडामध्ये मिसळले. याचा चौघांना योगायोगाने त्रास झाला.

2. घातपात – कोणीतरी जाणूनबुजून कलिंगडात किंवा बिर्याणीत विष मिसळले. यामागे आर्थिक वाद, वैयक्तिक संघर्ष किंवा राजकीय कारणे असू शकतात.

पोलीस आतापर्यंत याप्रकरणी कोणालाही अटक करू शकलेले नाहीत. मात्र, तपास सुरूच असून, अनेक जणांची चौकशी केली जाणार आहे.

 ‘हिवाळ्यात कलिंगड खाणे विषारी’ – समजावर डॉक्टरांनी टीका

या अपघातानंतर सोशल मीडियावर असा समज पसरवण्यात आला की, ‘हिवाळ्यात कलिंगड खाणे विषारी असू शकते’. यावर डॉक्टरांनी टीका करत स्पष्ट केले की, “झिंक फॉस्फाइड हे फळात नैसर्गिकरित्या निर्माण होत नाही. त्यासाठी बाह्य हस्तक्षेप आवश्यक आहे.” तसेच हिवाळ्यात फळे खाणे सुरक्षितच आहे, फक्त स्वच्छता व ताजेपणा बघणे गरजेचे आहे.

असे असले तरी, या भीतीने शहरातील कलिंगडाच्या विक्रीवर काहीसा परिणाम झाला होता. मात्र प्रशासनाने योग्य कारवाई करून घाबरू नये, असे आवाहन केले आहे.

 डॉक्टरांच्या अहवालानंतरच नेमका प्रकार होणार स्पष्ट

जे.जे. रुग्णालयातील तज्ज्ञ डॉक्टर एफएसएल अहवालाचा अभ्यास करून अनेक प्रश्नांची उत्तरे देऊ शकतात, जसे की:

 विष प्रमाणानुसार योग्य उपचार मिळत नाहीत तर किती वेळात मृत्यू होणे शक्य

 चौघांचे मृत्यू एकत्र का झाले; त्यात वेगळे तपासलेली लक्षणे कोणती

 विष शरीरात गेल्यापासून अंत्येष्टीपर्यंत चुकीच्या पद्धतीने तपास झाला की काही निष्कर्ष हातून निसटला

 मृतांच्या पूर्वीपासूनच्या आजार यादी

यामुळे हा खटला अधिक स्पष्ट होईल.

पायधुनी प्रकरणाने मुंबई शहराला हादरवून सोडले आहे. एका कुटुंबातील चौघांच्या मृत्यूनंतर सर्व गृहीतक कलिंगडाकडे होते. मात्र आता एफएसएल अहवालात झिंक फॉस्फाइड मिळाल्याने ही धारणा बळावली. घरात उंदीर मारण्याचे साहित्य, अहवालात विष, मृत्यू अगोदरपासून कोणताही गुन्हा नोंद नसल्याने हा घातपात की स्वतःच आत्महत्या प्रकरण? हा प्रश्न अद्याप सुटलेला नाही.

जे.जे. रुग्णालयाच्या डॉक्टरांच्या तज्ज्ञ पथकाकडून या अहवालाचा सखोल अभ्यास करून मृत्यूचे अंतिम कारण स्पष्ट करण्यात येईल. तो अहवाल न्यायालयासमोर सादर होईल. तो अहवाल काय सांगतो यावरून या कुटुंबाला न्याय मिळू शकेल. मात्र राज्य सरकार आणि पोलीस यंत्रणा या प्रकरणाला अत्यंत गांभीर्याने घेत आहे. आता पुढील कारवाई डॉक्टरांच्या अहवालानंतरच होणे अपेक्षित आहे.