मुंबई महापालिकेतील १९ अभियंत्यांनी स्वतःहून प्रमोशन नाकारलं; नेमकं कारण काय?

 पात्र असूनही १७ असिस्टंट इंजिनिअर्सनी एक्झिक्युटिव्ह आणि २ एक्झिक्युटिव्ह इंजिनिअर्सनी डेप्युटी चीफचा दर्जा धुडकावला; काँग्रेस गटनेते अश्रफ आझमी यांची सखोल चौकशीची मागणी

क्रांती न्यूज (प्रतिनिधी) - सचिन मेनकुदळे

मुंबई : मुंबई महापालिकेतील (BMC) इंजिनिअर्सच्या पदोन्नतीचा मुद्दा आता चर्चेत आला आहे. महापालिकेतील तब्बल १९ इंजिनिअर्सनी पात्र असूनही प्रमोशन स्वीकारण्यास नकार दिल्याने प्रश्न उपस्थित करण्यात आले आहेत. या प्रकरणाची सखोल चौकशी करण्याची मागणी काँग्रेसचे गटनेते अश्रफ आझमी यांनी केली आहे.

मुंबई महापालिकेतील १७ असिस्टंट इंजिनिअर्सना एक्झिक्युटिव्ह इंजिनिअर पदावर आणि २ एक्झिक्युटिव्ह इंजिनिअर्सना डेप्युटी चीफ इंजिनिअर पदावर बढती देण्यात येणार होती. मात्र पात्रता असूनही या अधिकाऱ्यांनी पदोन्नती स्वीकारण्यास नकार दिला. काही अधिकाऱ्यांनी तर प्रमोशन प्रक्रियेसाठी आवश्यक कागदपत्रेही सादर केली नाहीत.

पदोन्नती ही सरकारी सेवेत करिअरमधील महत्त्वाची संधी मानली जाते. त्यामुळे अधिकारी प्रमोशन का नाकारत आहेत, यामागे नेमकं कारण काय आहे, याचा शोध घेण्याची मागणी करण्यात आली आहे. दरम्यान, काँग्रेसचे गटनेते अश्रफ आझमी यांनी महापालिका आयुक्तांना पत्र देत या प्रकरणात फॅक्ट फाइंडिंग चौकशी करण्याची मागणी केली आहे. संबंधित अधिकाऱ्यांनी दिलेली कारणे, त्यांची सध्याची पोस्टिंग, विभाग आणि जबाबदाऱ्या याची तपासणी करावी, असं त्यांनी म्हटलं आहे.

आझमी यांनी असा सवाल उपस्थित केला आहे की, काही अधिकारी बिल्डिंग प्रपोजल, डेव्हलपमेंट प्लॅन, स्लम रिहॅबिलिटेशन यासारख्या महत्त्वाच्या विभागातील पोस्टिंग सोडण्यास इच्छुक नाहीत का? यामागे कोणताही दबाव, हितसंबंध किंवा इतर कारण आहे का, याची चौकशी व्हावी. दरम्यान, पदोन्नती नाकारण्याच्या घटनांसाठी भविष्यात स्पष्ट धोरण तयार करण्याची मागणीही करण्यात आली आहे, जेणेकरून प्रशासनात पारदर्शकता राहील.

पात्र असूनही या अधिकाऱ्यांनी प्रमोशन का स्वीकारलं नाही, याचा शोध घेण्यासाठी सखोल चौकशी करण्यात यावी, अशी मागणी काँग्रेसचे नेते अश्रफ आझमी यांनी केली आहे. आझमी यांच्या म्हणण्यानुसार, पदोन्नती ही अधिकारी वर्गासाठी महत्त्वाची संधी असते. त्यामुळे एवढ्या मोठ्या संख्येने अधिकारी प्रमोशन नाकारत असतील तर त्यामागे नेमकं कारण काय आहे, हे समोर येणं गरजेचं आहे.

मिळालेल्या माहितीनुसार, यातील बहुतांश अधिकारी सध्या महत्त्वाच्या आणि चांगल्या पोस्टिंगवर कार्यरत आहेत. त्यामुळे सध्याची जबाबदारी किंवा पोस्टिंग सोडण्यास ते इच्छुक नसल्याची चर्चा आहे. अनेक अधिकारी गेल्या काही वर्षांपासून त्याच विभागात कार्यरत आहेत. प्रमोशन स्वीकारल्यानंतर बदली होण्याची शक्यता असल्याने काही अधिकारी पदोन्नतीपासून दूर राहत आहेत का, याचीही चौकशी प्रशासनाने करावी, अशी मागणी करण्यात आली आहे 

