आटपाडीतील शासकीय जागेवरील अतिक्रमणे हटवा; नगरपंचायत आक्रमक, तहसीलदारांना दिले निवेदन

  फ्लॅट, गाडीसाठी हुंड्याची मागणी; पतीचे अनैतिक संबंध; 'जादूटोणा करून मारून टाकू'च्या धमक्या; भावाने शेत विकूनही निपजलं नाही; पतीसह दोघांना बेड्या

क्रांती न्यूज (प्रतिनिधी) - सचिन मेनकुदळे

नाशिक, ७ मे २०२६ – माणुसकीला काळिमा फासणारी घटना नाशिकच्या जेलरोड परिसरात घडली आहे. हुंड्यासाठी होणारा छळ, पतीचे अनैतिक संबंध आणि 'तुला जादूटोणा करून मारून टाकू'च्या धमक्यांना कंटाळून आशा प्रवीण घोटेकर या विवाहितेने आपली जीवनयात्रा संपवली. या प्रकरणी मृत विवाहितेच्या भावाने दिलेल्या तक्रारीवरून उपनगर पोलिसांनी पतीसह दोघांना अटक केली आहे. हुंड्यासाठी सासरच्यांनी २५ लाख रुपये आणि २१ तोळे सोन्याची मागणी केली होती. भावाने आईची जमीन विकून ही रक्कम दिली, तरीही सासरच्यांची हाव मिटेना.

 हुंड्यासाठी निर्दयी मागणी

आशा घोटेकर यांचा विवाह झाल्यापासूनच तिच्या सासरच्या मंडळींकडून तिला छळ सुरू होता. सासरच्यांनी फ्लॅट खरेदी करण्यासाठी आणि चारचाकी गाडी घेण्यासाठी २५ लाख रुपयांची मागणी लावून धरली होती. लग्नात आधीच २१ तोळे सोने देण्यात आले होते. मात्र, हुंड्याचा आग्रह वाढत गेला. 'बहिणीचा संसार सुखाचा व्हावा' या एकमेव इच्छेने भावाने आपल्या आईच्या नावावर असलेली जमीन विकली आणि सासरच्यांना २५ लाख रुपये दिले.

तक्रारीत म्हटल्याप्रमाणे, एवढी मोठी रक्कम आणि सोने देऊनही सासरच्यांची हाव मिटली नाही. उलट त्यांनी खर्च वाढवत अधिक पैशांची मागणी सुरू ठेवली. ही सततची मागणी आणि आर्थिक पिळवणूक यामुळे आशा मानसिक तणावात होती.

 पतीचे अनैतिक संबंध – वैवाहिक जीवनात तिसरी व्यक्ती

या प्रकरणातील सर्वात धक्कादायक बाब म्हणजे, आशा यांचा पती प्रवीण घोटेकर याचे दुसऱ्या एका महिलेशी अनैतिक संबंध होते. यामुळे आशा यांचा वैवाहिक जीवनात मानसिक छळ होत असे. पतीची ही बाजू आशा यांच्यासाठी अत्यंत वेदनादायी होती. तक्रारीनुसार, पती अनैतिक संबंधात असताना अनेकदा आशा यांच्याशी तो किरकोळ कारणावरून वाद घालत असे. घरातील वातावरण दिवसेंदिवस असह्य होत गेले.

 'जादूटोणा करून मारून टाकू' – धमक्याही थांबल्या नाहीत

शारीरिक आणि आर्थिक छळाबरोबरच सासरच्या मंडळींकडून आशा यांना धमक्याही दिल्या जात होत्या. 'तुला जादूटोणा करून मारून टाकू,' अशी दहशत वारंवार देण्यात येत होती. यामुळे आशा यांच्यात भीतीचे वातावरण निर्माण झाले होते. त्या कुणाशीही खुलेपणाने बोलू शकत नव्हत्या. यातच अनेकदा सासू-सासरे, नणंदा-दीर यांच्याकडूनही छळ होत असे.

या पार्श्वभूमीवर काही दिवसांपूर्वी आशा यांनी टोकाचे पाऊल उचलून घरातीलच पंख्याला गळफास लावून आपला जीव संपवला. या घटनेने अवघ्या परिसरात हळहळ व्यक्त होत आहे.

