सोहम शिर्के यांची 'आप'च्या सातारा जिल्हा प्रवक्तेपदी नियुक्ती

   चार वर्षांपूर्वी विकास दिवटे आत्महत्या प्रकरणात सासरच्या मंडळींसह खरातवर गुन्हा; तपासात पुरावे अपुरे ठरल्याने खरात मुक्त, मात्र प्रकरणाची चर्चा पुन्हा तीव्र; शिर्डीत खरात प्रकरणात नव्या चौकश्या सुरू

शिर्डी: श्री साईबाबा संस्थानमध्ये नोकरी करणाऱ्या एका तरुण कर्मचाऱ्याने कौटुंबिक वाद आणि सततच्या मानसिक छळाला कंटाळून चार वर्षांपूर्वी गळफास घेऊन आत्महत्या केल्याची घटना पुन्हा चर्चेत आली आहे. या प्रकरणात मृत तरुणाच्या सासरच्या मंडळींसह प्रसिद्ध भोंदूबाबा अशोक खरात यांचे नाव प्राथमिक तक्रारीत घेण्यात आले होते. मात्र, पोलिस तपासात पुरावे अपुरे ठरल्याने अशोक खरात यांचे नाव दोषारोपपत्रातून (चार्जशीट) वगळण्यात आले आहे. या निर्णयामुळे खरात यांना दिलासा मिळाला असला तरी, राज्यभरात खरात प्रकरणाची चर्चा असताना ही घटना नव्या प्रश्नांना जन्म देत आहे.

९ जून २०२२ रोजी घडलेल्या या घटनेत विकास रामदास दिवटे (वय ३७, रा. शिर्डी) यांनी राहत्या घरी गळफास घेऊन जीवन संपवले. विकास हे श्री साईबाबा संस्थानमध्ये कार्यरत होते. त्यांच्या मृत्यूनंतर भावाने राजेंद्र दिवटे यांनी शिर्डी पोलिस ठाण्यात तक्रार दाखल केली. तक्रारीत विकास यांचे पत्नीशी घरगुती वाद सुरू असल्याचे आणि सासरच्या मंडळींकडून सतत मानसिक छळ होत असल्याचे नमूद करण्यात आले होते.

 प्रकरणाची पार्श्वभूमी

विकास दिवटे यांचे पत्नीशी विवाहानंतर घरगुती कलह सुरू होते. सासरे अशोक सदाफळ मेहुणा प्रदीप सदाफळ, साडू विलास गवळी यांच्यासह मीरगाव (ता. सिन्नर, नाशिक) येथील भोंदूबाबा अशोक खरात यांचाही या प्रकरणात उल्लेख करण्यात आला. फिर्यादीनुसार, सासरच्या मंडळींनी विकास यांना अशोक खरात यांच्याकडे नेले होते. तेथे खरात यांनी विकास यांना धमक्या दिल्या, संस्थानातील नोकरीवरून काढून टाकण्याची भीती दाखवली आणि जिवे मारण्याच्या धमक्या दिल्याचा आरोप होता.

सततच्या मानसिक त्रासामुळे आणि बदनामीच्या भीतीने विकास यांनी टोकाचे पाऊल उचलले. घटनास्थळी पोलिसांना सुसाइड नोट सापडली होती, ज्यात कुटुंबीयांच्या छळाचा उल्लेख असल्याचे सांगितले जाते. शिर्डी पोलिसांनी प्राथमिक तपासानंतर मृताच्या सासऱ्यांसह अशोक खरात यांच्यासह चौघांविरुद्ध आत्महत्येस प्रवृत्त केल्याचा (IPC 306) गुन्हा दाखल केला होता.

 तपास आणि दोषारोपपत्र

पोलिस तपासादरम्यान उपलब्ध पुरावे तपासले गेले. सुसाइड नोट, जबाब आणि इतर कागदपत्रांवरून सासरच्या तिघांविरुद्ध पुरावा पुरेसा आढळला. मात्र, अशोक खरात यांच्याविरुद्ध ठोस पुरावा न मिळाल्याने त्यांचे नाव दोषारोपपत्रातून वगळण्यात आले. पोलिस सूत्रांनी सांगितले की, खरात यांचा प्रत्यक्ष सहभाग सिद्ध होण्यास अपुरे पुरावे होते. त्यामुळे उर्वरित तीन आरोपींविरुद्ध दोषारोपपत्र दाखल करण्यात आले आहे.

या निर्णयामुळे अशोक खरात यांना मोठा दिलासा मिळाला आहे. मात्र, खरात प्रकरण सध्या राज्यभर चर्चेत असल्याने ही घटना पुन्हा तीव्र चर्चेला कारणीभूत ठरली आहे.

 अशोक खरात कोण?

