म्हसवड : धुळदेवमध्ये भयानक अपघात, दोघे जागीच ठार; तीन जखमी

 सततच्या अवकाळी पावसामुळे शेतकरी हवालदिल; धाराशिव, बीड, लातूर, जळगाव, नांदेडसह अनेक जिल्ह्यांत हाहाकार – आज कोणत्या जिल्ह्यांना ऑरेंज अलर्ट? पंचनामे आणि मदतीची मागणी जोरदार

महाराष्ट्रात मार्च-एप्रिलच्या उन्हाळी हंगामात पुन्हा एकदा अवकाळी पावसाने जोरदार हजेरी लावली आहे. गेल्या २४ तासांत राज्यभरात वादळी वाऱ्यासह जोरदार पाऊस, विजांचा कडकडाट आणि काही ठिकाणी गारपीट झाल्याने शेतकऱ्यांचे मोठ्या प्रमाणात नुकसान झाले आहे. विशेषतः रब्बी हंगामातील गहू, मका, ज्वारी, हरभरा आणि फळबागेतील आंबा पिकांना याचा जबरदस्त फटका बसला आहे. अनेक शेतकरी “तोंडचा घास हिरावला गेला” अशी भावना व्यक्त करत आहेत. 

भारतीय हवामान विभाग (IMD) ने पुढील चार दिवस राज्यभरात अवकाळी पावसाचा इशारा दिला असून, मराठवाडा, विदर्भ आणि मध्य महाराष्ट्र या भागांत हाय अलर्ट जारी केला आहे. कमी दाबाचा पट्टा सक्रिय झाल्याने हे अस्थिर हवामान निर्माण झाले असल्याचे हवामान विभागाने सांगितले आहे. 

 आज कुठे अलर्ट? (३१ मार्च २०२६)

हवामान विभागाच्या ताज्या अंदाजानुसार, आज नाशिक, नगर (अहिल्यानगर), पुणे, सातारा, सांगली, सोलापूर, बीड, परभणी, हिंगोली, जालना, संभाजीनगर (औरंगाबाद), जळगाव या जिल्ह्यांना वादळी वाऱ्यासह पावसाचा ऑरेंज अलर्ट देण्यात आला आहे. उर्वरित बहुतांश जिल्ह्यांना येलो अलर्ट जारी करण्यात आला आहे. 

धाराशिव जिल्ह्यात सकाळपासून ढगाळ वातावरण असून, ताशी ५० ते ६० किमी वेगाने वारे वाहण्याची, विजांच्या कडकडाटासह मेघगर्जना आणि तुरळक ठिकाणी गारपीट होण्याची शक्यता आहे. प्रशासनाने नदीकाठच्या गावांना सतर्क राहण्याच्या सूचना दिल्या आहेत. पुणे, नाशिक, सोलापूर, सातारा, सांगलीसह मराठवाड्यातील जिल्ह्यांत गारपीट आणि जोरदार पावसाची शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे. 

 जळगाव जिल्ह्यात शेतीचे मोठे नुकसान

जळगाव जिल्ह्यात पुन्हा एकदा अवकाळी पावसाने हजेरी लावली. जळगाव, भुसावळ, एरंडोल, धरणगाव आणि मुक्ताईनगर तालुक्यांतील अनेक भागांत वादळी वाऱ्यासह पाऊस आणि गारपीट झाली. यामुळे मका, ज्वारी, बाजरी, कांदा बियाणे तसेच काढणीसाठी तयार असलेल्या गहू आणि हरभरा पिकांचे मोठे नुकसान झाले आहे. 

मागील पंधरवड्यातही अवकाळी पावसाने जिल्ह्यात हजेरी लावली होती. त्यावेळी गहू आणि हरभऱ्याचे नुकसान झाले होते. शेतकरी अद्याप त्यातून सावरले नाहीत, तोच पुन्हा वादळी पावसाने धडक दिली. शेतकरी संघटनांनी तातडीने पंचनामे करून आर्थिक मदत देण्याची मागणी केली आहे. जळगाव हे अवकाळी पावसाने वारंवार प्रभावित होणारे जिल्हे म्हणून ओळखले जाते. 

नांदेड जिल्ह्यात रात्रभर अवकाळी पावसाचा तडाखा

नांदेड जिल्ह्यात रात्रभर वादळी वाऱ्यासह अवकाळी पाऊस पडला. गहू, ज्वारी, आंबा, मका आणि काढून ठेवलेल्या हळदी पिकांचे मोठे नुकसान झाले आहे. नांदेड, भोकर, अर्धापूर, उमरी, धर्माबाद आदी तालुक्यांना याचा मोठा फटका बसला. 