या अधिकाऱ्यांपैकी बहुतेक सध्या बिल्डिंग प्रपोजल, डेव्हलपमेंट प्लॅन, स्लम रिहॅबिलिटेशन यासारख्या महत्त्वाच्या विभागांमध्ये काम करत आहेत. या विभागांमध्ये अधिकार आणि निर्णयक्षमता मोठी असते. प्रमोशन घेतल्यास त्यांना इतर विभागांमध्ये बदली होऊ शकते, जिथे त्यांचे अधिकार कमी असू शकतात किंवा कामाची व्याप्ती वेगळी असू शकते

प्रमोशनमध्ये वेतनवाढ होते, परंतु काही वेळा नवीन पोस्टिंगमुळे होणारा खर्च (जसे की प्रवास, राहणीमान) या वेतनवाढीपेक्षा जास्त असतो. त्यामुळे काही अधिकारी आर्थिकदृष्ट्या प्रमोशनला फायद्याचे मानत नाहीत. 

उच्च पदावर प्रशासकीय जबाबदारी आणि ताण वाढतो. काही अधिकारी सध्याच्या तांत्रिक कामात अधिक रस घेतात आणि प्रशासकीय जबाबदारी टाळू इच्छितात. 

काही अधिकारी बांधकाम व्यावसायिकांशी, विकासकांशी किंवा स्थानिक राजकारण्यांशी जोडले गेले असू शकतात. त्यामुळे त्यांना विशिष्ट विभागात राहणे अधिक फायदेशीर वाटते. प्रमोशनमुळे हे संबंध तुटण्याची शक्यता असते.

जवळपास निवृत्त होणारे अधिकारी प्रमोशनच्या त्रासात पडण्याऐवजी सध्याच्या पदावर स्थिर राहणे पसंत करतात. त्यामुळे त्यांना निवृत्तीनंतरच्या पेन्शन गणनेत फटका बसत नाही

काही अधिकारी आयएएस किंवा राज्य सेवा परीक्षांची तयारी करत असतात. उच्च पदावर जाण्याऐवजी ते शैक्षणिक किंवा तांत्रिक क्षेत्रात आपले करिअर घडवण्यास प्राधान्य देतात.

गेल्या काही दिवसांत महापालिकेत १७ सहाय्यक अभियंते (Assistant Engineers) आणि २ कार्यकारी अभियंते (Executive Engineers) यांनी प्रमोशन नाकारले. सहाय्यक अभियंत्यांना कार्यकारी अभियंता, तर कार्यकारी अभियंत्यांना उपमुख्य अभियंता (Deputy Chief Engineer) पदावर प्रमोशन मिळाले असते. पण त्यांनी ते नाकारले किंवा प्रमोशनसाठी आवश्यक कागदपत्रेच सादर केली नाहीत.

अश्रफ आझमी यांनी ही बाब गांभीर्याने घेतली आहे. ते म्हणाले, "प्रमोशन म्हणजे कामाची ओळख, संधी आणि जबाबदारी. मात्र, पात्र अधिकारी प्रमोशन नाकारतात, तर यामागे तांत्रिक, प्रशासकीय किंवा आर्थिक कारणे आहेत का? किंवा त्यांना सध्याच्या पोस्टिंगमुळे काही विशेष हितसंबंध आहेत? याची स्पष्ट चौकशी व्हायला हवी."

मुंबई महापालिका ही देशातील सर्वात मोठी स्थानिक स्वराज्य संस्था आहे. या महापालिकेत अभियंते हा सर्वात महत्त्वाचा वर्ग आहे, कारण शहराच्या पायाभूत सुविधा, बांधकामे, स्लम पुनर्विकास, जलव्यवस्थापन या सर्वांची जबाबदारी त्यांच्यावर असते. अशा परिस्थितीत एवढ्या मोठ्या संख्येने अधिकारी प्रमोशन नाकारतात, तर त्यामागील कारणे अधिक गंभीर असू शकतात.

प्रशासनाने या प्रकरणाची स्वतंत्र चौकशी करून, पारदर्शी धोरण तयार करणे आवश्यक आहे. अश्रफ आझमी यांनी मागणी केल्याप्रमाणे, प्रमोशन नाकारणाऱ्या अधिकाऱ्यांची मुलाखत, त्यांच्या सध्याच्या विभागातील कामाची व्याप्ती, निर्णयक्षमता आणि संभाव्य हितसंबंध याची तपासणी व्हायला हवी. अन्यथा, हा प्रकार अपारदर्शकता आणि अनियमितता वाढण्याचे कारण ठरू शकतो.