भावाची तक्रार – पोलिसांची कारवाई

आशाच्या मृत्यूनंतर तिच्या भावाने उपनगर पोलीस ठाण्यात सासरच्या मंडळींविरोधात तक्रार दाखल केली. या तक्रारीत २५ लाख रुपये हुंडा आणि २१ तोळे सोने, शारीरिक व मानसिक छळ, पतीचे अनैतिक संबंध, तसेच जादूटोण्याच्या धमक्यांचा उल्लेख आहे. त्यानंतर पोलिसांनी त्वरित कारवाई करत पती प्रवीण घोटेकर आणि सासूच्या आईसह दोघांना अटक केली आहे. याप्रकरणी हुंडा प्रतिबंधक कायदा, भादंवि कलम ३०६ आणि इतर संबंधित कलमांतर्गत गुन्हा दाखल करण्यात आला आहे.

 मानवी जीवनाची किंमत काय?

या घटनेनंतर स्थानिक नागरिकांमध्ये संताप व्यक्त होत आहे. 'विवाह पवित्र संबंधांच्या आधारावर उभा असतो, पैशामुळे माणसाची किंमत ठरत नाही' अशा घोषणा ऐकू येत आहेत. हुंडाप्रथेचा हा आणखी एक मोठा क्रूर परिणाम नाशिकमध्ये पाहायला मिळाला. एकीकडे भाऊ हुंडा पुरवण्यासाठी शेत विकतो, तर दुसरीकडे पत्नी हुंड्याच्या मागणीमुळे स्वतःचा जीव घेते, ही विरोधाभासी शोकांतिका आहे.

समाजात ही प्रथा संपवण्यासाठी अद्यापही ठोस पाऊल उचलले गेलेले नाही. सततचा आर्थिक पिळवा, अनैतिक संबंधांचा मनस्ताप, घरातील भांडणे यामुळे पीडित विवाहिता निराशेच्या अंधारात स्वतःला गुंडाळून घेते. खासगी संस्थांनी वारंवार आरक्षित पथके कार्यरत केली तरी अशा घटना रोखण्यात अपयश येत आहे.

 सासरच्या मंडळींची पूर्वकल्पित नियोजनबद्ध पिळवणूक

तक्रारीतील दुसरी एक बाब म्हणजे, सासरच्या मंडळींनी सुरुवातीलाच लग्नपत्रिकेत आश्वासन दिले होते की, मुलीला मानाने ठेवू. पण प्रत्यक्षात त्यांनी भावाचा पैसा लाटला. अनेकांना हुंडा दाखवून लग्ने जुळवली जातात, पण हुंडा पूर्ण करण्यासाठी मुलीला नोकरी, शेती विकण्यापर्यंत नेले जाते. हा मानसिक आजार आता केवळ ग्रामीण भागापुरता मर्यादित राहिलेला नसून, नाशिकसारख्या शहरातही बळावलेला दिसतो.

आशाची दुर्दशा अशी होती की, दुसरीकडे कुटुंब सांभाळण्यासाठी तिला स्वतःचा पगारही नव्हता. घरच्या घरी व्यवसाय नसल्याने काहीही करताना सासरच्या दबावाला सामोरे जावे लागायचे. स्वतःची कमाई नसल्यामुळे ती आर्थिकदृष्ट्या पूर्णपणे भाग्यवान सासरच्या हातात सापडली होती.

 'बहिण वाचली असती तर...' – भावाचा कुस्करलेला आवाज

आशाच्या भावाने पोलिसांत तक्रार दिल्यानंतर पत्रकारांशी बोलताना मनातील दुःख व्यक्त केले. तो म्हणाला, "आम्ही सगळे शेत विकून पैसे दिले. कार नको, फ्लॅट नको असे सासरकडे विनवणी केली; पण त्यांनी ऐकले नाही. माझ्या बहिणीने कितीही समजावून सांगितले तरी तिच्यावर जादूटोण्यापर्यंतचे आरोप करून मानसिक छळ सुरूच ठेवला. हे चुकीचे आहे."

त्याच्या डोळ्यात पाणी होते. तो सांगतो की, त्याच्या आईची जमीन होती ती विकून दिली. आई कर्जात बुडाली. पण तरीही बहिण वाचली नाही. आता सासरच्यांच्या विरोधात कायदेशीर लढत सुरू असून, आशाच्या १० वर्षांच्या मुलीला भावाने आश्रय दिला आहे.

