आटपाडीतील शासकीय जागेवरील अतिक्रमणे हटवा; नगरपंचायत आक्रमक, तहसीलदारांना दिले निवेदन

   बंगालच्या उपसागरात कमी दाबाचे क्षेत्र सक्रिय; 12-13 मेपर्यंत येईल मान्सून; कोकण आणि रायगडमध्ये उकाड्याने नागरिक हैराण; वाशिममध्ये तीव्र पाणीटंचाई; विजा पडून एका मुलाचा दुर्दैवी मृत्यू

क्रांती न्यूज (प्रतिनिधी) -  किरण देशमुख

नवी दिल्ली/मुंबई, १० मे २०२६ – राज्यात उन्ह आणि उकाड्याने जनजीवन विस्कळीत झाले असताना एक आनंदाची बातमी समोर आली आहे. यंदा मान्सून लवकर येत असून अंदमानमध्ये निर्धारित वेळेपूर्वीच त्याचे आगमन होणार आहे. ‘स्कायमेट’ ह्या खासगी हवामान संस्थेच्या अंदाजानुसार बंगालच्या उपसागरात कमी दाबाचे क्षेत्र निर्माण झाल्यामुळे मान्सूनला चालना मिळाली आहे. याचा परिणाम महाराष्ट्रासह अनेक राज्यांमध्ये पाहायला मिळण्याची शक्यता आहे.

अंदमानात केव्हा येईल मान्सून?

हवामान तज्ज्ञांच्या मते, १२ आणि १३ मे दरम्यान विषुववृत्तीय प्रदेशाजवळ तसेच बंगालच्या उपसागराच्या दक्षिण-पश्चिम भागात कमी दाबाचे क्षेत्र निर्माण होण्याची शक्यता आहे. या प्रणालीमुळे विषुववृत्तीय वाऱ्यांचा प्रवाह अधिक मजबूत होईल, परिणामी मान्सून सरासरी तारखेच्या आधी अंदमानात दाखल होऊ शकतो.

यापूर्वी मान्सून १४ ते २२ मे दरम्यान येण्याचा अंदाज होता. मात्र आता हे आगमन त्याआधीच होण्याची चिन्हे आहेत. भारतीय हवामान विभागानेही (IMD) 14 ते 20 मे दरम्यान अंदमानच्या समुद्रात नैर्ऋत्य वारे वाहू लागतील, असा अंदाज दिला आहे. स्कायमेटने मात्र त्यापेक्षाही लवकर मान्सून येण्याची शक्यता व्यक्त केली आहे.

 कोकणात उकाड्याचा तडाखा; नागरिक हैराण

ज्या राज्यात नागरिक आता पावसाची वाट पाहत आहेत, तिथे सध्या उकाड्याने जीव कंठाशी आला आहे. पालघर, कल्याण आणि डोंबिवलीत तापमानाने ४० ते ४४ अंश सेल्सिअसचा टप्पा ओलांडला आहे. कोकणात आर्द्रतेमुळे उकाडा अधिक जाणवत आहे. रायगड जिल्ह्यातील तापमान 39 अंशांवर पोहोचले होते.

अशात रायगडमध्ये शनिवारी संध्याकाळी वादळी वाऱ्यासह अवकाळी पावसाने हजेरी लावली. या पावसामुळे काहीसा दिलासा मिळाला असला तरी, वीज पडून एका १४ वर्षांच्या मुलाचा मृत्यू झाल्याची हृदयद्रावक घटना घडली आहे. अवकाळी पावसाने वादळी वाऱ्यासह नुकसान केले आहे.

मान्सून महाराष्ट्रात केव्हा पोहोचण्याची शक्यता?

साधारणपणे मान्सून अंदमानात दाखल झाल्यानंतर त्याचा कोकणापर्यंतचा प्रवास २१ दिवसांचा असतो. अंदमानात लवकर आगमन झाल्यास, महाराष्ट्रातही मान्सून वेळेवर किंवा वेळेआधीच पोहोचण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे.

जूनच्या पहिल्या आठवड्यात महाराष्ट्रात दाखल होणारा मान्सून यावर्षी मे अखेरपर्यंत किंवा जूनच्या सुरुवातीलाच येऊ शकतो. कोकण, मध्य महाराष्ट्र, मराठवाडा आणि विदर्भात शेतीसाठी याचा चांगला फायदा होण्याची शक्यता आहे.

वाशिममध्ये पाणीटंचाईची गंभीर परिस्थिती

ज्या भागात पावसाची प्रतिक्षा आहे, तिथे काही जिल्ह्यांमध्ये तीव्र पाणीटंचाई निर्माण झाली आहे. वाशिम जिल्ह्यात अनेक जलस्रोत आटल्याने ३३ गावांना पाणीटंचाईचा फटका बसला आहे. यामध्ये मंगरूळपीर तालुक्यात सर्वाधिक १० गावे आहेत.

