सोहम शिर्के यांची 'आप'च्या सातारा जिल्हा प्रवक्तेपदी नियुक्ती

  विधवेला जगण्याचा अधिकार नाही का? स्वामी समर्थांनी उपस्थित केला मूलभूत प्रश्न; शिवसोबत गोमतीचे नाते कायमचे जुळणार?

कलर्स मराठीवरील ‘जय जय स्वामी समर्थ’ या लोकप्रिय मालिकेने प्रेक्षकांच्या मनात स्वामी समर्थांच्या भक्तीबरोबरच सामाजिक प्रश्नांनाही वेधकरीत्या वाचा फोडली आहे. सध्या मालिकेत एका महत्त्वपूर्ण वळणावर गोमतीच्या आयुष्यात स्वामींच्या कृपेने नवी सुरुवात होण्याचे संकेत दिले जात आहेत. विधवा म्हणून संपलेल्या आयुष्याकडे पाहणाऱ्या गोमतीसाठी हा क्षण म्हणजे दुसरी संधी ठरणार आहे.

गोमतीच्या आयुष्यातील हा नवा अध्याय फक्त वैयक्तिक आनंदाचा नसून, समाजातील रुढ परंपरांना आणि विधवांच्या जगण्याच्या अधिकाराला छेद देणारा ठरणार आहे. स्वामी समर्थांच्या सूचक लीला आणि दैवी हस्तक्षेपामुळे गोमतीच्या वाटचालीला नवी दिशा मिळताना दिसत आहे.

स्वामींच्या संकेतांतून नव्या आयुष्याची चाहूल

आपले संपूर्ण आयुष्य विधवा म्हणून संपले आहे, अशी भावना मनात बाळगणाऱ्या गोमतीला स्वामी समर्थ विविध संकेतांमधून नव्याने जगण्याची प्रेरणा देत आहेत. रोपट्याला पाणी घालताना, महादेवाच्या मंदिरात जलाभिषेक करताना अशा विविध कृतींमधून स्वामी तिला प्रेम, सौभाग्य आणि नव्या आयुष्याची चाहूल देत आहेत. गोमतीच्या आयुष्यात आता ‘शिव’ नाव असलेल्या एका आप्त मुलाशी नाते जुळणार असल्याचे स्पष्ट होत आहे. शिव हाच तिच्या आयुष्याला नवा अर्थ देणारा आणि तिच्या नशिबी नवी सुरुवात लिहिणारा व्यक्ती ठरेल, असे स्वामींचे संकेत आहेत.

 शिवचा ठाम पाठिंबा: संघर्षाशिवाय सिद्धी नाही

दुसरीकडे, शिव हा तरुण गोमतीवर निखळ प्रेम करतो. त्याच्या मनात तिच्याबद्दल आदर आणि स्नेह आहे. मात्र, गावाची जुनाट मानसिकता आणि रूढी-परंपरा यांच्यासमोर शिवला उभे राहावे लागत आहे. स्वामी समर्थ शिवला ‘संघर्षाशिवाय सिद्धी नाही’ हा संदेश देत आहेत. हा संघर्ष केवळ शिक्षणापुरता मर्यादित नसून, एका स्त्रीच्या नव्या आयुष्याचा अधिकार मिळवून देण्याचा आहे.

सुभेदार म्हणजेच गोमतीचे सासरे यांचा या नात्याला तीव्र विरोध आहे. सुभेदारांच्या पारंपरिक विचारसरणीला हे नाते मान्य नाही. त्यांनी शिवपासून गोमतीला दूर करण्यासाठी अनेक डाव रचले. मात्र, प्रत्येक वेळी स्वामींच्या हस्तक्षेपामुळे हे डाव अपयशी ठरले. गोमतीच्या रक्षणासाठी स्वामी योग्य वेळी मदत पोहोचवत आहेत. सुभेदारांच्या तीव्र विरोधातही शिव गोमतीसाठी ठामपणे उभा राहतो, ज्यामुळे त्याचे तिच्यावरील प्रेम आणखी अधोरेखित होते.

 सामाजिक प्रश्नाला स्वामींचे आव्हान

शिव आणि गोमतीच्या या नात्यावर केवळ सुभेदारच नव्हे, तर संपूर्ण गावकऱ्यांचा विरोध झाला आहे. या विरोधातून समाजातील कठोर वास्तव आणि विधवेच्या पुनर्विवाहाकडे पाहिल्या जाणाऱ्या दृष्टिकोनाचे दर्शन घडते. या सर्व घडामोडींमध्ये स्वामी समर्थ निर्भीडपणे एक मूलभूत प्रश्न उपस्थित करतात – ‘विधवेला जगण्याचा आणि पुन्हा सुखी होण्याचा अधिकार नाही का?’ हा प्रश्न केवळ गोमतीपुरता मर्यादित न राहता, संपूर्ण समाजासमोरचा प्रश्न ठरतो.

 निसर्गाच्या संकेतातून पुनर्विवाहाचा क्षण

एवढा सर्व विरोध असतानाही स्वामींच्या कृपेमुळे आणि निसर्गाच्या संकेतांमुळे गोमतीच्या आयुष्यात पुनर्विवाहाचा क्षण जवळ येत आहे. स्वामी समर्थांचा दिव्य चमत्कार घडत असून, या चमत्कारात निसर्ग स्वतः गोमतीला हळद-कुंकवाचे सौभाग्य देतो. हा प्रसंग म्हणजे स्वामींच्या सर्वोच्च सामर्थ्याचे आणि गोमतीवरील कृपेचे प्रतीक ठरणार आहे.

पण हा बदल नेमका कसा घडणार? स्वामी समर्थ नेमकी कोणती लीला करणार? सुभेदार आणि गावकरी हा बदल थांबवू शकतील का? गोमती आणि शिव यांच्या नात्याला अखेर समाजाची मान्यता मिळणार का? अशा अनेक उत्सुकतेच्या प्रश्नांची उत्तरे येत्या काही भागांतून मालिकेत पाहायला मिळणार आहेत.

‘जय जय स्वामी समर्थ’ ही मालिका केवळ मनोरंजनापुरती मर्यादित न राहता, भक्ती, सामाजिक बांधिलकी आणि स्त्री-स्वातंत्र्याचा आदर्श समोर ठेवणारी ठरत आहे. गोमतीच्या आयुष्यातील हा नवा अध्याय प्रेक्षकांसाठी नक्कीच भावनिक आणि प्रेरणादायी ठरेल, यात शंका नाही.