 पोलिसांचे आवाहन – 'घरगुती हिंसाचार सहन करू नका'

उपनगर पोलिस ठाण्यातील पोलीस निरीक्षक म्हणाले, "या घटनेने आम्हाला अतिशय वेदना झाली. महिलांनी घरगुती हिंसाचार, हुंडाची मागणी किंवा अनैतिक छळ असा कोणताही प्रकार सहन करू नये. आमच्याकडे गुप्तरित्या तक्रार करता येते. एकदा तक्रार आल्यास पोलीस कठोर कारवाई करतात."

त्यांनी याचप्रमाणे अशा प्रकारच्या समस्या सोडविण्यासाठी सरकारची माध्यमे वापरण्याची गरज सांगितली. पोलिसांनी विवाहितेच्या मृत्यूची तीव्रता लक्षात घेऊन तपासाला गती दिली. यापुढील तपासात सासरच्या इतर सदस्यांनाही अटक होण्याची शक्यता आहे.

 कायद्यातील तरतुदी आणि शिक्षा

हुंडा प्रतिबंधक कायद्यानुसार हुंडा घेणे-देणे दोन्हीही गुन्हा आहे. तसेच जो व्यक्ती हुंड्यासाठी अग्नीप्रचंड करतो अथवा स्त्रीला आत्महत्येस भाग पाडतो त्यास ७ वर्षांपासून ते आजीवन कारावासापर्यंत शिक्षा होऊ शकते. या प्रकरणात मृत विवाहितेच्या सासरकडून सतत हुंड्याची मागणी करून जीवन नकोसे करण्यास भाग पाडले. त्यामुळे पोलिसांनी गांभीर्याने घटनेचा उलगडा सुरू केला आहे.

आता कोर्टात या दोन आरोपींची रिमांड घेऊन पुढील तपास केला जाणार आहे. मृताच्या पतीविरुद्ध सासुरवासाच्या लोकांवर गुन्हा दाखल करून आरोपी जामिनासाठी प्रयत्नशील असल्याचेही सांगितले जाते.

 सरकारची भूमिका; महिलांसाठी हेल्पलाइन

राज्य सरकारने अशा प्रकारच्या घटनांवर चिंता व्यक्त केली असून, महिलांसाठी १८१ (महिला हेल्पलाइन) तसेच घरगुती हिंसाचाराला उत्तर देण्यासाठी स्वतंत्र यंत्रणा कार्यरत आहे. अद्यापही याचा बराच प्रचार-प्रसार होणे गरजेचे आहे. नाशिक पोलिसांनी स्थानिक स्तरावर महिलांसाठी विशेष जनजागृती मोहीम हाती घेतली आहे.

एकूणच पहिल्यांदा एका मोठ्या प्रकरणाने सगळ्यांनाच हे स्पष्ट केले आहे की, आर्थिक हुंडा आणि मानसिक छळाचा थेट संबंध एखाद्या व्यक्तीच्या जीवनाशी कसा फार भयंकर परिणाम घडवतो. महिला सुरक्षितपणे व संरक्षितपणे जगू शकते यासाठी सरकारकडून सक्षम कायदे व संरक्षण व्यवस्था असली, तरी लागूशाहीत अडथळे येतात. ही बाब सर्वच प्रशासकीय स्तरांवर विचार करण्यासारखी आहे.

नाशिकमध्ये उघडकीस आलेली ही घटना केवळ एका विवाहितेच्या आत्महत्येची बातमी नसून, हुंडा, अनैतिक संबंध, जादूटोण्याच्या धमक्या आणि मानसिक छळ या किडलेल्या प्रथांचा समूळ नाश करण्याची हाक आहे. २५ लाख रुपये भावाने उभे केले, २१ तोळे सोन्याची व्यवस्था केली, पण सासरची हाव मिटली नाही. याच शिकारीने आशा घोटेकर यांनी जीवन संपवले. आता कायद्याने दोषींना कठोर शिक्षा करण्याची नितांत गरज आहे. समाजानेही विचार करायला हवा की, मुलीच्या नावे शेतविक्रीची वेळ येण्याइतपत परिस्थिती विषम असूनही मुलीला सोवळं-ओवळं ठेवायचे हे चुकीचे आहे.