अशोक खरात हे नाशिक जिल्ह्यातील मीरगाव येथील रहिवासी आहेत. ते स्वतःला ‘भोंदूबाबा’ म्हणवून घेतात आणि आध्यात्मिक, तंत्र-मंत्राच्या नावाखाली लोकांकडून विश्वास संपादन करत असल्याचे आरोप आहेत. सध्या खरात यांच्यावर शेतकरी फसवणूक, जमीन घोटाळा, सावकारी आणि महिलांचा लैंगिक शोषण असे अनेक गंभीर आरोप आहेत. शिर्डी पोलिसांनी त्यांच्याविरुद्ध वेगळे गुन्हे दाखल केले असून, त्यांची पत्नी कल्पना खरात यांचाही शोध सुरू आहे. विशेष तपास पथक (SIT) खरात प्रकरणाची चौकशी करत आहे.

विकास दिवटे प्रकरणात खरात यांचा उल्लेख आल्याने, त्यांच्या इतर कथित कारनाम्यांशी जोडून पाहिले जात आहे. काही वृत्तांनुसार, खरात यांच्या त्रासामुळे शिर्डी परिसरात आणखी काही आत्महत्या झाल्याच्या चर्चा आहेत, ज्याची सखोल चौकशी होण्याची मागणी होत आहे.

राजकीय आणि सामाजिक प्रतिक्रिया

ही घटना समोर येताच शिर्डी परिसरात खळबळ उडाली. साई भक्त आणि स्थानिक नागरिक विकास दिवटे यांच्या कुटुंबीयांप्रति सहानुभूती व्यक्त करत आहेत. दुसरीकडे, खरात प्रकरणात SIT कडून शिर्डीतील काही प्रतिष्ठित व्यक्तींना चौकशीसाठी बोलावण्यात येणार असल्याची माहिती आहे. पेन ड्राईव्ह, बैठका आणि दबावाच्या आरोपांवरही तपास सुरू आहे.

शेतकरी फसवणूक प्रकरणात खरात यांच्या पत्नीचा शोध घेण्यासाठी विशेष मोहीम राबवली जात आहे. संबंधित साक्षीदारांचे जबाब नोंदवण्याचे काम वेगाने सुरू आहे. पोलिसांनी तपास अधिक तीव्र केला असून, प्रकरणाची व्याप्ती वाढण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.

 आत्महत्या आणि मानसिक आरोग्य

ही घटना पुन्हा एकदा आत्महत्येच्या कारणांवर आणि मानसिक आरोग्याच्या महत्त्वावर प्रकाश टाकते. कौटुंबिक कलह, सासरचा छळ, आर्थिक दबाव आणि सामाजिक भीती यासारख्या मुद्द्यांमुळे तरुण पिढी टोकाचे निर्णय घेत असल्याचे दिसते. शिर्डीसारख्या धार्मिक स्थळी काम करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांवरही अशा समस्या येत असल्याचे हे प्रकरण दर्शवते.

विकास दिवटे यांच्या कुटुंबीयांनी न्याय मागितला असून, तपास अधिक सखोल व्हावा अशी मागणी केली आहे. सुसाइड नोटमधील मजकूर आणि उपलब्ध पुराव्यांवर आधारित तपास पूर्ण झाला असला तरी, खरात प्रकरणाच्या पार्श्वभूमीवर काहींना तपास अपुरा वाटत आहे.

पुढील घडामोडी

सध्या शिर्डी पोलिस आणि SIT दोन्ही स्तरांवर तपास सुरू आहे. विकास दिवटे प्रकरणातील उर्वरित आरोपींविरुद्ध खटला सुरू होण्याची शक्यता आहे. दुसरीकडे, अशोक खरात यांच्याविरुद्ध इतर गुन्ह्यांचा तपास वेगाने चालू असून, त्यात शिर्डीतील जमीन व्यवहार, सावकारी आणि इतर फसवणुकींचा समावेश आहे.

राज्याच्या गृह विभागानेही या प्रकरणाकडे लक्ष दिले असून, तपास अहवालाची मागणी केली असल्याची चर्चा आहे. खरात यांच्यावर लैंगिक शोषण, फसवणूक आणि आत्महत्या प्रवृत्तीचे आरोप असल्याने, संपूर्ण प्रकरण मोठ्या स्केलवर तपासले जाण्याची शक्यता आहे.

शिर्डी हे साईबाबांच्या भक्तांसाठी पवित्र स्थळ आहे. अशा ठिकाणी घडणाऱ्या घटनांमुळे सामाजिक विश्वासाला धक्का बसतो. विकास दिवटे यांच्या आत्महत्येने एक तरुण आयुष्य संपले, तर त्यामागील कारणे अद्याप पूर्णपणे उजेडात आलेली नाहीत.