अर्धापूर तालुक्यातील एका लहान गावात वीज पडून एका शेतकऱ्याची गाय दगावल्याची दुर्दैवी घटना घडली आहे. शेतकरी पूर्णपणे हवालदिल झाले असून, “या वर्षी पीक कसे वाचवायचे?” असा प्रश्न उपस्थित करत आहेत. शेतकरी वर्गातून तात्काळ पंचनामे आणि आर्थिक मदतीची मागणी जोर धरत आहे. 

मराठवाड्यातील इतर जिल्ह्यांचे हाल

धाराशिव, बीड आणि लातूर जिल्ह्यांना हवामान विभागाने ऑरेंज अलर्ट दिला आहे. या भागांत गारपीट, सोसाट्याचे वारे आणि विजांचा कडकडाट अपेक्षित आहे. मराठवाड्यातील अनेक ठिकाणी आंबा, मका आणि रब्बी पिकांना नुकसान झाल्याच्या बातम्या येत आहेत. पूर्वीच्या अवकाळी पावसामुळे आधीच नुकसान झालेले शेतकरी पुन्हा संकटात सापडले आहेत. 

पुणे, सातारा, सांगली, सोलापूरसह पश्चिम महाराष्ट्रातही गारपीट आणि वादळी पावसाने शेतकऱ्यांना हैराण केले आहे. काही भागांत शेतातील पिके जमीनदोस्त झाल्याचे शेतकऱ्यांनी सांगितले. 

 शेतकऱ्यांची मागणी आणि प्रशासनाची भूमिका

सततच्या अवकाळी पावसामुळे राज्यभरातील शेतकरी वर्गातून तीव्र नाराजी व्यक्त होत आहे. “सरकारने तातडीने नुकसानीचे पंचनामे करावेत आणि शेतकऱ्यांना त्वरित आर्थिक मदत द्यावी,” अशी मागणी विविध शेतकरी संघटनांकडून करण्यात येत आहे. 

कृषी विभागाने नुकसानग्रस्त भागांचा आढावा घेण्यास सुरुवात केली असून, जिल्हाधिकाऱ्यांना सतर्क राहण्याच्या सूचना देण्यात आल्या आहेत. मात्र, शेतकऱ्यांचे म्हणणे आहे की, पंचनामे करण्यात विलंब होतो आणि मदत वेळेवर मिळत नाही. 

 हवामान विभागाचा अंदाज

कमी दाबाचा पट्टा विदर्भ ते दक्षिण भारतापर्यंत सक्रिय असल्याने पुढील काही दिवस राज्यात अस्थिर हवामान राहण्याची शक्यता आहे. ३० मार्च ते ४ एप्रिलपर्यंत वादळी पावसासह गारपीट होण्याची शक्यता वर्तवण्यात आली आहे. शेतकऱ्यांनी पिकांची काळजी घ्यावी, पशुधन सुरक्षित ठेवावे आणि वीज पडण्याच्या घटनांपासून सावध राहावे, असे आवाहन करण्यात आले आहे. 

 अवकाळी पावसाचे वाढते प्रमाण

गेल्या काही वर्षांत मार्च-एप्रिल महिन्यात अवकाळी पावसाचे प्रमाण वाढले आहे. हवामान बदलामुळे (Climate Change) असे अनियमित हवामान वारंवार होत असल्याचे तज्ज्ञ सांगतात. यामुळे रब्बी पिकांसोबतच फळबागा आणि बागायत शेतीलाही धोका निर्माण होत आहे. शेतकरी संघटना सरकारकडे दीर्घकालीन उपाययोजनांची मागणी करत आहेत. 

या अवकाळी पावसामुळे केवळ शेतकऱ्यांचेच नव्हे तर संपूर्ण ग्रामीण अर्थव्यवस्थेवर परिणाम होण्याची शक्यता आहे. बाजारात पिकांच्या दरात चढ-उतार होण्याचीही शक्यता वर्तवली जात आहे. 

शेतकऱ्यांनी सतर्क राहणे गरजेचे आहे. प्रशासनाने नुकसानग्रस्त शेतकऱ्यांना तातडीने मदत पोहोचवावी, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे. हवामान विभागाच्या अपडेट्सनुसार शेतकरी आपल्या पिकांची आणि कुटुंबाची काळजी घ्यावी.