शिखर शिंगणापूरच्या यात्रेला ‘जलसा’चे गालबोट: श्री शंभू महादेवाच्या दरबारी भक्तीऐवजी डान्सचा धिंगाणा!

  वादळी वाऱ्यासह गारपिटी आणि अवकाळी पावसाने शेती, पशुधन, सोलर पॅनल्स आणि घरांचे मोठे नुकसान; शेतकऱ्यांनी तात्काळ पंचनामे व मदत जाहीर करण्याची मागणी; अहिल्यानगरात १८३५० हेक्टर क्षेत्र प्रभावित

मुंबई/सातारा : हवामान विभागाच्या अंदाजानुसार महाराष्ट्रात अवकाळी पावसाने (Unseasonal Rain) जोरदार हजेरी लावली आहे. विजांच्या कडकडाटासह वादळी वारे आणि मोठ्या गारांचा वर्षाव झाल्याने राज्यातील शेतकरी, पशुपालक आणि सामान्य नागरिक अक्षरशः हैराण झाले आहेत. कोकण, विदर्भ, मराठवाडा, पश्चिम महाराष्ट्र आणि अहिल्यानगर जिल्ह्यांमध्ये या अवकाळी पावसाचा मोठा फटका बसला आहे. शेतकऱ्यांच्या काढणीस आलेल्या पिकांचे नुकसान झाले असून, पशुधन दगावल्याच्या घटनाही समोर आल्या आहेत. एकीकडे आंतरराष्ट्रीय युद्धामुळे महागाईचा भडका उडाला असताना, दुसरीकडे अस्मानी संकटाने बळीराजाला दुहेरी फटका दिला आहे.

 साताऱ्यात गारपिटीचा भीषण तडाखा

सातारा जिल्ह्यातील कराड तालुक्यात अवकाळी पावसाने सर्वाधिक कहर केला. उंडाळे आणि मस्करवाडी परिसरात भल्या मोठ्या गारांचा वर्षाव झाल्याने शेतीपिकांसह जनावरे, घरे आणि वाहनांचे मोठे नुकसान झाले. उंडाळे गावात पडलेल्या मोठ्या गारांनी तब्बल ४५ कुटुंबांनी बसवलेले सोलर पॅनल्स फुटले. अनेक घरांच्या छपरांना आणि भिंतींना तडे गेले तर चारचाकी वाहनांच्या काचा तडकल्या. या अनपेक्षित गारपिटीमुळे शेतकरी आणि नागरिकांचे मोठे आर्थिक नुकसान झाले आहे.

मस्करवाडी येथील शेतकरी बबन मस्कर यांच्या जनावरांच्या गोठ्यावर वादळी वाऱ्याने पत्रे उडवली. भिंती कोसळल्याने काही गायी जखमी झाल्या तर काहींचे पाय मोडले. ओंड येथे उपसरपंच प्रकाश थोरात यांच्या सहा एकरातील कलिंगड पीक पूर्णपणे नष्ट झाले. कराड तालुक्यातील शेतकऱ्यांनी सांगितले की, “काढणीस आलेले गहू, ज्वारी, मका आणि आंब्याच्या फळबागांनाही मोठा फटका बसला आहे.”

अहिल्यानगरात ३३ टक्क्यांहून अधिक क्षेत्र बाधित

अहिल्यानगर (अहमदनगर) जिल्ह्यात आठवडाभरात झालेल्या अवकाळी पावसामुळे १८३५० हेक्टर म्हणजे ३३ टक्क्यांहून अधिक शेती क्षेत्र बाधित झाले आहे. पारनेर तालुक्यातील म्हसेवाडी, वासुंदे, पळशी, वनकुटे, खडकवाडी, वडगाव सावताळा, पाडळी आळे, रेनवडी या गावांना सर्वाधिक फटका बसला. गारपिटीमुळे कांदा, गहू आणि फळबागांचे मोठे नुकसान झाले. वासुंदे येथे केवळ पिकांचेच नव्हे तर काही राहत्या घरांचेही नुकसान झाले. अनेक शेतकऱ्यांच्या सौरऊर्जा प्रकल्पांनाही हानी पोहोचली.