परिस्थिती नियंत्रणात ठेवण्यासाठी जिल्हा प्रशासनाने २९ विहिरी आणि ६ खाजगी बोअरवेलचे अधिग्रहण केले आहे. या स्त्रोतांमधून प्रभावित गावांना पाणीपुरवठा करण्यात येत आहे. पण उन्हाळ्याची तीव्रता कायम राहिल्यास परिस्थिती अधिक गंभीर होण्याची शक्यता आहे.

 ‘मुळात मान्सूनची अचूकता किती?’ – तज्ज्ञ काय सांगतात?

हवामान तज्ज्ञांच्या मते, अंदमानमध्ये मान्सून लवकर आल्याने त्याचा परिणाम उत्तर भारतासह महाराष्ट्रातही दिसून येतो. पण मान्सून किती अचूक राहील, याबाबत सध्या साशंकता आहे. तपासणी करणाऱ्या संस्थांच्या म्हणण्यानुसार, अद्याप व्यापक अंदाज बांधणे बाकी आहे. आयएमडीने अद्याप आपल्या दुसऱ्या टप्प्यातील अंदाजासाठी प्रतीक्षा करावी असे सांगितले आहे.

तज्ज्ञांच्या मते, स्कायमेटने दिलेल्या अंदाजापेक्षा आयएमडी अधिक सातत्य ठेवून अंदाज देते. ताबडतोब पावसाच्या बातम्या केव्हाही करता येऊ शकतात, परंतु हे गृहीतक धरून चालणार नाही.

 संभाव्य पूर्वसूचना: कोकणात पुढील सहा दिवस अशीच राहील परिस्थिती

राज्याच्या राजधानी मुंबीसह पुणे, ठाणे, नवी मुंबई या शहरांवर अवकाळी पावसाचे प्रमाण वाढण्याची शक्यता व्यक्त केली गेली आहे. अंदमानभोवती वाऱ्याचा दबाव तयार झाल्याने राज्यातील परिस्थिती आणखी विस्कळीत होऊ शकते. तज्ज्ञ पुढील दोन दिवस अत्यंत काळजीपूर्वक राहण्याचे आवाहन करत आहेत.

 शेतकऱ्यांसाठी दिलासादायक बातमी

काही ठिकाणी दुष्काळी परिस्थिती निर्माण होत असताना, मान्सून लवकर आल्याने शेतकऱ्यांना मोठा दिलासा मिळण्याची शक्यता आहे. पेरणीच्या तयारीसाठी शेतकरी उत्सुक असतात. या वर्षी वेळेवर पाऊस पडल्यास खरीप हंगामात चांगले उत्पादन घेता येईल. आंबा, काजूसह विविध फळबागा, भाजीपाला पिकांसाठी सिंचनाचा प्रश्न काही प्रमाणात सुटू शकतो.

 नागरिकांना सूचना

आगामी काही दिवस हवेचा दबाव कमी असल्याने वीज पडण्याच्या घटनांना आळा घालण्यासाठी खबरदारी घेण्याच्या सूचना देण्यात येत आहेत. शेतकऱ्यांनी पेरणीपूर्वी हवामानाचा अंदाज पाहावा. सिंचन साठवणुकीची नियोजनबध्द अंमलबजावणी करावी. नागरिकांनी सतर्क राहावे आणि सुरक्षित स्थळी राहावे, अशा सूचना प्रशासनाने दिल्या आहेत.

कोकणात उन्हाच्या तडाख्याने जनजीवन ढासळले असताना मान्सूनच्या लवकर आगमनाच्या बातमीने सर्वत्र उत्साह निर्माण झाला आहे. स्कायमेटच्या अंदाजामुळे सर्वसामान्य नागरिकांना दिलासा मिळाला असला, तरी प्रशासन आणि हवामान खात्याने सक्त दक्षतेचा इशारा दिला आहे. एकीकडे वाशिमसारख्या जिल्ह्यात पाणीटंचाई, तर दुसरीकडे मान्सूनची आशा. तातडीचा पाऊस अन् वीज पडण्याच्या घटनांनी होणारे जीवितहानी हे अत्यंत कळीचे मुद्दे आहेत.

या पार्श्वभूमीवर, राज्य सरकारने आपत्कालीन योजना तयार करताना हवामान विभागाशी समन्वय साधला पाहिजे. अंदमानात मॉन्सून म्हणजे महाराष्ट्रासाठी सुखाचा नवा संदेश. आता वेळप्रसंगी प्रशासनाने पावसाची भेट कशी साधावी हे महत्त्वाचे ठरेल. मान्सूनभोवती असलेले वेध लवकरच स्पष्ट होतील, यात शंका नाही. आपण सर्वांनी मान्सूनचे वेळीच स्वागत करण्यासाठी सज्ज व्हावे, कारण ‘राज्याला पावसाचीच प्रतीक्षा आहे!’