 धाराशिवमध्ये पशुधनाचे मोठे नुकसान

धाराशिव (उस्मानाबाद) जिल्ह्यात दोन दिवसांत अवकाळी पावसात वीज पडून एकूण सात जनावरे दगावली. तुळजापूर तालुक्यातील मेसाई जवळगा येथे एक बैल आणि दोन म्हशी, कळंब तालुक्यात दोन तर वाशी तालुक्यात दोन जनावरे मृत्यूमुखी पडली. मागील महिन्यातही गारपिटीमुळे १५ जनावरे दगावल्याने पशुपालकांना मोठा आर्थिक फटका बसला होता. फळबागांसह पिकांचेही नुकसान झाले असून, शेतकरी संकटात सापडले आहेत.

 विदर्भ-मराठवाडा आणि पश्चिम महाराष्ट्रात झोडपणारा पाऊस

विदर्भ आणि मराठवाड्यातील अनेक जिल्ह्यांत वादळी वाऱ्यासह पावसाने शेतकऱ्यांना झोडपले. काढणीस आलेल्या गहू, ज्वारी, मका, हरभरा आणि भाजीपाला पिकांचे मोठे नुकसान झाले. कोकणातही काही ठिकाणी अवकाळी पावसाचा फटका बसला. पश्चिम महाराष्ट्रातील वाई, खंडाळा, खटाव, कोरेगाव, पाटण आणि कराड या तालुक्यांत सलग चार दिवस पावसाने कहर केला. आंबा, कलिंगड, टोमॅटो आणि इतर हंगामी पिकांना मोठा धक्का बसला.

 शेतकऱ्यांची मागणी आणि प्रशासनाची भूमिका

अवकाळी पावसामुळे शेतकऱ्यांवर दुहेरी संकट ओढवले आहे. पिकांचे नुकसान, पशुधन मृत्यू, सोलर पॅनल्स आणि घरांचे नुकसान यामुळे आर्थिक संकट गंभीर झाले आहे. शेतकरी संघटनांनी तात्काळ पंचनामे करून नुकसान भरपाई जाहीर करण्याची मागणी केली आहे. “आखातातील युद्धामुळे आधीच महागाई वाढली आहे, आता अवकाळी पावसाने शेती उद्ध्वस्त झाली. शासनाने त्वरित मदत जाहीर करावी,” अशी मागणी शेतकरी नेत्यांनी केली.

सातारा, अहिल्यानगर आणि धाराशिव जिल्हा प्रशासनाने पंचनामे सुरू केले असून, नुकसानग्रस्त शेतकऱ्यांना लवकरात लवकर मदत देण्याचे आश्वासन दिले आहे. मात्र, शेतकऱ्यांना यात समाधान वाटत नाही. ते म्हणतात, “पंचनामे होतात, पण मदत वेळेवर मिळत नाही. यंदा अवकाळी पावसाने खूप मोठे नुकसान केले आहे.”

 हवामान विभागाचा इशारा

हवामान विभागाने (IMD) राज्यातील काही भागांत पुढील दोन-तीन दिवस वादळी वाऱ्यासह पावसाची शक्यता वर्तवली आहे. शेतकऱ्यांना सतर्क राहण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे. सौरऊर्जा प्रकल्प, जनावरांच्या गोठ्या आणि काढणीस आलेल्या पिकांची विशेष काळजी घेण्याचे सल्ले दिले आहेत.

 बळीराजावर अस्मानी संकट

महाराष्ट्रातील शेतकरी सध्या दुहेरी संकटात सापडला आहे. एकीकडे बाजारभाव नीचांकी स्तरावर, दुसरीकडे अवकाळी पावसामुळे पिके आणि पशुधन नष्ट होत आहे. सोलर पॅनल्स फुटणे, घरांच्या काचा तडकणे, गोठे कोसळणे यासारख्या घटना शेतकऱ्यांच्या आर्थिक स्थितीला अधिक बिकट बनवत आहेत.

राज्य सरकारने लवकरात लवकर नुकसानीचे सर्वेक्षण पूर्ण करून पीक विमा, अनुदान आणि तात्काळ आर्थिक मदत जाहीर करावी, अशी मागणी जोर धरत आहे. शेतकरी संघटना आणि विरोधकांनीही सरकारवर दबाव वाढवला आहे.

सध्या सातारा, अहिल्यानगर, धाराशिवसह अनेक जिल्ह्यांत पंचनामे सुरू असून, नुकसानग्रस्त शेतकऱ्यांना दिलासा देण्यासाठी प्रशासन प्रयत्नशील आहे. मात्र, शेतकऱ्यांच्या मनात भीती आहे की, मदत जाहीर होईपर्यंत आणखी नुकसान होणार नाही ना?